«ايتتىم سالەم، قالامقاس،

ساعان قۇربان مال مەن باس...» دەپ باستالاتىن ابايدىڭ ايگىلى ءانىن بىلمەيتىن قازاق كەمدە-كەم. تىڭدارمانى قالىڭ، ۇلكەن ساحنالاردان باستاپ اۋىل اراسىنداعى جيىن-تويلاردا، كوڭىلدى كەشتەردە شىرقالىپ، بۇگىنگە دەيىن ەل ىشىندە سۇيكىمىن جوعالتپاي كەلە جاتقان بۇل تۋىندى ءار قازاققا، ءتىپتى، وزگە ۇلت وكىلدەرىنە دە جاقسى تانىس دەسەك، ارتىق ايتقان بولماس ەدىك. ءبارىمىز بولماعانمەن، كوپشىلىگىمىز ءاندى تىڭداپ، سۇيسىنگەنمەن ونداعى كەيىپكەردىڭ كىم ەكەندىگىنە ۇڭىلە بەرمەيمىز. ابايدىڭ وسى انىندەگى قالامقاس كىم؟ بەلگىلى جۋرناليست جولىمبەت ماكىش وسى جونىندەگى دەرەكتى ءوزىنىڭ فەيسبۋك پاراقشاسىنا جازعان ەدى، دەپ حابارلايدى قامشى اقپاراتتىق اگەنتتىگى massaget.kz پورتالىنا سىلتەمە جاساپ. 

نايمان ەلىندە اباي مەن قالامقاس تۋرالى ەرتەدەن بەرى كەلە جاتقان ەسكى اڭىز بار. باياعىدا وسى وڭىردە تانا مىرزا دەيتىن اتاقتى ادام وتكەن. ول كەلە جاتىر دەگەندە، قۇنانبايدىڭ ءوزى تويدى توقتاتىپ قويىپ، تانا مىرزانىڭ (ءوز كەزىنىڭ اۆتوريتەتى) كەلگەنىن كۇتەتىن كورىنەدى. قالامقاس – وسى تانا مىرزانىڭ ءىنىسى جانىبەكتىڭ قىزى بولىپ شىقتى.

جانىبەكتىڭ وسى قىزىن تانا مىرزا باۋىرىنا سالىپ وسىرگەن. شىن اتى تۇرجان ەكەن. ءبىراق وسى تۇرجان سۇلۋدىڭ اتى تاريحتا «قالامقاس» دەگەن اتپەن قالادى...

بىردە، اعا سۇلتاندىقتان دامەلى بولىپ سايلاۋعا قاتىسقان تانا مىرزانىڭ جولى بولماي قالىپ، ورنىنا ساندىبايەۆ ەردەن سايلانىپ كەتەدى. سوعان قاتتى نازالانعان تانا مىرزا قايعىرىپ جاتىپ قالادى. بايبىشەسى ونىڭ كوڭىلىن اۋلاماق بولىپ، وزەننىڭ ەرتىسكە قۇياتىن تۇبەگىنەن مەشىت سالدىرتا باستادى. مەشىت سالىنىپ بىتكەندە الىستان وعان قۇتتى بولسىن ايتىپ قۇنانباي دا كەلىپ جەتەدى. ون سەگىز جاستاعى اباي وسى كەزدە اكەسىنە جانىندا جۇرەدى.

تانا مىرزانىڭ اۋىلىنا كەلىپ تۇسكەندە، ولاردىڭ كوزى جارتىلاي قالا ۇلگىسىمەن كيىنگەن سۇلۋ بويجەتكەنگە تۇسەدى. جەڭگەلەرى قالامقاس دەپ اتاپ كەتكەن تۇرجانعا ابايدىڭ بىردەن كوڭىلى قۇلايدى. ادەپتى، ءوڭدى قىز قۇنەكەڭە دە ۇناپ قالىپ، قۇدا تۇسكىسى كەلەدى. ءبىراق تۇرجان بالا كەزىندە بايجىگىت ەلىنىڭ ءوزىحان دەگەن جىگىتىنە اتاستىرىلىپتى. ول دا ءبىر اتالى جەر. تانا مىرزا وسىنى ەستىرتكەندە، قۇنانباي از-كەم ويلانىپ قالدى. وعان دا قاراماي ءبىر سەبەبىن تابار ما ەدى، وسى كەزدە وردانىڭ ماڭىندا اياق استى كۇتپەگەن وقيعا بولماسا. سوقىر تۇيەسىن دەگەنىنە كوندىرە الماي جاتقان ءبىر ادۋىندى جىگىت ونى بوقتاپ جىبەرەدى دە، بۇل ءسوز قۇدالىقتىڭ جاي-جاپسارىپ ويلاستىرىپ وتىرعان قۇنانبايعا ءتيىپ كەتەدى..

«سوقىر تۇيەنى تۇرعىزا الماي ۇرىپ جاتىر... كوزىڭدى، قۋ سوقىر...»

بۇنى قۇلاعى شالعان قۇنانباي ونى وزىنە قاراتا ايتقانداي قابىلداپ، الگى جەردە بۇلقان-تالقان بولىپ اشۋلاندى. ونى ادەيى ىستەپ وتىر دەپ ويلاپ، الگى جىگىتكە ات-شاپان ايىپ كەستىرەدى دە، قونالقىعا قاراماي ءجۇرىپ كەتەدى..

– ويباۋ-اۋ، قۇنەكە! ايدالاداعى بىرەۋدىڭ ءسوزىن سونشا كوڭىلگە العانىڭىز نە؟ 

– سەن وسىنى ادەيى ىستەتتىڭ... كەتتىك، اباي!

تۇرجانعا كوڭىلى كەتىپ وتىرعان اباي اكەسىنىڭ سوڭىنان ەرىكسىز ىلەستى. بۇل وقيعا بولماعاندا، ەكەۋى جاراسىپ كەتىپ، ۇلى ويشىلدىڭ كەيىنگى ءومىرى مۇلدە باسقا ارناعا تۇسەر مە، كىم ءبىلسىن؟! تانا مىرزانىڭ ورداسىنان اتتانعان اباي جۇرەگىنىڭ ءبىر جارتىسىن وسى جاقتا قالدىرىپ بارا جاتقانداي الاساپىران كۇي كەشتى. اۋىلدان ۇزاپ بارا جاتقاندا از ۋاقىتقا ايالداپ، ارتىنا بۇرىلىپ قاراعان. تۇرجان سۇلۋ وعان «نەگە سونشا اسىقتىڭ، اباي؟» دەپ الىستان قول بۇلعاپ تۇرعانداي بولدى..

بوگەلىپ، ارتىنا قاراپ تۇرعان اباي وسى كەزدە ۇزاپ بارا جاتقان اكەسىنىڭ ارتىنان شابا جونەلدى....شاۋىپ بارا جاتقان اتتىڭ اياعىنىڭ ءدۇبىرى ەستىلەدى...

بۇل وقيعادان كەيىن «تۇيەنى سوقىر دەسە، قۇنانبايعا تيەدى» دەگەن ماتەل قالىپتى. ەكى جاستىڭ بولاشاق ماحابباتىنا دا وسى ءبىر كەلەڭسىز ءجايت كەدەرگى جاساپ، ەكەۋى بىرەر مارتە حات الىسىپ، وتكەن-كەتكەن كىسىدەن سالەم ايتىپ جىبەرگەننەن ارىعا بارا المايدى. بارىپ قايتۋعا جەر دە شالعاي. قالامقاستىڭ جاستاي اتاستىرىلعان كۇيەۋى كوپ ۇزاماي اۋىرىپ قايتىس بولادى دا، ءوزى ءبىراز ۋاقىت وڭ جاقتا وتىرىپ قالادى. «وتىرعان قىز ورنىن تابادى» دەمەكشى، اقىرىندا، تۇرجان سىبان ەلىندەگى بىجى-توقتار دەگەن ساۋداگەر سارتتىڭ اۋىلىنا كەلىن بولىپ تۇسەدى. ەسكى قۇلاقتاردىڭ سوزىنە سەنسەك، سوڭىندا ۇرپاق قالماعان ەكەن. ابايدىڭ قالامقاسقا دەگەن شەكسىز ماحابباتى وسى كەزدە ولەڭ بولىپ ءورىلىپ، قاعاز بەتىنە ءتۇسىپتى....