وعان ءۇش ەلدىڭ ارنايى قىزمەتى ىزدەۋ سالدى. دايش سودىرلارى ىزىنە ءتۇستى. ال ۋاحابيتتەر ونى تاپقان جاعدايدا بىردەن كوزىن جويۋعا قۇقىعى بار. قازاقستاندىق سەرگەي لەسكيەۆيچتىڭ سيريالىق اسكەري  لاگەردەن قاشىپ كەتكەنىنە 4 جىل بولدى دەپ جازادى Qamshy.kz اقپارات اگەنتتىگى Caravan.kz-كە سىلتەمە جاساپ.

سۇيىكتى وتباسىنان جىراققا كەتكەن قازاقستاندىق وزگەلەر ونىڭ قاتەلىگىن قايتالاماۋى ءۇشىن باسىنان وتكەن جاعدايلاردى ايتىپ بەرۋدى ۇيعاردى.

– بارلىعى 2012 جىلى سەرىك ەسىمدى كورشىممەن تانىستىقتان باستالدى. كەيىن انىقتالعانداي ول كاسىبي تۇردە ادامداردى الداۋمەن اينالىسادى ەكەن. سەرىك ادامداردى ءوز سوزىنە وڭاي سەندىرە الادى. ونىمەن كەزدەسە قالسام ءدىن تۋرالى ايتاتىن. ءبىر جىل بويى ونىمەن سويلەسىپ تۇردىم. سونىڭ ناتيجەسىندە مۇسىلمان بولامىن دەپ شەشتىم. كورشىم سيريا تۋرالى دا ءجيى ايتاتىن. ونداعى بەيبىت تۇرعىنداردىڭ قالاي ازاپ شەگىپ جاتقانىن سۋرەتتەيتىن. سەرىك ايتقاندارى دالەلدى بولۋ ءۇشىن فوتو مەن بەينە روليكتەردى كورسەتتى. وندا مەرت بولعان ايەلدەر، اقساقالدار مەن بالالاردىڭ دەنەلەرى كورسەتىلەتىن.

اتا-انام مەنىڭ مەن يسلام ءدىنىن قابىلداعانىمدى ءبىلىپ شارت قويدى. ەگەر قايتا حريستيان بولماسام ۇيدەن كەتۋىمدى تالاپ ەتتى. مەن اتا-اناما رەنجىپ ۇيدەن كەتىپ قالدىم. سەرىك سول ءساتتى پايدالانىپ ماعان سيرياعا بارۋعا ۇسىنىس جاسادى.

– كەيبىر اقپاراتتارعا سايكەس، ادامدارعا سيرياعا بارۋ ءۇشىن اقشا ۇسىنادى ەكەن. بۇل اقپارات قانشالىقتى دۇرىس؟

– جوق، وتىرىك. سەرىكتە اقشا بولمادى. ءتىپتى ۇشاققا بيلەتتى مەن ءوزىم ساتىپ الدىم. ول كولىگىمدى ساتۋعا ماجبۇرلەدى. «وسى اقشاعا قۇدايدىڭ الدىندا قايىرىمدى، ساۋاپتى ىستەر اتقاراسىڭ. مۇسىلماندارعا كومەكتەسەسىڭ» دەدى. مەن كەلىستىم. ءبىز ەڭ الدىمەن تۇركياعا باردىق. ىستانبۇلدا بىرنەشە كۇن قوناق ۇيدە جاتتىق. ودان كەيىن اۆتوبۋسپەن تۇركيا مەن سيريا شەكاراسىنا دەيىن باردىق. شەكارادا ەشقانداي كۇزەت بولمادى. ءبىز جاياۋ شەكارادان ەش كەدەرگىسىز ءوتىپ كەتتىك. ءبىزدى لاگەرگە الىپ كەلدى. وندا ادامدار وتە كوپ بولدى. مەنى ازداپ ورىسشا سويلەي الاتىن وزبەكتەرمەن ورنالاستىردى. ولاردان بۇل لاگەردىڭ ادامداردى قانىشەر جاسايتىن جاتتىعۋ بازاسى ەكەنىن ءبىلدىم. جارىق، سۋ بولمادى. تاماقتى الىپ كەلىپ تۇردى.

– سىزدەن باسقا وندا قازاقستان ازاماتتارى بولدى ما؟

– وندا كىم بولمادى دەسەڭىزشى! ءازىربايجاندار، تۇرىكتەر، كاۆكازدىقتار. بۇرىنعى سويۋز كەزىندەگى ەلدەردىڭ بارلىعى دەرلىك بار. قازاقتاردى دا كەزدەستىردىم. كەيىنىرەك مەنى قىرعىزستاننىڭ ارنايى قىزمەتى تۇتقىنداعاندا مەن ولاردىڭ سۋرەتتەرى ارقىلى تانىدىم. سيرياعا جەتكەننەن كەيىن سەرىك بىردەن وزگەرىپ شىعا كەلدى. ناعىز قاتىگەز ادامنىڭ وزىنە اينالدى. ءبىز ونىمەن ۇنەمى ۇرىساتىنبىز. ۇيگە تەلەفون شالۋعا رۇقسات بەرمەدى. ءبىز تەك فوتوعا تۇستىك. ول فوتولار قازاقستاننىڭ ۇقك-گە تۇسكەن. سودىرلار مەنىڭ پاسپورتىمدى الىپ قويماعانى قانداي جاقسى بولدى.

كوكەيىمدە جاۋابى جوق ساۋالدار سايراپ تۇردى. يسلام ءدىنىن جەلەۋ ەتىپ نەلىكتەن وسىنداي پاسىق ارەكەتتەرگە بارادى؟ بۇل ىستەپ جاتقاندارىنىڭ بارلىعى شاريعاتقا كەرەعار عوي. سوندىقتان سودىرلاردان قاشىپ كەتۋدى ءجون كوردىم. مەنىڭ جولىم بولدى. باندانىڭ باسشىسىن ءولتىرىپ كەتتى. لاگەردە وزبەك كاۆكازدىقتاردىڭ اراسىندا بيلىككە تالاس باستالدى. مەن سول ءساتتى پايدالانىپ ءبىر قىرعىزبەن تۇندە قاشىپ كەتتىم. ۇيگە كەلگەن جەرىمىزبەن قايتتىق. شەكارادان جاياۋ تۇركياعا وتتىك. ول جەردەن بىشكەككە باردىق. قىرعىزستان اۋەجايىندا مەنى قىرعىزدىڭ ارنايى قىزمەتى ۇستاپ الدى.

– سىزگە قانداي ايىپ تاعىلدى؟

– تاعىلعان ايىپتاردىڭ سانىندا شەك جوق.ونىڭ ىشىندە مەنى بىرەۋگە جالدانىپ، سولاردىڭ ارام بۇيرىقتارىن ورىندادى دەگەن دە ايىپتاۋلار بار. اقىلعا قونبايدى. وزىممەن بىرگە جارىلعىش زاتتى الىپ تۇركيانىڭ كەدەن باقىلاۋىنان قالاي وتەمىن؟ تەرگەۋشىلەر تاياقپەن ۇردى، ەكى كۇن باسىما پاكەت كيگىزىپ ەلەكتر توعىمەن ازاپتادى. قابىرعام سىندى. ەگەر مەن ءولىپ قالسام ولار جازالانباۋشى ەدى. تەرروريزممەن كۇرەس دەپ قۇتىلۋشى ەدى. مەن ءۇشىن ازاپتاردىڭ ەڭ قورقىنىشتىسى قانداي بولعانىن بىلەسىز بە؟ جالعىز ادامعا ارنالعان كامەرا. 24 ساعات بويى جالعىز وتىرۋ قورقىنىشتى. قىرعىزستاننىڭ مۇقك-نىڭ جەرتولەسىندە 5 اي وتىردىم. كامەرا وتە كىشكەنتاي بولدى. جاتۋدى ايتپاعاندا ءبىر ورىننان اينالادا المايسىڭ. ەسىمنەن اداسپاۋى ءۇشىن قۇمىرتسقا مەن ورمەكشىلەرمەن سويلەستىم. مەن قاتتى اۋىرىپ قالدىم. مەنى اۋرۋحاناعا الىپ كەتتى. ودان كەيىن ءىستى جاۋىپ مەنى تۇرمەگە اۋىستىردى.

قىرعىز سوتى ماعان 6 جىل 10 اي باس بوستاندىعىنان ايىرۋ جازاسىن كەستى. ونىڭ 2،5 جىلىن وتىردىم دا، راحىمشىلىققا ءىلىنىپ قازاقستانعا ورالدىم. ءبىر جىلدان كەيىن ايەلىمىز ەكەۋىمىز شەتەلگە كوشۋدى ۇيعاردىق. ءتۇرلى ەلدەردە ءجۇرىپ شارشاعاندىقتان ودەسساعا تۇراقتاۋدى ءجون كوردىك. مەن جۇمىس تاپتىپ، تۋىستارىمىزدىڭ كومەگىمەن پاتەر الدىق. سوندا بالام تۋىلدى. بارلىعى جاقسى بولدى. ءبىراق ءبىر كۇنى جۇمىستىڭ جانىندا ماعان بەلگىسىز ەركەكتەر شابۋىل جاسادى.

– ول ادامدار كىم؟ سودىرلار ەمەس پە؟

– ولار مەنى ۇرا باستادى. قولىمدى قايىردى. كولىككە سۇيرەپ اپاردى دا باسىما قاپ كيگىزدى، قولىما كىسەن سالدى. مەن كومەككە شاقىردىم، ءبىراق ەشكىم كومەكتەسپەدى. مەنىڭ ءبىرىنشى ويىم - ولار بۇزاقىلار نەمەسە دايش سودىرلارى بولۋى مۇمكىن. بەلگىسىز الاڭعا اكەلىپ، باسىمنان قاپتى الىپ تاستاپ سۋرەتكە تۇسىرە باستادى. «سيرياداعى سوعىسقا باردىڭ با؟» دەپ سۇرادى. مەن ولارعا ونىڭ بارلىعى وتكەن ومىرىمدە بولعانىن جانە ول ءۇشىن قىرعىزستان تۇرمەسىندە وتىرىپ ءوز جازامدى العانىمدى ايتتىم. مەننەن تۇسىنىكتەمە الدى، قوناق ۇيگە الىپ كەلدى. سول جەردە ولاردىڭ ۋكراينانىڭ ارنايى قىزمەتى ەكەنى انىقتالدى. مەن ۆيزا ءتارتىبىن بۇزعانىم ءۇشىن ەلدەن شىعۋىم كەرەك ەكەنىن ايتتى. كيىمدەرىمدى جيناۋ ءۇشىن ۋاقىت كەرەك ەكەنىن ايتقىنىمدا ولار بىردەن اۋەجايعا بارىپ، بيلەتتەردى قاراۋدى ۇسىندى. الدادى. شەكارا ايماعىندا باسىما قاپ كيىگىزىپ، قولىما كىسەن سالىپ، ق ر ۇقك-نىڭ ارنايى ۇشاعىنا وتىرعىزدى. مەننەن بولەك باسقا ادامداردى كىرگىزدى. ولاردىڭ كىم ەكەنىن بىلمەيمىن. وسىلايشا قايتا قازاقستانعا كەلدىم.

– باستان وتكەرگەن جاعدايدان كەيىن ءدىني ۇستانىمىڭىز وزگەردى مە؟

– جوق، مەن ءوزىمدى ءالى كۇنگە دەيىن مۇسىلمانمىن دەپ ەسەپتەيمىن. قۇداي ءبىر. سيرياعا بارعانىم مەنىڭ قاتەلىگىم بولدى. ودان ءدىن وزگەرمەيدى. مەن ەشقاشان راديكالدى ءدىندى ۇستانباعانمىن. دايش-تىقتار - قانپەزەرلەر. ال ۇيىمنىڭ ءوزى ناعىز شايتاننىڭ ورداسى. ونداعى ادامداردىڭ كوبىنىڭ ەسى دۇرىس ەمەس. مەن تەك سولاردىڭ كەك الۋىنان قورقامىن. ولاردا ىزدەستىرۋ جۇيەسى وتە جاقسى دامىعان. ءتىپتى بارلاۋ قىزمەتىنىڭ بارلىعىنىڭ كۇشىن بىرىكتىرسەڭ دە ولاردىڭ كۇشى اسىپ كەتەدى. ولار ەرتە مە، كەشپە مەنى تاۋىپ الۋى مۇمكىن. ءبىراق مەن وتكەن ءومىرىمدى ارتتا قالدىردىم. جاقىندا حالىقارالىق ادام قۇقىقتارى جونىندەگى بيۋروعا ەۆگەنيي جوۆتيسكە باردىم. ول ماعان كومەكتەسۋگە ۋادە بەردى. قازاقستاندىق ارنايى قىزمەتتىڭ مەنى قىرعىزدار سەكىلدى ازاپتامايتىنى قۋانتادى. ولاردىڭ بارلىق ارەكەتى زاڭنىڭ اياسىندا جۇزەگە اسادى. ولار بارلىعىن انىقتاعاننان كەيىن وتباسىممەن قايتا قاۋىشامىن دەپ ۇمىتتەنەمىن.

سەرگەي لەسكيەۆيچتىڭ ادۆوكاتى جانا كۇنسەركينا: مەن ق ر باس پروكۋراتۋراسىنا سەرگەي لەسكيەۆيچكە قاتىستى جاعدايدى انىقتاۋدى سۇراپ ءوتىنىش ءبىلدىردىم. ونىڭ ىشىندە "سوتقا دەيىنگى تەرگەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ جاتىر ما؟"، "سەرگەي بۇل ىستە كۇدىكتى مە الدە جابىرلەنۋشى مە؟ " دەگەن ساۋالدار بار. ال قىرعىزستان سوتىنىڭ شەشىمى مۇلدە تۇسىنىكسىز.