افريكادا كوپتەگەن سالا دامىماي قالعان. قۇرىلىقتىڭ الەۋمەتتىك جانە ساياسي ومىرىندە العا ىلگەرىلەۋ جوق. قوعامدا ايەل قۇقىعىن اياققا تاپتايتىن كوپتەگەن ءداستۇر مەن ءۇردىس بار. ونىڭ ءبىرى — ەرتە ەسەيگەن قىزداردىڭ ءتوسىنىڭ ءوسۋىن تەجەۋ ءۇشىن جاسالىناتىن ارەكەت. كامەرۋندا مۇنداي ورتاعاسىرلىق ءادىستى حيرۋرگيالىق جولمەن ەمەس ارنايى قۇرالداردى پايدالانىپ جاسايتىن بولعان.

زەرتتەۋشىلەر مەن قۇقىققورعاۋشىلار ونى «ءتوستى ۇتىكتەۋ» دەپ اتايدى. ول قىزدىڭ ەرتە ءتوسى وسپەۋى ءۇشىن جاسالادى. «ۇتىكتەۋ» ءادىسى — بۇۇ-نىڭ ەلەۋسىز قالدىرعان ايەلدەرگە قارسى جاسالعان جاۋىز ارەكەتتەردىڭ بەستىگىنە كىرەدى. ول 4 ميلليوننان استام قىزعا جاسالىنعان.

اتالمىش ءادىس ورتالىق افريكادا ەرەكشە تاراعان. حالىقارالىق قاۋىمداستىققا مۇنداي ءۇردىس تەك 10 جىل بۇرىن عانا بەلگىلى بولعان.

ونىڭ شىعۋ تاريحى ءالى كۇنگە دەيىن بەلگىسىز. بۇل ءادىس ءدىن نەمەسە الەۋمەتتىك ءداستۇر نەگىزىندە پايدا بولۋى مۇمكىن.

2006 جىلى گەرمانيا قوعامى حالىقارالىق ارىپتەستىك جانە RENATA كانادالىق ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمىمەن 10 مەن 82 جاس ارالىعىنداعى 5 مىڭ قىز بەن ايەلدىڭ اراسىندا ساۋالناما جۇرگىزدى. سونىڭ ناتيجەسىندە، سۇرالعانداردىڭ 25%-ى «ۇتىكتەۋ» ءادىسىن باستان وتكەرگەنى انىقتالدى. كامەرۋننىڭ وڭتۇستىك جاعىندا بۇل كورسەتكىش 53%-عا جەتتى.

رەبەككا تاپسكوتتىڭ جۇرگىزگەن زەرتتەۋلەرىنە سايكەس، كامەرۋندىق قوعامدا 200-دەن استام ءتۇرلى ەتنيكالىق توپ بىردەي ءادىستى پايدالانادى.

زەرتتەۋ ناتيجەسىندە «ۇتىكتەۋ» ءادىسىن ەڭ ءبىرىنشى بولىپ انالار باستايتىنى انىقتالدى. كەيدە تۋىستارى، كەيدە ءتىپتى قىزدىڭ ءوزى سونداي ادىسكە جۇگىنۋدى قالايدى. «ۇتىكتەۋ» ءادىسىن - كامەرۋن، چاد، كونگو، افريكانىڭ باتىس جانە ورتالىعىنداعى ەلدەر ءجيى قولدانادى. بريتانيادا تۇراتىن كامەرۋندىقتار دا ءالى كۇنگە دەيىن اتالعان ءادىستى پايدالانادى. بۇل تۋرالى 2013 جىلى بريتانىق Independent گازەتىندە ماقالا جاريالانعان.

تاجىريبە

Newsweek جۋرنالىندا 28 جاسىندا اجە اتانىپ ۇلگەرگەن ايەلدىڭ وقيعاسى جاريالاندى. ونىڭ بەس قىزى بار. ۇلكەنى 14 جاسىندا تۇڭعىشىن بوسانعان. جاس انا قالعان قىزدارى مۇنداي جاعدايدى باستان وتكەرمەۋى ءۇشىن 10 مەن 7 جاس ارالىعىنداعى قىزدارىن ادام الاقانىمەن بىردەي شوپكە ارنالعان تاستى الىپ ونى قىزداردىڭ توسىنە قويىپ 10 مينۋت بويى شەڭبەر بويىنشا ۇيكەلەگەن.

بۇل ورتالىق افريكادا تارلاعان ءبىر عانا ءادىس. BBC-گە 2006 جىلى شىققان رەندي دجونىڭ زەرتتەۋ ماقالاسىندا 26% ايەل قاتىگەز ارەكەتتەردى باستان وتكەرەتىنى جازىلعان.

مۇنداي ءادىستىڭ باستى ماقساتى – ءتوستىڭ ءوسۋىن تەجەۋ. ەر ادامداردىڭ جەتكىنشەككە كوز سالماۋى ءۇشىن جاسالادى.

سالدارى

جاس انا قىزدارىن زورلىقتان، نەكەدەن تىس بالا بوسانۋ مەن قىزدارى ەرتە تۇرمىس قۇرماۋى ءۇشىن وسىنداي ءادىستى پايدالاناتىن بولعان. ونىڭ سالدارى قانداي بولاتىنىن ساراپشىلار زەرتتەدى. ولاردىڭ ايتۋىنشا، مۇنداي ءادىس ءسۇت بەزى قاتەرلى ىسىگىن، ۇلپانىڭ قالىڭداپ قاتايۋۋىنا الىپ كەلەدى. جانە «ۇتىكتەۋ» ءادىسى ءتوستىڭ وسۋىنە ەشقانداي اسەر ەتپەيتىنىن دە ايتادى.