وسىدان شامامەن ءبىر جىل بۇرىن ماسكەۋ قالاسىنىڭ تۇرعىنى تانىمال Pokemon Go  وينىن ويناعان. ارادا ءبىراز ۋاقىت ءوتىپ الگى  پوكەموننىڭ وزىنە شابۋىل  جاساپ،  زورلاعانىن جەتكىزگەن. وسى وقيعا بارلىق باق-تىڭ قۇلاعىن ءتۇرىپ، قىزىعۋشىلىعىن تۋدىردى. بۇل تۋرالى Qamshy.kz اقپارات اگەنتتىگى BBC-گە سىلتەمە بەرىپ حابارلايدى.

وقيعا بىلاي بولعان. ماسكەۋلىك ايەل ۇيىقتار الدىندا اتالمىش ويىندى ويناعان. سول ءتۇنى ۇيىقتاپ جاتىپ  بەلگىسىز دەنەنىڭ قاسىنا جاقىنداعانىن، وزىنە قىسىم تۇسىرگەنىن سەزگەن. كوزىن اشسا، الگى ويىنداعى پوكەمون ونى زورلاماقشى بولىپ جاتىر ەكەن. الايدا، ايەلدىڭ قول-اياعى بايلاۋلى، مۇلدەم قوزعالا الماي جاتىر. قاسىندا جۇبايى دا تۇك بىلمەگەندەي ۇيىقتاپ جاتقان بولۋى كەرەك. ناتيجەسىندە، ۇزاق ارپالىستان سوڭ، ايەلدىڭ تۇرۋعا شاماسى جەتكەن، الايدا پوكەمون جوق بولىپ كەتكەن.

پاتەردىڭ ءبارىن قاراپ، ەشكىم جوق ەكەنىن اڭعارعان سوڭ دا، ايەل وسىعان قاراماستان پوليسياعا حابارلاسقان. پوكەموننىڭ ءوزىن زورلاعانىن ايتقان. بۇل جاڭالىقتى الەمدىك ب ا ق وكىلدەرى جاڭا پىسكەن ىستىق ءبالىش ءتارىزدى «جۇلىپ الىپ»، مىناداي تاقىرىپتارمەن تاراتقان: «پوكەمون ايەلدى ءدال ماسكەۋدىڭ ورتالىعىندا زورلاپ كەتتى»، «ماسكەۋلىك ايەل پوكەموندى ءوزىن زورلادى دەپ ايىپتادى» جانە ت.ب. سۇمدىق ەمەس پە؟

الايدا، بۇل ايەلمەن بولعان جاعدايدى بىلاي تۇسىندىرۋگە بولادى. ايەل ۇيىقتاپ جاتسا دا، بارلىعىن سەزىپ جاتقان.

عىلىمدا مۇنى «ۇيقى كەزىندەگى سال» دەپ اتايدى. بۇل ۇيقىنىڭ بۇزىلۋىنان تۋىندايدى. مۇنداي ۋاقىتتا ادام قوزعالا الماي قالادى، سوعان قاراماستان جارقىن بەينەلەر مەن گالليۋسيناسيالار كورەدى. ياعني، تۇستە كورگەن وبرازدار شىنايى ومىردەگەي بولىپ كورىنەدى.

كوپ جاعدايدا، ۇيقى كەزىندەگى سالعا تاپ بولعان ادام ءوزىنىڭ ۇستىنە بەلگىسىز بىرەۋ قىسىم ءتۇسىرىپ جاتقانداي سەزىنەدى.

ۇيقى كەزىندەگى سال تۋرالى مىسالداردى سوناۋ ەرتە كەزدەردە، ب.ز.ب 400 جىلدارداعى جازبالاردان دا كەزدەستىرەمىز.

سونىمەن بىرگە الەم ەلدەرىنىڭ تىلدەرىندە، ادەبيەتتەرىندە وسى جاعدايدى سيپاتتايتىن تەرميندەر بار. مىسالى، نەمىس تىلىندە hexendrücken ءسوزى «مىستان قۇشاعى» دەگەن ماعىنانى بەرسە، نورۆەج فولكلورىندا svartalfar اتتى ادامداردى وعىمەن سال قىلاتىن كەيىپكەر بار. جاپون تىلىندەگى kanashibari ءسوزى ءتۇسسىز مەتتال اسەرىنەن ءبىر جەرگە جابىسىپ قالۋ دەگەندى بىلدىرەدى. كۇرتتەردە mottaka ءسوزى  ادامداردى تۇندە قىلقىندىراتىن جىندى بىلدىرەدى.

    بۇگىنگى كۇنى اتالعان سالدى تۋدىراتىن فيزيولوگيالىق مەحانيزمدەر تولىق زەرتتەلمەگەن. ءبىزدىڭ تۇسىمىزدە ىستەگەن نارسەلەردىڭ بارلىعى تەك قيالىمىزدا عانا ورىندالاتىن ارەكەتتەر.

جالپى العاندا، ۇيقى كەزىندەگى سال سونشالىقتى سيرەك كەزدەسەتىن قۇبىلىس ەمەس. ساراپشىلاردىڭ ەسەپتەۋى بويىنشا، ادامزاتتىڭ 50% ۇيقى كەزىندەگى سال جاعدايىندا ومىرىندە كەم دەگەندە 1 رەت بولعان. ال كەيبىرەۋلەر مۇنداي جاعدايدا كۇندە باستان كەشەتىندەرىن ايتقان.

    جوعارىداعى ماسكەۋلىك ايەلدىڭ مىسالىنا كەلەتىن بولساق، نەگە ول ءدال پوكەموندى تۇسىندە كوردى دەگەن سۇراق تۋىندايدى. ونىڭ سەبەبى، ۆيدەو ويىندار ادامنىڭ تۇسىنە قاتتى ىسەر ەتەتىندىگىندە. وسىنداي جاعدايدى باستان كەشىرگەن ۋاقىتتا، ۇيقى كەزىندەگى سال ۋاقىتىندا جوعارىداعى نارسەلەردى ەسكە ءتۇسىرىپ، نەعۇرلىم سابىرلى بولۋعا تىرىسىڭىز.