2027 جىلدان باستاپ قازاقستاندا ەكونوميكانىڭ نەگىزگى باعىتتارى بويىنشا جەتى فلاگماندىق عىلىمي باعدارلامانى ىسكە قوسۋ جوسپارلانۋدا. سونىمەن قاتار، ەلدە عىلىمي زەرتتەۋلەردە جاساندى ينتەللەكتتى قولدانۋ دامۋدا. بۇل تۋرالى بيىلعى جىلى 80 جىلدىق مەرەيتويىن اتاپ وتەتىن ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسىندا ايتىلدى. وتاندىق عىلىمدى قانداي وزگەرىستەر كۇتىپ تۇر؟
قانىش ساتبايەۆ اتىنداعى قازاقستان ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسىنىڭ 80 جىلدىعى وتاندىق عىلىمنىڭ بولاشاعىن تالقىلاۋعا سەبەپ بولدى. كەلەسى جىلدان باستاپ سۋ رەسۋرستارى، سەيسميكالىق قاۋىپسىزدىك، ستراتەگيالىق ماڭىزدى مينەرالدار جانە بيوتەحنولوگيالاردى قوسا العاندا، نەگىزگى باعىتتار بويىنشا بىرنەشە فلاگماندىق عىلىمي باعدارلامالاردى ىسكە قوسۋ جوسپارلانۋدا. تاعى ءبىر باسىمدىق — عىلىمي زەرتتەۋلەردە جاساندى ينتەللەكتتى قولدانۋ.
"جاساندى ينتەللەكت ءار عالىمنىڭ ناعىز كەڭەسشىسى، كومەكشىسى بولۋى كەرەك. مىنە، ءبىز مۇنى ىستەپ جاتىرمىز. سوندىقتان اكادەميا قازاقستاندىق عىلىمدى دامىتۋدا جاڭا پاراديگمانى ۇسىندى. پاراديگما Kazakhstan AI for Science دەپ اتالادى. ءبىز ونى جۇڭگو اكادەميكتەرىمەن بىرگە جۇڭگو مودەلى، سيفرلىق مودەل نەگىزىندە ەنگىزەتىن بولامىز"، - دەيدى ق ر ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسىنىڭ پرەزيدەنتى اقىلبەك كۇرىشبايەۆ.
مەديسينا عىلىمىن دامىتۋ دا باسىمدىقتاردىڭ ءبىرى بولىپ قالا بەرەدى. وتاندىق مەديسينا جەتىستىكتەرىنىڭ ىشىندە اكادەميك ۆياچەسلاۆ لوكشين جۇرەك پەن باۋىر ترانسپلانتاسياسىن، نەيروحيرۋرگيا مەن ونكولوگياداعى زاماناۋي ەمدەۋ ادىستەرىن اتاپ ءوتتى. ونىڭ ايتۋىنشا، ەمدەۋ ادىستەرىن عانا ەمەس، اۋرۋلاردىڭ الدىن الۋ سالاسىنداعى عىلىمي زەرتتەۋلەردى دە دامىتۋ ماڭىزدى.
"الدىن الۋدىڭ، ماقساتتى پروفيلاكتيكانىڭ، ماقساتتى الدىن الۋدىڭ جاڭا ادىستەرى ازاماتتارىمىزدىڭ ءومىرىن ۇزارتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى جانە كۇردەلى ارالاسۋلارعا جۇگىنبەۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. بۇگىنگى تاڭدا ونكولوگيادا جۇرگىزىلەتىن وسى سكرينينگتەر، بۇگىنگى كۇنى جۇرەك-قان تامىرلارى اۋرۋلارىنىڭ، ونكولوگيالىق اۋرۋلاردىڭ الدىن الۋ شارالارى، ولار ەمدەۋ ادىستەرىنەن كەم ەمەس ماڭىزدى. مۇندا دا ەلەۋلى عىلىمي زەرتتەۋلەر قاجەت"، - دەپ اتاپ ءوتتى ق ر ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسىنىڭ اكادەميگى ۆياچەسلاۆ لوكشين.
مەرەيتويلىق ءىس-شارا اياسىندا جاس زەرتتەۋشىلەردى قولداۋدىڭ ماڭىزدىلىعى اتاپ ءوتىلدى. عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتتارى مەن جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ بەس عالىمى مەملەكەت باسشىسىنىڭ اتىنان تۇرعىن ءۇي سەرتيفيكاتتارىن الدى.
"جاس عالىم رەتىندە بۇگىن پاتەردىڭ يەگەرى بولدىم. مەن ءۇشىن بۇل وتە قۋانىشتى جانە قىزىقتى كۇن. بۇل ءبىزدىڭ ەلىمىزدىڭ عىلىمعا جانە جاس عالىمدارعا دەگەن ۇلكەن سەنىمىنىڭ ارقاسىندا مۇمكىن بولدى دەپ سانايمىن. مەملەكەت باسشىسىنا، عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم مينيسترلىگىنە، تۋعان قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنە جانە مەنىڭ كافەدرا ۇجىمىنا وسى مۇمكىندىك ءۇشىن العىسىمدى بىلدىرەمىن"، - دەپ اتاپ ءوتتى جاس عالىم ايگەرىم ەسەنامانوۆا.
اكادەميانىڭ 80 جىلدىعى ونىڭ نەگىزىن قالاۋشى — كورنەكتى عالىم قانىش ساتبايەۆتى ەسكە الۋعا سەبەپ بولدى. ءىس-شارادا اكادەمياعا كوررەسپوندەنت-مۇشەسى سەرىكجان سەيتجانوۆ سىيعا تارتقان 3D-گولوگرامما ۇسىنىلدى. سونىمەن قاتار، ەڭبەك سىڭىرگەن عىلىم قايراتكەرلەرى العاش رەت "قانىش ساتبايەۆ" ۆەدومستۆولىق مەدالىمەن ماراپاتتالدى، ال قوناقتار ءۇشىن پرەزيدەنت مۇراعاتىمەن بىرلەسىپ سيرەك كەزدەسەتىن قۇجاتتار كورمەسىن ۇيىمداستىردى.
