قازاقستاندىق عالىمدار VR جانە Ar ويىندارىن تەك ويىندار ءۇشىن عانا ەمەس، مەديسينا مەن ءبىلىم ءۇشىن دە دامىتۋدا. يممەرسيۆتى تەحنولوگيالار — ۆيرتۋالدى (VR)، تولىقتىرىلعان (AR) جانە ارالاس شىندىق (MR) — قازاقستاندا بىرتىندەپ گەيمديەۆتەن اسىپ تۇسەدى. بۇل باعىتتىڭ ءىزاشارلارىنىڭ ءبىرى 2020 جىلى اشىلعان ارالاس شىندىق زەرتحاناسى (Mixed Reality Lab) بولدى حالىقارالىق اقپاراتتىق تەحنولوگيالار ۋنيۆەرسيتەتى الماتىدا.

بۇگىنگى تاڭدا زەرتحانانىڭ پورتفوليوسىندا مەديسينالىق جوعارى وقۋ ورىندارىنا، مۇراجايلارعا جانە ءبىلىم بەرۋ مەكەمەلەرىنە ارنالعان جوبالار بار. كوماندا جۇمىسى تۋرالى Digital Business باسىلىمىنا زەرتحانا قىزمەتكەرلەرى: دانا سوي، جىگەر بولاتوۆ، مادينا يپالاكوۆا جانە ەۆگەنيا داينەكو ايتىپ بەردى.

جوبانىڭ تاريحى 12 جىلدان استام ۋاقىت بۇرىن عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم مينيسترلىگىنىڭ فيزيكا ۆيرتۋالدى زەرتحانالارىن قۇرۋ گرانتىنان باستالدى. بۇل الدىمەن ستۋدەنتتەر كومپيۋتەردە ەكسپەريمەنتتەر جۇرگىزە الاتىن 2D پلاتفورماسى بولدى.

كەيىنىرەك كوماندا VR باعىتىن بەلسەندى تۇردە دامىتا باستادى جانە العاشقى Oculus گارنيتۋرالارىن ساتىپ الدى. ۋاقىت وتە كەلە جوبالار مەن جابدىقتاردىڭ كوپتىگى سونشالىق، تولىققاندى زەرتحانا پايدا بولدى. نەگىزگى باعىتتاردىڭ ءبىرى مەديسينا بولدى. عالىمدار قالىپتى جانە پاتولوگيالىق جاعدايلاردا جۇرەك-قانتامىر جۇيەسىنىڭ VR بەينەلەۋىن جاسادى، سودان كەيىن كورونارلىق ارتەريالاردى ستەنتتەۋگە ۇيرەتۋ ءۇشىن ترەناجەر ازىرلەدى.

بولاشاق حيرۋرگتار ءقاۋىپسىز ۆيرتۋالدى ورتادا ارەكەتتەر تىزبەگىن جاتتىقتىرا الادى. جوبا سونىمەن قاتار پۋلساسيا مەن قان پارامەترلەرىنىڭ وزگەرۋىن ەسكەرە وتىرىپ، قان اعىمىنىڭ ماتەماتيكالىق مودەلىن ەنگىزدى. جۇمىس گرانتتىق قارجىلاندىرۋ اياسىندا بىرنەشە جىل بويى جۇرگىزىلدى جانە بۇگىنگى كۇنگە دەيىن جالعاسۋدا.

مۇراجايدى سيفرلاندىرۋ تاعى ءبىر جوبا قاستەيەۆ اتىنداعى مەملەكەتتىك ونەر مۇراجايىمەن بىرلەسىپ جۇزەگە اسىرىلۋدا. كوماندا جاساندى ينتەللەكت ەلەمەنتتەرى بار ءموبيلدى قوسىمشانى ازىرلەدى: كەلۋشىلەر كامەرانى ەكسپوناتقا اپارىپ، اۆتور مەن جۇمىس تۋرالى اقپارات الا الادى. كەيبىر نىسانداردىڭ 3D مودەلدەرى دە قولجەتىمدى.

Meta University جانە Meta Hospital ءقازىر زەرتحانا ەكى ۇلكەن تۇجىرىمدامانى دامىتۋدا.

Meta University ءبىلىم بەرۋ پروسەسىنە يممەرسيۆتى تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋدى قامتيدى: ونلاين كۋرستار، VR ترەناجەرلەرى جانە قىزمەتكەرلەردىڭ عىلىمي زەرتتەۋلەرىنە نەگىزدەلگەن ترەناجەرلەر.

Meta Hospital مەديسيناعا باعىتتالعان. مىسالى، covid-19 پاسيەنتتەرىن قالپىنا كەلتىرۋگە ارنالعان تىنىس الۋ ماسكاسى جاتتىعۋلارعا دەگەن ىنتانى ارتتىرۋ ءۇشىن ويىن VR ەلەمەنتتەرىمەن تولىقتىرىلدى. بولاشاقتا مۇنداي شەشىمدەردى پاسيەنتتىڭ جاعدايىن قاشىقتىقتان باقىلاۋمەن تولىقتىرۋعا بولادى.

الەۋەت پەن سىن-قاتەرلەر ەۆگەنيي داينەكونىڭ ايتۋىنشا، قازاقستان ازىرگە تەحنولوگيالىق كوشباسشىلاردان — جۇڭگو، وڭتۇستىك كورەيا جانە جاپونيادان تومەن. حالىقارالىق كونفەرەنسيالاردا قازاقستاندىق زەرتتەۋشىلەر ەلىمىزدىڭ جالعىز وكىلى بولىپ تابىلادى.

الايدا، تەحنولوگيا قول جەتىمدى بولا باستادى: VR جابدىقتارىن ءقازىر ەل ىشىندە ساتىپ الۋعا بولادى جانە بيزنەستىڭ باعىتقا دەگەن قىزىعۋشىلىعى ارتىپ كەلەدى. دامۋدى جەدەلدەتۋ ءۇشىن عالىمدار قۇرىلعىلاردىڭ جەرگىلىكتى ءوندىرىسىن باستاۋ جانە ءبىلىم بەرۋ مەن يندۋسترياعا يممەرسيۆتى شەشىمدەردى بەلسەندى ەنگىزۋ ماڭىزدى دەپ سانايدى.

سونىمەن قاتار، ولار: يننوۆاسيا عىلىمي زەرتتەۋلەر مەن تەستىلەۋگە نەگىزدەلۋى كەرەك. زەرتحانانىڭ جاقىن جوسپارلارى — عىلىمي جۇمىستاردى قورعاۋ، جاڭا ستۋدەنتتەردى تارتۋ جانە قولدانبالى ماسەلەلەردى شەشۋ ءۇشىن بيزنەسپەن ىنتىماقتاستىقتى كەڭەيتۋ.