سۇيەكپەن، كەسكىندەمەمەن جانە سوعىلعان ورنەكتەرمەن بەزەندىرىلگەن ساندىقتار مەن شامامەن 100 جىل بۇرىن قولدانىلعان ىدىس-اياقتار قىزىلوردا ولكەتانۋ مۇراجايىندا ساقتالعان. ولار قازاقتاردىڭ كۇندەلىكتى ءومىرى تۋرالى اڭگىمەلەيدى جانە ىدىس-اياقتىڭ ءۇي ومىرىندە قانداي ورىن العانىن تۇسىنۋگە كومەكتەسەدى. 

بۇل كىشكەنتاي ساندىقتار كەبەجە دەپ اتالادى. قازاقتار ولاردى ىدىس-اياق، تاماق ونىمدەرىن ساقتاۋ ءۇشىن پايدالاندى. مۇراجاي كوللەكسياسىندا وسىنداي 10-نان استام زاتتار بار. كەيبىرەۋلەر قاراپايىم كورىنەدى: بىر-بىرىنە بەكىتىلگەن بىرنەشە اعاش بولشەكتەر. باسقالارى ءتۇرلى-تۇستى كەسكىندەمەمەن، سۇيەك كىرىستىرۋلەرىمەن جانە باسقا ساندىك ەلەمەنتتەرمەن بەزەندىرىلگەن. كەبەجەنىڭ بىرىندە ول ورناتىلعان ستەند بار.

"كەبەجە ەڭ الدىمەن كۇندەلىكتى ومىردە ىڭعايلى بولدى. كوشىپ-قونۋ كەزىندە ىدىستاردى ساقتاۋ جانە ولاردى زاقىمدانۋدان قورعاۋ ماڭىزدى بولدى. ساندىقتار اعاشتان جاسالعان، ال بەتى سۇيەكپەن، كەسكىندەمەمەن جانە سوعىلعان ورنەكتەرمەن بەزەندىرىلگەن. ولار ءارتۇرلى ىدىس-اياقتاردى ساقتادى: تەمەكى جانە استاۋ - اعاش ىدىس-اياقتار، وجاۋ-شومىشتەر، قاسىقتار جانە باسقا دا ىدىس-اياقتار"، - دەيدى مۋزەيدىڭ عىلىمي قىزمەتكەرى الما مۇقانوۆا.

مۇراجايدىڭ ىدىس-اياق كوللەكسياسى ءار جىلدارى تولىقتىرىلدى. زاتتاردىڭ ەداۋىر بولىگى كەڭەس زامانىندا كەلدى، ءبىراق تۇرعىندار وتباسىلىق زاتتاردى كەيىنىرەك تاپسىردى. وسىنىڭ ارقاسىندا قورلاردا بىرنەشە ۇرپاقتىڭ ءۇي سالتى تۋرالى دالەلدەر ساقتالعان.

"انتيكۆارلىق ساندىقتار مەن اعاش ىدىستار ادامداردىڭ ءۇيدى قالاي جابدىقتاعانى، تاماق دايىنداعانى جانە قوناقتاردى قابىلداعانى تۋرالى ايتادى. مۇنداي زاتتار ءۇي ىدىستارىنىڭ قالاي ورنالاستىرىلعانىن جانە ونى ساقتاۋ قانشالىقتى ماڭىزدى بولعانىن ەلەستەتە الادى. اشەكەيلەنگەن بۇيىمدار وتباسىنىڭ بايلىعىن كورسەتە الادى. بۇگىنگى تاڭدا كەبەجەلەر كۇندەلىكتى ومىردە ونشا كەڭ تارالمايدى، ءبىراق استاۋ مەن وجاۋ قولدانىلا بەرەدى. ۇلتتىق تاعامدارعا دەگەن قىزىعۋشىلىق تاعى دا ارتىپ كەلەدى"، - دەپ اتاپ ءوتتى الما مۇقانوۆا.

مۇراجاي كوللەكسياسىندا ءداستۇرلى تۇرمىستىڭ تاعى ءبىر زاتى – جۇكاياق، كەبەجەگە ارنالعان تۇعىر بار. ول كەۋدەسىن ەدەننەن كوتەرىپ، ونى ۇيگە ىڭعايلى ورنالاستىرۋعا كومەكتەستى جانە سونىمەن بىرگە ينتەرەردى بەزەندىردى. ويۋلانعان ستەند ويۋ-ورنەكپەن بىرگە ءبىرتۇتاس بولدى. جۇكاياق ءۇي ىدىستارىنا ارنالعان ورىندى ۇيىمداستىرۋعا كومەكتەستى. مۇنداي قاراپايىم بولىپ كورىنەتىن نىسانداردا دا ءداستۇرلى ءومىردىڭ ويلاستىرىلۋى بايقالادى، وندا پراكتيكالىق زاتتار مەن ينتەرەردىڭ سۇلۋلىعىنا قامقورلىق جاسالدى.

مۇراجايدا ءسىز كەسەكاپتى كورە الاسىز – پيالاعا ارنالعان اعاش سيليندرلىك كورپۋس. مۇنداي جاعدايلار بىلعارىدان، كيىزدەن جانە اعاشتان جاسالعان.

ولار شىنىاياقتاردى ساقتادى جانە تاسىمالدادى، ولاردى زاقىمدانۋدان قورعادى. كوشپەلى ومىردە ءۇي زاتتارىن ۇنەمى جيناپ، تاسىمالداۋعا تۋرا كەلگەن كەزدە مۇنداي قورعانىس ەرەكشە ماڭىزدى بولدى.

"مەنىڭ ويىمشا، بۇل تەك سانگە قاتىستى ەمەس. ادامدار وزدەرىنىڭ داستۇرلەرىنە قايتا ورالعىسى كەلەدى، وزدەرىن ۇلتتىق ءدام سەزىلەتىن نارسەلەرمەن قورشاعىسى كەلەدى. اعاش ىدىس-اياق داستارحانعا ەرەكشە اتموسفەرا بەرەدى. بۇل جەڭىل، جاناسۋعا جاعىمدى جانە دۇرىس كۇتىممەن ول كوپتەگەن جىلدارعا سوزىلۋى مۇمكىن. ارينە، اعاشتىڭ ساپالى بولۋى جانە تاعاممەن بايلانىستا بولعان كەزدە وڭدەۋ ءقاۋىپسىز بولۋى ماڭىزدى. سۇلۋلىق سۇلۋلىعىمەن ەرەكشەلەنەدى، ءبىراق ىدىس-اياق ەڭ الدىمەن قولدانۋعا جارامدى بولۋى كەرەك. ادامداردىڭ مۇنداي بۇيىمدارعا قىزىعۋشىلىق تانىتاتىنىن جانە ءبىزدىڭ اتا – بابالارىمىزدىڭ داستۇرلەرى زاماناۋي ۇيلەردەن ورىن تاباتىنىن كورۋ ماعان قۋانىش سىيلايدى"، - دەيدى شەبەر.

كەبەجە، جۇكاياق جانە كەسەكاپ-ەسكى تۇرمىس زاتتارى عانا ەمەس. ولار پراكتيكالىق، شەبەرلىك پەن زاتتاردى كوشپەلى ءومىر جاعدايىنا بەيىمدەۋ قابىلەتىن كورسەتەدى. بۇگىنگى تاڭدا مۇراجاي ەكسپوناتتارى بۇرىنعى ۇرپاقتاردىڭ كۇندەلىكتى ءومىرىن بەينەلەۋگە كومەكتەسەدى، ال قولونەرشىلەر مەن قولونەرشىلەردىڭ جۇمىستارى داستۇرلەر قازىرگى ۇيدە دە جالعاسۋى مۇمكىن ەكەنىن كورسەتەدى.