سمارتفوندار مەن YouTube داۋىرىندە قازاقستاندىق بالالار ءتۇرلى اقپارات كوزدەرىمەن تانىس بولادى. ءتىپتى كەيبىر كونتەنت ءتۇرى بالالار ءۇشىن زيان بولۋى مۇمكىن. اتا-انالار مەن ماماندار بالالارعا ارنالعان كونتەنت تەك قىزىقتى عانا ەمەس، سونىمەن قاتار بالاعا پايدالى بولۋى ءۇشىن قانداي بولۋى كەرەك؟

قازاقستاندىق مامانداردىڭ ايتۋىنشا، بالالار گادجەتتەردى 2-3 جاستان باستاپ بەلسەندى قولدانا باستايدى. مەكتەپ جاسىنا قاراي كوپتەگەن ادامدار ينتەرنەتتە كۇنىنە 3-5 ساعات وتكىزۋدى، نەگىزىنەن بەينەلەردى كورۋدى ادەتكە اينالدىرادى. بالالار پسيحولوگىنىڭ ايتۋى بويىنشا ەكران ۋاقىتىنىڭ ارتىق بولۋى جانە مازمۇندى باقىلاۋسىز تۇتىنۋ شوعىرلانۋ، ۇيقى، سويلەۋ دامۋى جانە ءتىپتى مازاسىزدىق پروبلەمالارىنا اكەلۋى مۇمكىن.

بالالارعا پايدالى كونتەنت ءتۇرى قانداي بولادى؟

ساراپشىلار بالالاردىڭ ساپالى بەينە مازمۇنى بىرنەشە كريتەرييلەرگە سايكەس كەلۋى كەرەك ەكەنىن اتاپ ءوتتى:

"كونتەنت بءىلىم بەرۋ باعىتىندا بولۋى كەرەك. بۇل وقۋ مۋلتفيلمدەرى، بالانىڭ ويلاۋىن، سويلەۋىن، ءوي-ورىسىن دامىتاتىن تانىمدىق شوۋلار. سونداي - اق، بۇل كونتەنت مادەني جانە ۇلتتىق ەرەكشەلىكتەرگە: قازاق تىلىندەگى كونتەنت باسىم بولىپ، حالقىمىزدىڭ داستۇرلەرىن، قازاقستاننىڭ تاريحى مەن قۇندىلىقتارىن بەينەلەيتىنىن ەسكەرۋ ماڭىزدى"، - دەپ كەڭەس بەرەدى بالالار پسيحولوگى يرينا نايل.

سونىمەن قاتار، ونىڭ ايتۋىنشا، جاس ەرەكشەلىگى دە ماڭىزدى.

"مازمۇننىڭ جاسقا سايكەستىگءى –  بۇل بەينەدەگى، ويىندارداعى، كىتاپتارداعى، مۋلتفيلمدەردەگى نەمەسە الەۋمەتتىك جەلىلەردەگى اقپاراتتىڭ، ۆيزۋالدى بەينەلەردىڭ، تاقىرىپتار مەن ماعىنالاردىڭ بەلگىلى ءبىر جاس كەزەڭىندەگى بالانىڭ دامۋى مەن قابىلداۋ دەڭگەيىنە سايكەستىگى"، - دەپ ءتۇسىندىردى سۇحباتتاسۋشى.

بۇلدىرشىندەرگە ارنالعان (0-3 جاس):

مازمۇن قاراپايىم، ءقاۋىپسىز، جارقىن، قورقىنىشتى بەينەلەرسىز، تۇسىنىكتى دىبىستارمەن، كادرلار تەز وزگەرمەيتىن بولۋى كەرەك. نەگىزگى ماقسات – اگرەسسيۆتى ىنتالاندىرۋ ارقىلى كوڭىل كوتەرۋدىڭ ورنىنا سەنسورلىق پەن سويلەۋدى دامىتۋ.

مەكتەپ جاسىنا دەيىنگى بالالار ءۇشىن (3-6 جاس):

مازمۇننىڭ مەيىرىمدى، تۇسىنىكتى سيۋجەتتەرى، وقۋ ەلەمەنتتەرى (پىشىندەر، تۇستەر، ساندار)، بالا تاني الاتىن ەموسيالار بولۋى ماڭىزدى. زورلىق-زومبىلىق، قورقىنىشتى كەيىپكەرلەر نەمەسە سيۋررەالدى ابسۋرد كورىنىستەرى جوق (بۇل كوپ قارالىم جينايتىن ۆيدەولاردا ءجيى كەزدەسەدى).

باستاۋىش سىنىپ وقۋشىلارى ءۇشىن (6-10 جاس):

مازمۇن قيال، ءازىل ارالاس مورالدىق بەينەلەر مەن ىس-ارەكەتتىڭ تۇسىنىكتى سالدارىمەن جانە باسقالارعا دەگەن قۇرمەت جايلى تانىمدىق نەگىزدە بولۋى مۇمكىن. تاقىرىپتار – دوستىق، وتباسى، وقۋ، تابيعات.

جاسوسپىرىمدەر ءۇشىن (11+):

كونتەنت كۇردەلى تاقىرىپتاردى قامتىسا بولادى. ءبىراق ونىڭ زورلىق - زومبىلىقتى، ءسۋيسيدتى، دەسترۋكتيۆتى سۋبمادەنيەتتەردى، ساۋ ەمەس قارىم-قاتىناستاردى ناسيحاتتاماۋى جانە جاسوسپىرىمگە قولداۋ كورسەتۋى ماڭىزدى. جاسوسپىرىمدەرگە ارنالعان ماتەريالدار سالاۋاتتى قارىم قاتىناس، ءوزىن-وزى باعالاۋ، ءوزىن-وزى جۇزەگە اسىرۋ تۋرالى بولعانى ءجون.

قازاقستاندا ەلىمىزدە بالالاردىڭ دامۋىنا باعىتتالعان جەرگىلىكتى وقىتۋ باعدارلامالارى، مۋلتفيلمدەر مەن YouTube-ارنالار قۇرىلۋدا. مىسالى، كەيىپكەرلەر قازاق تىلىندە سويلەيتىن انيماسيالىق جوبالار تۋعان ولكەنى زەرتتەيدى، دوستارىنا كومەكتەسەدى جانە مەكتەپ پاندەرىن ويىن تۇرىندە مەڭگەرەدى. مۇنداي باستامالاردى مادەنيەت جانە اقپارات مينيسترلىگى، سونداي-اق جەكە وندىرىستىك ستۋديالار قولدايدى.

الايدا، پسيحولوگ مامانداردىڭ ايتۋىنشا، نارىق ءاردايىم مەنتاليتەت پەن تىلگە بەيىمدەلمەگەن شەتەلدىك مازمۇنعا تولى. ساراپشىلار مەكتەپ جاسىنا دەيىنگى بالالار مەن باستاۋىش سىنىپ وقۋشىلارى ءۇشىن كوبىرەك جەرگىلىكتى، ساپالى مازمۇن جاساۋعا شاقىرادى، ول دەڭگەيدەن كەم تۇسپەيدى، ءبىراق سونىمەن بىرگە ۇلتتىق بىرەگەيلىكتى ساقتايدى.