ءقازىر حالىقتىڭ قازاق تەليەۆيزياسىنا كوزقاراسى وزگەرگەن. الىپقاشپا اڭگىمە سيپاتىنداعى باعدارلامالار كوپشىلىكتىڭ كوڭىلىنەن شىقپاي جاتادى. ورىنسىز ءسوز، ورىنسىز ءازىل، «ورىنسىز» تەلەجۇرگىزۋشى. «كوگىلدىر ەكران كوكەسى بارلار وتىراتىن جەرگە اينالدى» دەگەن پىكىرلەر دە جوق ەمەس. راسىندا دا، قازاقستانداعى ارنالار نەنى كورسەتەدى؟ نەنى ناسيحاتتايدى؟ ءبىر باعدارلاما قازاقستان مەن شەتەلدەگى سوڭعى جاڭالىقتاردىڭ جايىن ايتسا، ەندى ءبىرى ادام تاعدىرىن نىسان ەتىپ، سونىڭ توڭىرەگىندە اڭگىمە قوزعايدى. زاڭدى سويلەتەتىن باعدارلامالار تاعى بار، ودان بولەك ايەل تاعدىرى بۇگىنگىنىڭ وزەكتى ماسەلەسىنە اينالدى. مەيلى! ەل كورسىن، ءبىلسىن، ۇلگى السىن، سوڭعى جاڭالىقتان قۇلاعدار بولسىن. ال ءمانى مەن ماعىناسى جوق، بەرەر «تاربيەسىنىڭ» قۇنى بەس تيىن باعدارلامالار شە؟ «رۋحاني جاڭعىرۋ» دەپ دابىرا قىلىپ جۇرگەن جۇرت جاس قىزداردىڭ جىگىت ىزدەگەنىن كورىپ جاڭعىرىپ جاتىر ما؟ وزگە ەلدەن ۇرلانعان باعدارلامالاردى قايتەمىز؟
داڭعازا شوۋلار حالىقتى الدارقاتىپ، ساياسي-قوعامدىق ماسەلەلەردەن الشاق ۇستاۋ ءۇشىن كورسەتىلەدى دەگەن پىكىر بار ەل اراسىندا. بۇل شىندىققا جاناسا ما؟ كوكەيدەگى ساۋالدىڭ جاۋابىن بىلمەككە تەلەارنادا كوپ جىل قىزمەت ەتكەن ارمان سقابىلۇلىمەن سويلەسكەن ەدىك.
- مەن بۇل پىكىرمەن كەلىسپەيمىن. ال ەلدى شۋلاتاتىن شوۋ-باعدارلامالاردىڭ كوبەيگەنى راس جانە ولاردىڭ كورەرمەن جينايتىن ءوز وكىلدەرى بار. ولاردى ەسىكتەن شىعارىپ جىبەرسەڭ، تەرەزەدەن كىرەدى. كىمدى ايتىپ تۇرعانىمدى ءىشىڭىز سەزىپ وتىر. ولار مينيسترلىك ارقىلى بولسىن، تەلەارنادا جالتىراپ ءجۇرۋدىڭ جولىن تابادى. ال شوۋ-باعدارلامالاردىڭ كوبەيۋى رەيتينگكە كەلىپ تىرەلەدى، - دەيدى ارمان سقابىل ۇلى.
راس، شوۋ-باعدارلامالاردىڭ كوزدەگەنى – رەيتينگ. كورەرمەن تارتۋ ءۇشىن ونىڭ تىزگىنىن الدەبىر ارتىسكە نەمەسە جەر-كوكتى شۋلاتىپ جۇرگەن تاعى بىرەۋگە ۇستاتادى. «قازانشىنىڭ ەركى بار، قايدان قۇلاق شىعارسا» دەگەندەي، ول جۇرگىزۋشى ەفيردە ويىنا كەلگەنىن ىستەيدى، ويىنا ەشتەڭە كەلمەسە، ورىستان كورگەنىن قايتالايدى.
بۇدان بىلاي مەملەكەت قارجىلاندىراتىن «حابار» ارناسىندا رەيتينگ كورسەتكىشى ەسەپتەلمەيدى. سونىڭ اسەرىنەن ارناداعى جارناما مەن شوۋ-باعدارلاما ازايعان. ال قازاقستان ۇلتتىق ارناسى ءالى دە رەيتينگكە جۇمىس ىستەيدى.
- ۇلتتىق ارنادا رەيتينگ ەسەپتەلىپ تۇرعاندا قويانبايەۆ ىرجيىپ وتىرا بەرەدى، ەسەنتايەۆا ەلدىڭ ەسىن شىعارىپ جۇرە بەرەدى، ءلايلا حانىم دا اينالىپ سوعىپ تۇرادى، - دەيدى ارمان سقابىل ۇلى.
كوزى قاراقتى كورەرمەن ارزان دۇنيەگە قۇمار بولىپ وتىرعان سوڭ شوۋ-باعدارلاما دا كوبەيە بەرمەك. ارمان سقابىل ۇلىنىڭ ويىنشا، تەلەديداردان تۇسپەيتىن ارزان دۇنيەلەردى حالىق جەڭىل قابىلدايدى.
- مەن ۇنەمى ايتىپ وتىرامىن، حالىقتىڭ اقشاسىنا قارجىلاندىرىلىپ وتىرعان تەلەارناعا رەيتينگ نە ءۇشىن كەرەك؟ رەيتينگ بولسا دا، بولماسا دا تاربيەلىك، تانىمدىق دۇنيەلەر حالىققا كورسەتىلۋ كەرەك. وركەنيەتتى ەلدىڭ بارلىعىندا 100 ادامنىڭ بەسەۋى ءبىر ادەبي-مادەني باعدارلاما كورىپ، ءبىر ءتۇيىن شىعارسا، جاقسى كورسەتكىش بولىپ سانالادى، -دەيدى جۋرناليست.
ال تەلەارنالارعا قانداي باعدارلامالاردى الىپ كەلگەن دۇرىس؟ بۇل ساۋالىمىزعا ارمان سقابىل ۇلى «جاڭادان ءبىر نارسە ويلاپ تابۋدىڭ قاجەتى جوق» دەپ جاۋاپ بەردى.
- 10 جىل بۇرىنعى تەليەۆيزيالىق كەستەگە كوز جۇگىرتسەك، جەكسەنبى، سەنبىنىڭ وزىنە ارنالعان باعدارلامالارى بولاتىن. تاڭەرتەڭ ارنالار جەڭىل باعدارلامامەن اشىلىپ، ودان كەيىن اسكەري جاڭالىقتار بەرىلەتىن. ساعات ون ەكى شاماسىندا تانىمدىق، تابيعات، قورشاعان ورتا جايىندا ازدى-كوپتى اقپارات تاراتاتىن. تۇستەن كەيىن ايتىس، ادەبي باعدارلامالار كورسەتىلەتىن. ءقازىر حالىققا تاعىلىم تانىتار باعدارلاما جوقتىڭ قاسى. سەنبى مەن جەكسەنبىدەگى كەستەگە قاراساق، 94-95 پايىزى – ارزان دۇنيەلەر. دەمالىستا ۇيىندە وتىرعان جۇرت قويانبايەۆتىڭ ءازىلىن عانا كورە الادى، - دەيدى سقابىل ۇلى.
«تۇنگى ستۋديادا نۇرلان قويانبايەۆپەن» باعدارلاماسىنىڭ «ۆەچەرنيي ۋرگانت» باعدارلاماسىنان كوشىرىلگەنى ەشكىمگە جاسىرىن ەمەس.
- كوشىرگەن دۇنيەنى دە وڭدەۋ ءۇشىن ادام ينتەللەكتۋال بولۋ كەرەك. مەن باسقا ەلدەن باعدارلامالاردى كوشىرۋگە قارسى ەمەسپىن، ءبىراق ءوزىمىزدىڭ مەنتاليتەتىمىزگە لايىقتاپ، كورەر كوزگە جاعىمدى، ەستىر قۇلاققا قونىمدى تۇستارىن كوبەيتىپ نەگە ۇسىنباسقا؟!»، -دەيدى ارمان سقابىل ۇلى.
قاي ارنانى قوسساڭ دا، ايەل تاعدىرى تالقىلانىپ جاتادى. «ايەل باقىتى»، «باقىتتى ايەل»، «ايەل سىرى» ، «قىزدار اراسىندا»، تاعىسىن تاعىلار. اتى بولەك بولعانىمەن، زاتى بىردەي باعدارلامالاردىڭ جايىن دا سۇراپ كوردىك.
- بۇل – شوۋ بيزنەس مىقتىلارىنىڭ ىستەپ جاتقان ءىسى. «ايەل باقىتى» ءلايلا سۇلتان قىزىنىڭ جوباسى بولدى. ال «باقىتتى ايەل» - كوشىرمە. ءتورت جۇرگىزۋشىنىڭ ورتاسىنا ءبىر قوناقتى وتىرعىزىپ قويىپ، سودان شوۋ جاساۋى ەش قيسىنعا سىيمايدى. ال سول ءتورت جۇرگىزۋشىگە تولەنىپ وتىرعان قارجى – حالىقتىكى. مۇنى ءتۇسىنۋ ءۇشىن مىندەتتى تۇردە تەلەارنادا جۇمىس ىستەۋدىڭ قاجەتى جوق. ۇيات تا بولسا ايتايىن، بۇل كولحوزدىڭ شۋىلداپ وتەتىن جينالىسى سەكىلدى. «سەنبىلىك شوۋ» دا ءدال سولاي. ءبىر جەردە ءتورت جۇرگىزۋشى وتىرادى. ال ءتورت جۇرگىزۋشىنىڭ ىشىندە ءىلىپ الار ەشكىم جوق»، - دەپ تۇيىندەدى ءسوزىن ارمان سقابىل ۇلى.
