قازاقستاندا زەينەتكە ەرتە شىعۋعا كىمدەر قۇقىلى؟ باسپانا ساتىپ الۋ ءۇشىن زەينەتاقى قورىنداعى اقشانى مەرزىمىنەن بۇرىن الۋعا بولا ما؟ قاراعاندىلىق كەنشىلەردىڭ تالابى نەگە ورىندالمايدى؟ ايەلدەردىڭ 63 جاستا زەينەتكە شىعۋى جۇمىسسىز جاستاردىڭ ارتۋىنا سەبەپ بولماي ما؟ ق ر ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ ۆيسە-مينيسترى سۆەتلانا جاقىپوۆا sputniknews.kz تىلشىسىنە زەينەتاقى جۇيەسىنە قاتىستى سۇراقتارعا جاۋاپ بەردى.

سۆەتلانا قابىكەن قىزى، ءقازىر زەينەتاقىعا قاتىستى جۇرتتى مازالايتىن سۇراقتار كوپ. ءبارى دە بەينەتىنىڭ زەينەتىن كورگىسى كەلەدى. وسى كوپتىڭ كوكەيىندە جۇرگەن ساۋالداردىڭ باسىن اشىپ الساق. زەينەتكە كىمدەر ەرتە شىعا الادى؟

– بىزدە قازىرگى تاڭدا زەينەتكە ەرتە شىعاتىن بىرنەشە توپ بار. ءبىرىنشىسى، دۇنيەگە بەس بالا اكەلىپ، ولاردى سەگىز جاسىنا دەيىن تاربيەلەگەن انالار 53 جاسىندا زەينەتكە شىعادى. ەكىنشىسى، سەمەي پوليگونىندا، وتە جوعارى رادياسيالىق قاتەر، توتەنشە رادياسيالىق قاتەر ايماعىندا 1949 جىلدان 1963 جىلعا دەيىن تۇرعان ازاماتتار. ءۇشىنشىسى، زەينەتاقى اننۋيتەتىن ساتىپ العان جاعدايدا، ەر ازاماتتار 55 جاسىندا، ايەلدەر 50 جاسىندا زەينەتكە شىقتىم دەپ ۇيدە وتىرا الادى. ءتورتىنشىسى، قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ قىزمەتكەرلەرى، اسكەري ازاماتتار. 

وسىعان دەيىن زەينەتكەردىڭ قالاۋىنا قاراي ءبىر جىلدىق زەينەتاقىنى تولىق كولەمدە الۋعا بولاتىن ەدى. بيىلدان باستاپ تەك اي سايىن عانا تولەنەتىن بولدى. مۇنىڭ سەبەبى نەدە؟

– ءبىزدىڭ زەينەتاقى جۇيەمىز ءۇش دەڭگەيدەن تۇراتىنىن بىلەسىزدەر. ءبىرىنشىسى – بازالىق دەڭگەي، قازىرگى تاڭدا ول بارىنە بىردەي 15 274 تەڭگەنى قۇراپ وتىر. ءبىراق ءبىز ونىڭ مەتوديكاسىن وزگەرتتىك، ياعني 1 شىلدەدەن باستاپ زەينەتكەردىڭ ەڭبەك وتىلىنە قاراپ تولەيتىن بولامىز. قازىرگى تاڭدا ءبارىن ەسەپتەپ، ءتيىستى جۇمىستاردى جۇرگىزدىك. بارلىعى دايىن دەپ ايتۋعا بولادى. ەكىنشى دەڭگەي – ىنتىماقتى زەينەتاقى جۇيەسى. كەڭەس وكىمەتى كەزىندە جۇمىس ىستەگەن اعا-اپالارىمىزدىڭ 1998 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنا دەيىنگى ەڭبەك ءوتىلى ەسەپكە الىنادى. سول ەڭبەك ءوتىلى سانالىپ تولەنەتىن تولەم ىنتىماقتى زەينەتاقى دەپ اتالادى. ال ءۇشىنشى دەڭگەي – ءبىرىڭعاي جيناقتاۋشى زەينەتاقى قورى. 1998 جىلدان باستاپ قورعا اي سايىن اۋدارىلىپ وتىرعان جارنا ەسەبىنەن تولەنەدى. ەندى نەگە ءبىز وسى تولەمدەردى تەك اي سايىن بەرەتىن بولدىق؟  ىنتىماقتى جۇيەدە زەينەتكەرلەردىڭ تەك 1998 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنا دەيىنگى ەڭبەك ءوتىلى سانالادى دەپ ايتىپ كەتتىم عوي، جىل سايىن سول ازاماتتاردىڭ ەڭبەك ءوتىلى تومەندەي بەرەدى. سايكەسىنشە ىنتىماقتى جۇيەدەن تولەنەتىن زەينەتاقى مولشەرى ازايادى. ءبىراق ونىڭ ورنىن تولتىرىپ وتىراتىن باسقا تولەمدەر جوق. سوندىقتان ءبىز مۇنى الىپ تاستادىق. ادەتتە ۇلكەندەر زەينەتاقى قورىنان ءبىر جىلدىق اقشاسىن الىپ نە ىستەيدى؟! دۇركىرەتىپ توي وتكىزەدى، نەمەسە تۇرمىستىق تەحنيكا الادى، وڭدى-سولدى جۇمسايدى دا، كەيىن زەينەتاقىنىڭ مولشەرىنە نارازىلىق بىلدىرەدى. ال نەگىزى بۇل تولەمدەردىڭ ماقساتى – ءبىر رەتتىك قاجەتتىلىكتى قاناعاتتاندىرۋ ەمەس، كارىلىكتى قامتاماسىز ەتۋ. سوندىقتان وسىنداي شەشىم قابىلدادىق. ەگەر ادامدارعا زەينەتاقىنى پايدالانۋ مادەنيەتىن ۇيرەتپەسەك، وسى قالپىندا قالايىن دەپ وتىر. وسى ءۇش تولەم – بازالىق، ىنتىماقتى جانە جيناقتاۋشى زەينەتاقى ازاماتتىڭ جوعالتقان تابىسىنىڭ كەم دەگەندە 40 پايىزىن وتەيدى. ال قازىرگى ۋاقىتتا ءبىز ونىڭ 46 پايىزىن بەرىپ وتىرمىز. 

زەينەتاقى قورىنداعى اقشا قانداي جاعدايدا تولىق كولەمدە تولەنەدى؟

– ءقازىر زەينەتكە شىققانداردىڭ ءبارى زەينەتاقىسىن تولىق العىسى كەلەدى. ءبىراق بۇل مۇمكىن ەمەس. بىرىنشىدەن، ەگەر قازاقستان ازاماتى باسقا ەلگە قونىس اۋدارىپ، سول مەملەكەتتىڭ ازاماتتىعىن السا، وندا تولەم تولىق اۋدارىلادى. ەكىنشىدەن، ازامات قايتىس بولعان جاعدايدا، وتباسى مۇراگەر رەتىندە التى ايدان كەيىن اقشانى الۋعا قۇقىلى. ۇشىنشىدەن، زەينەتاقى اننۋيتەتى ارقىلى. ازامات زەينەتاقى اننۋيتەتىن ساتىپ الۋ ءۇشىن ساقتاندىرۋ كومپانياسىمەن كەلىسىمشارتقا وتىرادى. كەيىن ساقتاندىرۋ كومپانياسى وعان اي سايىن تولەيدى نەمەسە ءبىر جىلدىڭ اقشاسىن ءبىر-اق اۋدارادى. ول ءۇشىن قوردا جيناقتالعان زەينەتاقى جارناسىنىڭ سوماسى اننۋيتەتتى ساتىپ الۋعا جەتكىلىكتى بولۋى كەرەك. 

اننۋيتەت ءۇشىن ەرلەر مەن ايەلدەردىڭ شوتىندا قانشا تەڭگە جينالۋى  كەرەك سوندا؟

– ەر ادامدار ءۇشىن – 9 ميلليون، ايەلدەر ءۇشىن – 13 ميلليون تەڭگە. قازىرگى تاڭدا ۇلتتىق بانك ەسەپتەۋ ادىستەمەسىن وزگەرتەمىز دەپ جاتىر. 

دەپۋتاتتار زەينەتاقى جيناعىن وقۋ، باسپانا الۋ ماقساتىندا ازاماتتارعا الدىن الا شەشىپ الۋعا رۇقسات بەرۋدى ۇسىنعان بولاتىن. مۇنداي حالىقارالىق تاجىريبەدە دە بار ەكەن. بولاشاقتا قازاقستاندىقتارعا وسىنداي مۇمكىندىك بەرىلە مە؟ 

– بۇگىندە بۇل سينگاپۋردىڭ تاجىريبەسىندە بار. ءبىراق ول ەلدە جارنانىڭ مولشەرى – 20 پايىز. ال ءبىز جيناقتاۋشى قورىنا 10 پايىز عانا اۋدارىپ وتىرمىز. سوندىقتان سينگاپۋرلىقتار 20 پايىزدىڭ 10 پايىزىنان جينالعان اقشانى باسپانا الۋ ءۇشىن نەمەسە وقۋ اقىسىن تولەۋ ءۇشىن جۇمساي الادى. ال قالعان ون پايىزى تەك زەينەتاقى تولەۋگە قالادى. قازىرگى تاڭدا ۇلتتىق بانك دەپۋتاتتاردىڭ ۇسىنىسىن قاراستىرىپ جاتىر. جوعارى كىرىستىلىكتى قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن قانداي دا ءبىر وزگەرىستەر قاجەت. ايتپەسە بەس تەڭگە كىرگىزىپ، سول بەس تەڭگەنى قايتا العان دۇرىس بولمايتىن شىعار. بەس تەڭگەنى مەن قىرىق جىل بۇرىن كىرگىزگەم، ەندى 40 جىلدان كەيىن دە سول تيىندى العانىم دۇرىس ەمەس قوي. ازىرگە ءبىر نارسە دەۋ ەرتەرەك، انىق-قانىعىن ۇلتتىق بانك ايتا جاتار.

وتكەن جىلدىڭ سوڭىندا قاراعاندى وبلىسىندا ەرەۋىلگە شىققان شاحتەرلەردىڭ قويعان تالاپتارىنىڭ ءبىرى زەينەت جاسىن تومەندەتۋ بولعان ەدى. وسى ماسەلە قاراستىرىلىپ جاتىر ما؟

– ءيا، كەنشىلەردىڭ بۇل ماسەلەنى كوتەرگەنى راس. 2014 جىلدان باستاپ ءبىز ءبىرىڭعاي جيناقتاۋشى زەينەتاقى جۇيەسىنە بولەك جارنا، ياعني كاسىبي زەينەتاقى جارناسىن ەنگىزدىك. جۇمىس بەرۋشى ءوز تاراپىنان ءار جۇمىسشى ءۇشىن قوسىمشا بەس پايىز اۋدارىپ وتىرادى. ال جۇمىسشى ءوزىنىڭ جالاقىسىنان 10 پايىز اۋدارادى. سوندىقتان 15 پايىزدان اۋدارىلعان جارنادان جينالعان اقشاعا زەينەتاقى اننۋيتەتىن ساتىپ الىپ، زەينەتكە ەرتە شىعا الادى دەپ ايتامىز. الايدا ءبىز ساراپتاما جاسادىق. سوندا بايقاپ قاراساق، 2014 جىلدان باستاپ 2018 جىلعا دەيىن ءۇش جىل ىشىندە ول جارنالار اننۋيتەت ساتىپ الۋعا جەتكىلىكتى سومانى بەرە قويمايدى ەكەن. اننۋيتەت ساتىپ الۋ ءۇشىن ەرلەردىڭ زەينەتاقى شوتىندا 9 ميلليون تەڭگە بولۋى كەرەك دەپ ايتىپ ءوتتىم عوي جوعارىدا. ءبىراق ءقازىر ولاردىڭ زەينەت جاسىن تومەندەتۋ مىندەتى تۇرعان جوق، الداعى ۋاقىتتا قارالمايدى دا. ويتكەنى، بىرىنشىدەن، ىنتىماقتى زەينەتاقى ونسىز دا بىرتىندەپ كەتىپ بارادى. 1998 جىلعا دەيىنگى ەڭبەك ءوتىلى ازايۋدا. ماسەلەن، 1960 جىلى تۋعان ايەلدەر زەينەتكە شىعىپ جاتىر، سولاردىڭ ەڭبەك وتىلىنە قاراساق 20 جىلدان از. ال زاڭ بويىنشا ەگەر ءسىزدىڭ ەڭبەك ءوتىلىڭىز 1998 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنا دەيىن 20 جىلدى قۇراسا، وندا زەينەتاقى مولشەرى دە تولىق بولادى. سوندىقتان ازاماتتاردىڭ ەڭبەك ءوتىلى از بولعاننان كەيىن، ىنتىماقتى جۇيەدەن تولەنەتىن زەينەتاقى مولشەرى ەڭ تومەن بولىپ شىعىپ وتىر ءقازىر. وسىنداي جالاقىمەن 2008-2015 جىلدارى زەينەتكە شىققان ايەلدەردىڭ زەينەتاقىسى ءجۇز مىڭعا باراتىن ەدى. ال ءقازىر شىعىپ وتىرعان ايەل ازاماتتاردىڭ زەينەتاقىسى از، قىرىق بەس مىڭ عانا. سوندىقتان ەگەر ءبىز 50 جاسقا دەيىن تومەندەتسەك، ىنتىماقتى جۇيە مۇلدە جويىلادى. مىسالى 1981-82 جىلدارى تۋعان ازاماتتاردىڭ ەڭبەك ءوتىلى ىنتىماقتى جۇيەدە ونسىز دا جوق. سوندا 50 جاسقا كەلگەندە قاي قوردان اقشا تولەنەدى؟ اقشا بولمايدى. ءار ازامات ءوز جالاقىسىنان جارنا اۋدارىپ وتىرۋ ءۇشىن جيناقتاۋ جۇيەسىن ەنگىزدىك. ءبىراق ونى ىستەپ وتىرعان ەشكىم جوق. سالىق تولەمىنەن بوساتىلسا دا، ءوز ەركىمەن زەينەتاقى جارناسىن اۋدارىپ وتىرعاندار وتە از. 

قازاقستان حالقىنىڭ تۇرمىس دەڭگەيىنە، ءال-اۋقاتىنا قانداي باعا بەرەسىز؟

– ورتاشا دەپ ايتار ەدىم. ستاتيستيكاعا سۇيەنسەك، قازاقستان حالقى سانىنىڭ 2،9 پايىزى ەڭ تومەنگى كۇنكورىس دەڭگەيىن الادى. سوعان قاراعاندا تۇرمىسى تومەن ازاماتتار بولماۋى كەرەك ەلىمىزدە. ولاردىڭ كەيبىرەۋى قيىن جاعدايعا تاپ بولعاندار، ەندى بىرەۋلەرى جۇمىس ۇسىنساڭ دا، ىستەگىسى كەلمەيتىن، ول جۇمىستى ءوزىڭ ىستە دەيتىندەر. ءبىلىم دەڭگەيى دە تومەن، جوعارى ءبىلىمى جوق، 11 سىنىپتى عانا بىتىرگەن. ءبىراق قوعامدىق، الەۋمەتتىك جۇمىس ورنىنا جىبەرسەڭ، بارمايمىن دەپ باستارىن الا قاشادى. ءقازىر بىلاي قاراساڭ، جاستار تومەن ساتىدان باستاپ، ازعا قاناعات ەتىپ، بىرتە-بىرتە كوتەرىلۋ دەگەندى بىلمەيدى، ونى قالامايدى دا. بىزگە جوعارى ءبىلىمى بار جاستار جۇمىس ىزدەپ كەلەدى عوي، سول كەزدە ەڭ ءبىرىنشى قوياتىن تالابى "ماعان جالاقىسى كەم دەگەندە 200 مىڭ تەڭگە بولاتىن جۇمىس بەرىڭىز" دەيدى. سونداي ساتتەردە ماعان ءوزىمنىڭ ەڭبەك جولىمدى قالاي باستاعانىم ەسكە تۇسەدى.  

1993 جىلى تەڭگە ۇلتتىق ۆاليۋتا رەتىندە ەندى عانا ەنگىزىلگەندە، مەنىڭ ەڭبەكاقىم التى مىڭ تەڭگە عانا بولاتىن. مەن ءوزىم ەڭبەك جولىمدى مەكتەپتە باستادىم. ءبىراق بارلىق مەكەمەدە ورتاشا جالاقى سول شامادا بولدى. سوندا مەنىڭ جولداسىم ايتاتىن "نەسىنە جۇمىس ىستەيسىڭ، ۇيگە ءبارىبىر جارىتىپ اقشا اكەلمەيسىڭ، ۇيدە وتىرساڭشى ودان دا" دەپ (كۇلدى). ءبىراق مەن اقشا ءۇشىن ەمەس، ءوزىم ءۇشىن ەڭبەك ەتتىم. سەبەبى جۇمىسىمدى قاتتى جاقسى كورەتىن ەدىم. التى مىڭ تەڭگە قولىما تيگەندە، ەڭ قىمبات قاعاز-كارتون ساتىپ الىپ، بالالارعا ءتۇرلى كارتوچكا، ادىستەمەلىك دۇنيەلەر جاسايتىنمىن. بار تاپقان-تايانعانىمدى بۇلدىرشىندەرگە جۇمسايتىن ەدىم. 

جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىقتارىنا بارعاندا، جاستارمەن سويلەسەسىڭ، سول كەزدە ءبارىنىڭ ايتاتىنى "جالاقىسى وسىنشا بولماسا، ماعان ونداي جۇمىستىڭ كەرەگى جوق" دەپ كەتىپ قالادى. 

ايەلدەردىڭ زەينەتكە شىعۋ جاسىن 63-كە كوتەرىپ تاستادىق. ەگەر ءاربىر زەينەتكەر الپىس ۇشكە دەيىن جۇمىس ورنىن بوساتپاي، قىزمەتىن جالعاستىرا بەرسە، بۇل جاستار اراسىندا جۇمىسسىزدىقتى ۇلعايتپاي ما؟

– جوق، بۇل ماسەلەگە باسقا قىرىنان قاراۋ كەرەك. مەن ايتىپ ءوتتىم عوي، ىنتىماقتى جۇيەدە ايەلدەردىڭ ەڭبەك ءوتىلى ازايىپ بارا جاتىر. بۇعان قوسا، ولاردىڭ جيناقتاۋشى زەينەتاقى قورىنا جارنا اۋدارۋ مەرزىمى قىسقا. 58 جاسىندا زەينەتكە شىعاتىن ايەل 63 جاستا شىعاتىن ەر ادامعا قاراعاندا از جارنا اۋدارادى. ياعني ەڭبەك ءوتىلى دە، اۋدارۋ مەرزىمى دە از، تيىسىنشە زەينەتاقى شامالى شىعادى. سوندىقتان ايەلدەر جيناقتاۋشى قورىنا كوبىرەك جارنا اۋدارىپ ۇلگەرۋ ءۇشىن وسىنداي شەشىم قابىلداندى. سوندا ولاردىڭ زەينەتاقىسى ەرلەردىكىمەن تەڭ بولادى. ءبىز ءقازىر گەندەرلىك تەڭدىك دەپ ايتىپ ءجۇرمىز عوي. بىزدە ەرلەردىڭ تابىسى ايەلدەرگە قاراعاندا اناعۇرلىم كوپ. ستاتيستيكادا بۇل اپ-ايقىن كورسەتىلگەن. سوندا قاراڭىز، ايەلدەر از جالاقى الىپ، زەينەتاقى جارناسىن از اۋدارادى، ونىڭ ۇستىنە جارنا اۋدارۋ مەرزىمى دە قىسقا. ەگەر ماسەلەن ەر ادام ەڭبەك نارىعىنا 20 جاسىندا كەلسە، 63-كە دەيىن 43 جىل ەڭبەك ءوتىلى بولادى. ال ءدال سول جاستا كەلگەن ايەل 58 جاسىندا شىقسا، وندا 38 جىل. ءبىراق بۇل ارالىقتا ايەل دەكرەتتىك دەمالىسقا شىعاتىنىن ۇمىتپاۋ كەرەك. سول سەبەپتى بۇل جەردە ايەلدەردىڭ قۇقىعى شەكتەلىپ تۇر. ارينە، ەگەر ەر ادامدار ايەلىنە زەينەتاقى اننۋيتەتىن ساتىپ اپەرىپ، مول مۇرا قالدىرىپ، كارىلىگىن قامتاماسىز ەتسە جاقسى. ءبىراق ءبىز ءقازىر ستاتيستيكاعا قارايمىز. ەر ادامداردىڭ ءومىر ءسۇرۋ ۇزاقتىعى 65 جاستان ءسال عانا اسادى، ال ايەلدەر 80 جاسقا دەيىن ءومىر سۇرەدى. سوندا ەسەپتەڭىز، سەكسەن جاسقا دەيىن ول ايەلدى كىم اسىرايدى؟

جاڭا ءوزىڭىز ستاتيستيكا بويىنشا ەرلەر از ءومىر سۇرەدى دەپ ايتىپ  قالدىڭىز. وسىنى نەگىزگە الىپ، ەرلەر جاعى زەينەت جاسىن 58 جاسقا دەيىن قىسقارتۋدى تالاپ ەتۋى مۇمكىن بە؟

–  ولاي ايتپايتىن شىعار ەندى، ەر بولعاننان كەيىن ونداي تالاپ قويماس دەپ ويلايمىن (كۇلدى). الايدا ءقازىر قوعامدا پاراديگما وزگەرىپ بارا جاتىر. ءبىز جۇمىس ىستەيتىن ايەلدەر ءۇشىن مەملەكەتتىك الەۋمەتتىك ساقتاندىرۋ قورىندا بالا كۇتىمىنە بايلانىستى تولەم ەنگىزدىك. ياعني انا بالا كۇتىمىنە بايلانىستى مەملەكەتتەن اقشا الادى. ءقازىر ءبىز نەنى بايقاپ وتىرمىز؟ بىزدە قاڭتار ايىندا 8 مىڭ ەر ادام ۇيدە بالا كۇتىمىنە بايلانىستى جاردەماقى راسىمدەگەن. ءيا، زاڭ بويىنشا ەرلەرگە تىيىم سالىنباعان، بىزدە تەڭدىك. ءبىراق، ءوزىڭىز ويلاڭىزشى، بۇرىنعى ۋاقىتتا ەر ادام دەكرەتكە شىقتى دەگەن بولدى ما؟! ايەلىنە "سەن بار، جۇمىس ىستە، ال مەن ۇيدە بالا باعامىن" دەگەن بولدى ما سونداي؟ ءبىز ايەلدەر بالانى تاماقتاندىرۋ كەرەك، تاربيەلەۋ كەرەك دەپ ويلايمىز، ال سوندا ەرلەر قاي بەتىمەن دەكرەتكە كەتەدى؟

قازاقستاندا ايەلدەردىڭ بارلىعىنىڭ تۇرمىسى بىردەي ەمەس. اۋىر جۇمىس ىستەيتىندەرى بار، بالا تاربيەسىمەن اينالىسادى دەگەندەي. وسى تۇرعىدان العاندا، ايەلدەردى 63 جاسقا دەيىن جۇمىسقا جەگىپ قويۋ ادىلەتسىزدىك ەمەس پە؟ ۆيسە-مينيتر رەتىندە ەمەس، قاراپايىم ايەل رەتىندە نە ايتار ەدىڭىز؟

– بىزگە بۇرىن تامارا قاسىم قىزى (بۇرىنعى ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ ءمينيسترى – اۆتور ەسكەرتپ.) ايتاتىن،  "سەندەر نە ايەل، نە ەر ەمەسسىڭدەر. سەندەر مەملەكەتتىك قىزمەتكەرسىڭدەر" دەپ (كۇلدى). مەن ۇنەمى ءوز اپالارىما قارايمىن. مەنىڭ ءۇش اپام بار، ەڭ ۇلكەنى 70 جاستا، كىشىسى بيىل 65-كە كەلەدى. ۇشەۋى دە جۇمىس ىستەيدى. جۇمىس ىستەپ، اقشا تابامىن دەپ وتىرعان جوق، ولاردى تاجىريبەسى، كورگەنى مەن تۇيگەنى مول قىزمەتكەر رەتىندە اينالاسىنداعىلار جىبەرگىسى كەلمەيدى. تىم بولماسا اقىلشىمىز، كەڭەسشىمىز بولىپ وتىرا بەرىڭىز دەپ. اپالارىما قاراسام، ولار ءوز ءىسىن سۇيەتىن، ءوز ىسىنە بەرىلگەن ەڭبەكقور جاندار. مۇنداي جاستا ولارعا ەڭبەك ەتۋ ءتىپتى دە اۋىر ەمەس، كەرىسىنشە.  

جاڭا باسشىنىڭ كەلۋىمەن مينيسترلىك جۇمىسىنا قانداي وزگەرىستەر ەندى؟ مادينا ءابىلقاسىموۆانىڭ قاراماعىنداعى قىزمەتكەرلەرىنە قوياتىن باستى تالابى قانداي؟

– ءار ءمينيستردىڭ باستى تالابى – ناقتى ءارى ءتيىمدى جۇمىس ىستەۋ. ۋاقىتتى بوسقا وتكىزۋ دەگەن بولماۋ كەرەك. ءقازىر مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرمالارىنا سايكەس جۇمىستى جالعاستىرىپ جاتىرمىز.