(جالعاسى. باسى تومەندەگى سىلتەمەدە
♦مۇزافار ايتقان ءماندى ءسوز: «مايمىلدىڭ ميى ويناۋعا جەتكەنمەن، ويلاۋعا جەتپەيدى».
«ونەگەلى دانا جوق جەردە، ونەرلى بالا دا جوق».
ءاربىر جاڭا ۇرپاق ءوزىنىڭ الدىندا وتكەن ۇرپاقتاردىڭ جاڭا ۇلگىسىندە تاربيەلەنەدى. اعا ۇرپاق تاجىريبەسىن اتتاپ وتەمىن دەگەن الىسقا بارمايدى. كەمەسى قايراڭداپ، دارمەنسىز كۇي كەشەدى. سوندىقتان ونەگەنى ۇلگى ەتىپ ءومىر ءسۇرۋ كەرەك.
***
«جاستىڭ قايراتى بويىندا، قارتتىڭ قايراتى ويىندا».
جالىنى لاپىلداپ تۇرعان جاستىڭ قۋاتى، ارينە، امبەگە بەلگىلى. ال جاسامىستىڭ قارا كۇشىنىڭ سارقىلعانى قاشان. ءبىراق ونىڭ قاجىرى اقىلىندا، مول تاجىريبەسىندە، كوپ بىلەتىندىگىندە.
***
«ۇرەي ينە ۇستىندەگى ومىردەن دە سوراقى».
قورقىنىش ءولىم كەلمەي جاتىپ-اق ولتىرەتىن سۇمدىق پيعىلداعى كوڭىل-كۇي. مۇندايعا بوي الدىرعاننىڭ ءبارى ۇرەيشىل. وسى جامان! قولدان كەلسە، جان جۇيكەنى بەكىتىپ، قيىن كەزدىڭ وزىندە ەس جيا بىلگەن دۇرىس.
***
«جىگىتتىڭ ءسوزى ولگەنشە، ءوزى ءولسىن».
بەرگەن سەرتتەن تايۋدان، ەكىسوزدى بولۋدان ارتىق جامان نارسە جوق. ول دەگەن ماسقارالىق. سوندىقتان سوزىڭە جاۋاپتى بول، ساق سويلە.
***
«اتى وزىپ تۇرعان ادامنىڭ ايبىنى بيىك بولادى».
ابىرويى اسقاننىڭ اسقاق جۇرەتىنى بەلگىلى. بەدەلدى بولاتىنى دا انىق. كوڭىلى ءوسىپ، كورىكتى كورىنەدى. بۇل وعان ورىندى ماقتانىش. ءدايىم وسىنداي بولىپ جۇرگەنگە نە جەتسىن!
***
«مىسىق تا جولبارىسشا قۋانادى».
كىشكەنتاي كىسىنىڭ دە ارمانى ۇلكەن. ءوز كوڭىلىن باسقا ەشكىمگە بەرمەيدى. ەندەشە كىشكەنتايلاردىڭ ءوزىنىڭ العا، اسقارعا ۇمتىلعانىن سوگۋشى بولما. قايتا ونى قولدا.
***
«ادالدىڭ ارقانى ۇزىن».
اقجۇرەكتى، اقپەيىلدى ادامعا الىستان دا ولجا ورالادى. اللا اركىمنىڭ پەيىلىنە قاراي بەرەدى. ارامنان اق ماي جەگەنشە، ادالدىڭ قارا نانىنا قاراعان ارتىق.
***
«اتاسىن نە قۋ، نە قۇل عانا جاسىرادى».
اتا-اناڭمەن، ارعى تەگىڭمەن ماقتانا ءبىل. ول ءۇشىن ءزاۋزاتىڭنىڭ ءقادىرلى قاسيەتتەرىن جاسىڭنان زەردەلەپ ءوس. ال اتا-باباسىنىڭ ومىرىندە ءبىر كادىگى باردىڭ ءوز تەگىن جاسىراتىنى انىق.
***
«حان تاعىنا وتىرعان ادام ايداھاردىڭ ۇستىندە وتىرعان جانمەن بىردەي».
بىرىنشىدەن، تاق ءۇستى قاتەرلى، ءقاۋىپتى. ەكىنشىدەن، حان بولۋ ءۇشىن قاجىر-قايرات، اقىل-پاراسات، ايلا-امال ءارى باتىلدىق قاجەت. كورەگەن كوڭىلىمەن كوپتى ىرزا ەتىپ وتىرۋى ءتيىس. بيلىك يەلەرىنىڭ بىلگىرلىگى وسىمەن ولشەنەدى.
***
«جەتىمگە دە ءبىر توي».
ەشكىم دە ءتۇپتى تۇبىندە قۋانىشتان قۇر قالمايدى. كوڭىلىڭ كوتەرىلەر كۇننەن كۇدەر ۇزبە. قۇداي ساعان دا قاراسادى.
(جالعاسى بار)
جيناقتاپ، ۇسىنعان: ماقپال سەمباي
