بەس پارىزدىڭ ءبىرى – ورازا. بۇل امبەگە ايان، مۇنى ەس بىلەتىن مۇسىلماننىڭ ءبارى بىلەدى. دەگەنمەن، سونى بىلە تۇرا ورازا ۇستامايتىن ادامدار وتە كوپ. "سەبەبى نە؟" دەسەڭ، سان ءتۇرلى سىلتاۋ ايتادى: جۇمىستامىن، شارشاپ قالامىن؛ ءجيى تاماقتانباسام، السىرەيمىن؛ جاسپىن عوي، زەينەتكە شىققان سوڭ ۇستايمىن؛ سارەسىنە تۇرا المايمىن... نەگىزى، بار سەبەپ مىنا ءبىزدىڭ ميىمىزدا، ويىمىزدا. سولاي ويلايمىز، ياعني، ورازا ماعان ارنالماعان، مەن شىدامايمىن، كەيىن ۇستايمىن، جاسپىن عوي...

اللا تاعالا قۇران كارىمدە: «ۋا يمان كەلتىرگەندەر! سەندەرگە بۇرىنعىلارعا پارىز ەتىلگەندەي ورازا پارىز بولدى، بالكىم ساقتانارسىڭدار. ساناۋلى كۇندەردە»، – دەگەن. (باقارا، 183). 

ءيا، ورازا ۇستاماۋعا رۇقسات ەتىلگەن ادامدار بار: ەگەر اۋرۋ بولساڭىز، ياعني، كۇندىز تۇراقتى ءدارى ءىشىپ تۇرماساڭىز، دەنساۋلىعىڭىزعا زيان تيەتىن بولسا؛ پسيحيكالىق اۋرۋلارعا؛ ۇزاق ساپارداعى جولاۋشىعا؛ جۇكتى ايەلدەرگە. جۇكتىلىك كەزىندە انا مەن بالاعا زيان تيمەيتىن بولسا، ءتىپتى جۇكتى ايەلگە دە ورازا ۇستاۋ پايدالى دەلىنگەن. جولاۋشى دا ەگەر شىداي الامىن دەسە، ورازاسىن جالعاستىرۋىنا بولادى. دىندە زورلىق جوق. اللا ادامعا كوتەرە المايمىن سىناق بەرمەيدى. ءبارى ادامنىڭ وزىنە بايلانىستى. ادام ءوز اعزاسى قانداي كەرەمەت جاراتىلعانىن بىلمەيدى دە، تەك ويمەن شەشە سالادى. نە نارسەنىڭ دە قىر-سىرىن سونى جاساعان قوجايىنىنان ارتىق كىم بىلەدى؟ "ورازا-پارىز، دەنساۋلىققا وتە پايدالى دەدى مە جاراتۋشى"، دەمەك، سولاي. اعزامىزدىڭ مۇمكىندىكتەرىن يەسىنەن ارتىق كىم بىلەدى؟

ورازانى ۇيدە وتىرعان ادام ۇستاۋى كەرەك، ياعني، كەيىن زەينەتكەرلىككە شىققاندا اسىقپاي ۇيدە وتىرعاندا ۇستايمىن دەگەن جاندارعا ايتارىم:  قايتا جۇمىستا ەمەس، ۇيدە جۇرگەن ادامنىڭ ورازا ۇستاۋى ءبىرشاما قيىن. نەگە دەيسىز عوي؟ ۇيدە جۇرگەندە اسبولمەسىنە مىڭ رەت كىرەسىڭ، ۇيگە كەلگەن جاننىڭ بارىمەن بىرگە شاي، تاماق ىشەسىڭ، ءتىپتى ارى-بەرى ءوتىپ بارا جاتىپ، اۆتوماتتى تۇردە قولىڭا ىلىنگەن تاعامدى جەپ بارا جاتقانىڭدى دا اڭعارمايسىڭ. بۇل – شىندىق. ال ەگەر جۇمىستا بولساڭ، كىشكەنە تىيىم بار. تەك ءتۇس ۋاقىتىندا تاماق ىشەسىڭ، ونىڭ ءوزى، ارينە، ءوز قالاۋىڭمەن. ەگەر تىم تاماقساۋ بولساڭ نەمەسە سومكەڭدە مىندەتتى تۇردە تىسكەباسار ءتاتتى، توقاشتار الىپ جۇرەتىن ادام بولساڭ، وندا دا قيىنداۋ. دەمەك، ۇيدەگى ادامنىڭ ورازاسى ۇستاۋى جەڭىلىرەك دەگەن – قاتە پىكىر. جۇمىستامىن، ورازا ۇستاۋ قيىن دەگەن – تەك سىلتاۋ. مۇنى اشىپ الدىق. ەندى كەلەسى ماسەلەگە كوشسەك.

اۋرۋسىز. ءدارىسىز كۇن كورە المايسىز. قانشالىقتى؟ بالكىم، ءبىر ايعا دارى-دارمەكتى ۇزە تۇرۋعا بولاتىن شىعار؟ قايتا اعزاڭىز ءتۇرلى توكسيندەردەن تازارىپ، ءبىر راحاتتاناتىن شىعار. ومىرىڭىزگە تىم ءقاۋىپتى بولماسا، تەك دارۋمەندەر، يممۋنيتەت كوتەرەدى دەگەن بەلسەندى قوسپالار بولسا، بالكىم، توقتاتا تۇراسىز؟ نەگىزى ءدارى بارلىق اۋرۋدىڭ ەمى ەمەس قوي.

جۇكتىلىكتىڭ قيىنداۋ بولادى-اۋ دەگەن باستاپقى كەزەڭىن امان-ەسەن ءوتتىڭىز. بالا دا جاقسى دامىپ كەلەدى. ءسىزدىڭ دە تابەتىڭىز اشىلىپ، ءتۇرلى دارۋمەندەر جەۋدى باستادىڭىز. دارىگەرىڭىزبەن كەڭەسىپ كورىڭىزشى؟ بالا ءالى دە كىشكەنتاي بولعاندىقتان، ءجيى تاماق ىزدەپ، وتىرساڭىز دا تۇرساڭىز دا، جاتساڭىز دا اۋزىڭىز بوس بولماۋى كەرەك دەگەن كەزەڭگە ءالى جەتە قويماعان بولساڭىز، بالكىم، اۋىز بەكىتەسىز؟ ورازا جۇكتى ايەلگە دە، بالاعا دا پايدالى دەلىنگەنىن اتاپ ءوتتىم. ەندەشە، مۇمكىندىگىڭىز بولسا، نەگە پايدالىنى پايدالانىپ قالماسقا؟ بالاڭىز دا سابىرلى، اسقا شىدامدى ادام بولىپ دۇنيەگە كەلەر. ويلانىڭىز.

جالپى، ورازا ۇستاماۋدىڭ امالىن ىزدەپ، سىلتاۋ ايتاتىن جاندارعا تۇسىنىكتى جەتكىزگەن سياقتىمىن. ەندەشە، ورازا دەسە، ءبىر اي ەمەس ءبىر جىل اشتىقتا قالىپ، ءتىپتى ءولىپ كەتەتىندەي قورقىنىشتى كورەتىن جاندارعا ايتارىم: ورازا ۇستاڭىز! اۋىز بەكىتىڭىز! كەلەر جىلعا امان جەتەتىنىمىزگە كىم كەپىل؟ جالپى قانشا عۇمىرىمىز قالعانىن دا بىلمەيمىز عوي؟! ساۋاپ جينايتىن مۇمكىندىكتى جىبەرىپ الماڭىز! قولىڭىزدان كەلەدى! سىزدەن جاعدايى ناشار، اۋرۋ، جۇمىسى اۋىر ادامدار دا ۇستاپ ءجۇر ەمەس پە؟ ەندەشە، ءبىر اي عانا اۋىز بەكىتۋىڭىزگە وزىڭىزدەن باسقا ەشكىم دە، ەشنارسە دە كەدەرگى ەمەس!   

ورازا كەزىندە كۇش-قۋات بەرەتىن تاعامدارمەن قورەكتەنۋدى، مەزگىلىمەن، مولشەرىمەن جەۋدى، اعزاڭىزدى دا، ساناڭىزدى دا ءبىراز ۋاقىت اش جۇرگەننىڭ اكەلەر پايداسىنا داعدىلاندىرۋدى ءدال بۇگىننەن باستاڭىز.

دەنساۋلىعىمدى جوندەپ الايىن، زەينەتكەرلىككە شىعايىن دەپ جۇرگەن جاندارعا ايتارىم: ءسىز كۇننەن كۇنگە قارتايىپ بارا جاتپاساڭىز، جاسارمايتىنىڭىز انىق. قارتتىق جاسقا جەتەتىنىڭىزگە كىم كەپىل؟ دەنساۋلىعىڭىز باردا، بويدا كۇش-قۋات، ويدا سەرگەكتىك باردا نەگە ساۋاپ جيناماسقا؟ ونسىز دا 12 اي دامىلسىز جۇمىس ىستەپ تۇرعان اعزاڭىزعا نەگە ءبىر اي دەمالىس بەرمەيسىز؟ دەنىڭىزدىڭ ساۋلىعى سىزدەن وزگە ەشكىمگە كەرەك ەمەس. ورازا پايدالى بولماسا، تۇك زيانى جوق. دۇرىس ۇستالعان ورازا ءۇشىن ەكى دۇنيەدە دە ساۋاپ الاتىنىڭىزدى بىلەسىز بە؟ وندا نەگە ءبىر وقپەن ەكى قويان اتىپ الماسقا؟ اللادان وزىنە وزگە ەشكىمگە مۇقتاج قىلما دەپ تىلەپ، تاۋەكەل ەتىپ، بيىلعى ورازا ۇستايتىن جانداردىڭ قاتارىنان تابىلاسىز دەپ سەنەمىن، قادىرمەندى وقىرمان. 

اللا تاعالا ايتتى: «ادام بالاسىنىڭ تەك ورازادان باسقا امالىنىڭ بارلىعى ءوزى ءۇشىن. ال، ورازا –  مەن ءۇشىن، ونىڭ ساۋابىن ءوزىم بەرەمىن» (بۇحاري.، مۋسليم). اللا ورازا ۇستاعانىمىز ءۇشىن ءسىز بەن بىزگە قانداي ساۋاپ بەرەتىنىن ەلەستەتۋ مۇمكىن ەمەس. ەندەشە، ساۋاپ جيناۋعا اسىعايىق!