عاسىرلار بويى ءدىن مادەنيەت پەن الەۋمەتتىك ءومىردىڭ ماڭىزدى بولىگى بولىپ تابىلادى. بۇل ادامنىڭ دۇنيەتانىمىمەن، ونىڭ قۇندىلىقتارىمەن، داستۇرلەرىمەن جانە جاقسىلىق پەن جاماندىق تۋرالى تۇسىنىكتەرىمەن بايلانىستى. قازىرگى الەۋمەتتىك جەلى دامىعان زاماندا ءارقايسىمىز ەركىن پىكىر ءبىلدىرىپ، ويىمىزبەن بولىسە الامىز. سول سەبەپتى قازاقستان ءۇشىن بۇل تاقىرىپ اسىرەسە وزەكتى، ويتكەنى قازىرگى قوعام ءدىني جانە دۇنيەتانىمدىق الۋان تۇرلىلىگىمەن ەرەكشەلەنەدى. مۇنداي جاعدايدا ءدىني ساۋاتتىلىق ادامنىڭ جالپى مادەنيەتىنىڭ ماڭىزدى بولىگىنە اينالادى.

ءدىني ساۋاتتىلىق دەگەنىمىز ءدىني ۇعىمداردى ءتۇسىنۋ، ءارتۇرلى ءدىني داستۇرلەردەن حاباردار بولۋ، باسقا ادامداردىڭ سەنىمدەرىن قۇرمەتتەۋ جانە ءدىن تۋرالى اقپاراتتى سىني تۇرعىدان قابىلداۋ قابىلەتى. بۇل رەتتە ءدىني ساۋاتتىلىق قانداي دا ءبىر دىنگە مىندەتتى تۇردە جاتاتىندىعىن بىلدىرمەيدى. بۇل، ەڭ الدىمەن، ادامعا ءوز پىكىرىن قالىپتاستىرۋعا جانە ستەرەوتيپتەردىڭ كەپىلىنە اينالماۋعا كومەكتەسەتىن ءبىلىم تۋرالى.

بۇل تاقىرىپ اسىرەسە الەۋمەتتىك مەديا داۋىرىندە ماڭىزدى. بۇگىنگى تاڭدا ءدىني اقپاراتتى بىرنەشە سەكۋند ىشىندە الۋعا بولادى: قىسقا بەينەنى كورۋ، جازبانى وقۋ نەمەسە بلوگەردىڭ پىكىرىن تىڭداۋ. الايدا، اقپاراتتىڭ قول جەتىمدىلىگى ونىڭ سەنىمدىلىگىنە كەپىلدىك بەرمەيدى. كۇردەلى ءدىني جانە تاريحي ماسەلەلەر كوبىنەسە جەڭىلدەتىلگەن، ەموسيونالدى نەمەسە كونتەكستەن شىعارىلادى.

سوندىقتان ادامعا قاراپايىم سۇراقتار قويۋ ماڭىزدى: اقپارات كوزى كىم؟ بۇل مالىمدەمە نەگە نەگىزدەلگەن؟ بۇل بەلگىلى ءبىر ءدىني داستۇرگە قاتىستى ما؟ اۆتور مامان ما؟ ولار مەنى مانيپۋلياسيالاۋعا تىرىسپايدى ما؟ مۇنداي سۇراقتار سىني ويلاۋدىڭ ەلەمەنتتەرى بولىپ تابىلادى جانە اقپاراتتىق كەڭىستىكتە ءقاۋىپسىز شارلاۋعا كومەكتەسەدى. قازاقستان ءۇشىن ءدىني ساۋاتتىلىقتىڭ وزەكتىلىگى ءدىني سالانىڭ الۋان تۇرلىلىگىنە دە بايلانىستى. ق ر مادەنيەت جانە اقپارات مينيسترلىگىنىڭ ءدىن ىستەرى كوميتەتىنىڭ دەرەكتەرى بويىنشا ەلدە 18 كونفەسسيانى بىلدىرەتىن 3999 ءدىني بىرلەستىك تىركەلگەن. مۇنداي ارتۇرلىلىك ءوزارا سىيلاستىقتى، ديالوگ مادەنيەتىن جانە دۇنيەتانىمدىق ايىرماشىلىقتاردى ءتۇسىنۋدى تالاپ ەتەدى. ءدىن سالاسىنىڭ قۇقىقتىق نەگىزدەرىن، اتاپ ايتقاندا، "ءدىني قىزمەت جانە ءدىني بىرلەستىكتەر تۋرالى" 2011 جىلعى 11 قازانداعى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭى ايقىندايدى. زاڭ ءدىني بىرلەستىكتەردىڭ قىزمەتىن، ميسسيونەرلىك قىزمەتتى جانە ءدىني سالانىڭ باسقا دا ماسەلەلەرىن رەتتەيدى.

ءدىني ساۋاتتىلىق ءدىني نانىمدار، ءدىني ۇيىمداردىڭ قىزمەتى مەن زاڭسىز ارەكەتتەر اراسىنداعى ايىرماشىلىقتى تۇسىنۋگە كومەكتەسەدى. ادامنىڭ ءدىندارلىعىن ەكسترەميزممەن انىقتاۋ مۇمكىن ەمەس، سونىمەن قاتار ءدىن اتىنان تاراتىلعان كەز-كەلگەن اقپاراتتى سەنىمدى دەپ ساناۋعا بولمايدى. وبەكتيۆتى باعالاۋ ءۇشىن ءبىلىم، سىني ويلاۋ جانە سەنىمدى كوزدەرگە جۇگىنۋ قاجەت. وسىلايشا، ءدىني ساۋاتتىلىق – بۇل بارلىق دىندەردى ءبىلۋ نەمەسە تەولوگيانىڭ مامانى بولۋ تالابى ەمەس. بۇل باسقا ادامداردىڭ دۇنيەتانىمىن قۇرمەتتەي وتىرىپ، ءدىن تۋرالى اقپاراتتى ءتۇسىنۋ، تالداۋ جانە سىني تۇرعىدان باعالاۋ قابىلەتى.

قازىرگى قازاقستاندا مۇنداي ساۋاتتىلىق قوعامدىق كەلىسىمدى نىعايتۋعا، سىني ويلاۋدى دامىتۋعا جانە دۇرىس ەمەس جانە مانيپۋلياسيالىق اقپاراتتىڭ تارالۋىنىڭ الدىن الۋعا ىقپال ەتەدى. ادامنىڭ ءبىلىم دەڭگەيى نەعۇرلىم جوعارى بولسا، ونىڭ دىنگە دەگەن كوزقاراسى قاۋەسەتتەردىڭ، ستەرەوتيپتەردىڭ نەمەسە ينتەرنەتتەگى كەزدەيسوق جاريالانىمداردىڭ اسەرىنەن قالىپتاسۋ ىقتيمالدىعى سوعۇرلىم از بولادى.