«BTA Banki» Aksıonerlik Qoǵamynyń basqarma tóraǵasy bolyp, Maǵjan Áýezov taǵaıyndalǵanda, ultym degen qazaqtyń talaıy eleń ete qaldy. Ádette elimizdegi bank salasyna kim kelip, kim ketip jatqanyna asa mán bere bermeıtinimiz ras qoı. Olardyń Sembaev, Subhanberdın, Jandosov sıaqty syrt kózge jabyq, áldebir qupıasy bardaı, ári orysshalaý kórinetini jasyryn emes. Solardyń qataryna qosylyp júrgen Maǵjan da asfálttiń balasy, biraq basqasy basqa, barsha qazaqtyń uǵymynda Áýezov – bireý. Murat aǵanyń boıynan da, Maǵjannyń boıynan da qazaqtyń bir artyqshylyq kórgisi keletini sodan. Maǵjan Murat Áýezovtiń balasy, uly jazýshy Muhtar Áýezovtiń nemeresi, qazaqsha aıtqanda, asyldyń synyǵy. Keıbir asyldarymyzdyń balalary óz-ózimen joq bolyp ketip jatqanda, Maǵjannyń qoǵamdaǵy belsendiligin kórip, súısinip-aq qaldyq ózimiz. Maǵjan atasy men ákesi qusap, ádebıet pen mádenıettiń sońyna túspese de, ózindik qabiletti qajet etetin bank salasynda qyzmet etýdi qup kóripti. Maǵjan jańa qyzmetke barǵan kúni ákesi Murat Muhtarulyna habarlasyp: «Maǵjan qandaı bala bolyp edi, kim bolýdy qalap edi?» –
dep suradyq. «Dál qazir yńǵaısyz bolar, biraz ýaqyt ótsin, keıin habarlasaıyq», – dep Murat aǵamyz artyq dabyrany qalamaıtyn ádetine basty. Alaıda «Aq jelkenniń» balalar men jasóspirimderdiń basylymy ekenin eskerip, úlgi tutar ulandar kóp bolsyn degen nıetpen balasyn keńirek tanystyrýǵa kelisti.
Maǵjan Almatydaǵy aǵylshyn tilin tereńdetip oqytatyn №15 mektepti altyn medalmen bitiripti. Maǵjan Jumabaevtyń aty saıası jaǵdaılarǵa baılanysty umytylyp bara jatqan, umytylyp ta ketken kez. Sondyqtan balalaryna Maǵjan dep bireý bilip, bireý bilmeı biren-saran adamdar ǵana at qoıatyn. Maǵjan kishkentaıynan esiminiń maǵynasy qanshalyqty mańyzdy ekenin jaqsy túsinipti. Murat aǵamyz ákesinen kórgen, kórip qalǵan tárbıeni Maǵjannyń da oı-sanasyna sińirýge kúsh salypty.
«Bala kezimde ákem inim Ernar ekeýimizdi ylǵı tabıǵat aıasyna aparatyn. Keıde saparǵa shyqqanda qasyna ertip júrdi. Ystyqkólge baryp, qyrǵyzdyń manasshylarymen tanystyrǵan. Men de Maǵjandy talaı ret tabıǵatqa birge alyp shyqtym, sol jerde túnep, ózen jaǵasyna qonyp ta shyqqan kezderi bar. Tabıǵattyń syryna bir kisideı qanyq bop qaldy. Jalpy, tabıǵat tylsymyn seziný adamǵa óte qajet qasıet dep bilemin. Maǵjan kitapty kóp oqıdy. Bul asyryp aıtqanym emes. Birde qaladaǵy jasóspirimder kitaphanasyna kezdesýge barsam, kitaphanashylar: «Sizdiń balańyz bizdiń turaqty oqyrmanymyz», – dep qýantyp tastady. Kitapty kóp oqyǵanynyń arqasynda dúnıejúzilik ádebıetti jaqsy bilip ósti. Al óziniń tańdaǵan salasy – tarıh. Halyqaralyq qatynas, dıplomatıa salalaryna da kóp kóńil bóldi. Sanaly túrde dep te aıtaıynshy, ózi umtylyp júrip qazaqsha úırendi. Sheshem Fatıma Ǵabıtova qazaqtyń aýyz ádebıetin jaqsy bilgen. Ózi tańdap qazaqtyń 100 maqal-mátelin mashınkasymen terip, Máskeýge jibergen. Ol iltıpat men úshin jáne meniń «jastulparlyq» dostarym úshin úlken rýhanı azyq boldy. Sol 100 maqal-máteldi Maǵjan da bilip, jattap ósti. Maǵjandy Abaı jerine, Shyńǵystaýǵa kishkentaı kezinde birneshe ret ertip bardym. Sóz sóılegen kezde qazaqsha durystap sóıleı almaǵan edi. Bir barǵanymyzda Beken Isabaev, Tóken Ibragımov sekildi sol jerdegi bedeldi kisilerge «kelesi kelgende qazaqsha sóıleıtin bolamyn» dep ýáde bergen bolatyn. Kelesi barǵanda qazaqsha ádemilep turyp sóıledi. Sol kezde jańaǵy aqsaqaldar rıza bolyp qaldy. Maǵjandy súırelep, árkimderge ótinish aıtqan kezim bolǵan emes. Maǵjan óziniń ishki daıyndyǵynyń arqasynda, bilimimen osy dárejege jetti. Taǵy aıta ketetini, sportty eshýaqytta tastaǵan emes. Amerıkadaǵy Djordjtaýn ýnıversıtetine óz kúshimen túsip, bakalavr dárejesinde bitirip shyqty. Sol jerde oqyp júrip, ózimizdiń QazUÝ-dyń halyqaralyq qatynastar fakúltetin qyzyl dıplommen támamdady. Odan keıin Kolýmbıa ýnıversıtetinde magıstrlikti bitirdi».
Osy arada Murat aǵanyń sózin bólip, Maǵjannyń boıynda qandaı jaqsy qasıetter baryn suradyq. «Aq jelkenniń» jas oqyrmandary: «Dosqa adal bolýdy qalaı túsinemiz?» – degen sıaqty suraqtardy kóp qoıatyn. Ondaı suraqtarǵa ómir kórgen adamdardyń jaýap bergeni de jón ǵoı. Onyń ústine, keıbir jasóspirimder kimge, nege, qalaı elikteýdi bilmeı jatady. Jaqsy ul tárbıelep ósirgen eken, endeshe nege bir aýyz keńes almasqa dep oıladyq. Aǵamyz buǵan jadyrap, sheshilip sala berdi:
«Maǵjan dostyqqa qatty berilgen, ýádege berik. Onyń osy qasıeti ózime qatty unaıdy. Óıtkeni, «Jas tulparda» dostarym kóp boldy. Talaı synaqtan óttik qoı. Ózimiz de, ózgeler de degendeı. Adal dostyq degen nárse qandaı jaǵdaıda da kerek. Sosyn Maǵjan óte baýyrmal bolyp ósti. Qolynan kelgenshe biraz adamǵa jaqsylyq jasady. «Qazkommersbankte» istep júrgende kómekke muqtaj adamdarǵa qarjylaı kómektesip, jalpy qolushyn sozatyn «Qus joly» degen uıym boldy. Maǵjan sol uıymǵa jetekshilik etti. Qoǵamdyq belsendiligi tómen emes. Muhtar Áýezov qory qurylǵanda negizgi demeýshi boldy, «Abaı jolynyń» orys tiline aýdarylýyna da, kóptegen zertteýlerdiń jasalýyna da demeýshi Maǵjan boldy. Otanshyl azamat desem, artyq aıtqandyq bolmas. Maǵjannyń ápkesi Zıfa-Alýa da óte iri maman, shyǵystanýshy. Sheteldik joǵary oqý oryndarynyń shaqyrtýymen leksıa oqyp qaıtady. Mahmut Qashqarıdyń «Dıýanı luǵat at-túrik» degen eńbegin eń birinshi bolyp arab tiline, sodan soń orys tiline sapaly aýdarǵan. Zıfa-Alýa birinshi áıelimnen, Maǵjan ekinshi áıelimnen týylǵan perzentterim. Golandıada turady, úsh jıenim bar. Maǵjannyń kishkentaıynyń, nemeremniń jasy úshte. Maǵjan kishkentaı kezinen jaqsy tárbıeniń bir parasyn anasy Záýre Saǵıqyzynan aldy. Qazir kelin-balasynyń janynda, Maǵjannyń otbasyna kómektesip jatyr. Qudaıǵa shúkir, qarym-qatynasymyz óte jaqsy».
Murat aǵanyń áńgimesin tyńdap otyrǵanda, myna nárse oıymyzdan shyqpaı turdy. Ol kisiniń aıtyp otyrǵany neniń áńgimesi, ol – áýlettiń áńgimesi. Áýlettiń áńgimesi túptep kelgende ulttyń áńgimesi bolýy kerek. Sóz sońynda: «Búginginiń balasy bilimmen qarýlaný kerek. Qazirgi jastar kóp synǵa ushyrap jatyr. Maǵjan ǵana osyndaı deýden aýlaqpyn. Óıtkeni, tereń bilim alǵan, ózderin jan-jaqty daıyndaǵan jastar kóbeıip keledi. Osyndaı qazaq jastary kóp bolsyn degen maǵynada aıtyp otyrmyn bul áńgimeni. Sebebi, sanymyz az bolǵanymen, ár qazaq sapaly bolý kerek», – dedi Murat Áýezov.
Baljan MURATQYZY
Maǵjan Muratuly Áýezov
1975 jyly 28 qarashada Almaty qalasynda dúnıege kelgen. 1992 jyly Almaty qalasyndaǵy aǵylshyn tilin tereńdetip oqytatyn №15 mektepti, 1996 jyly ál-Farabı atyndaǵy QazUÝ-diń Halyqaralyq qatynastar fakúltetin támamdaǵan. Odan keıin AQSH-tyń Vashıngton qalasyndaǵy Djordjtaýn ýnıversıtetinde «Halyqaralyq ekonomıkalyq damý» mamandyǵy boıynsha bilim alyp, bakalavrdy aıaqtaıdy. Sosyn Nú-Iorktegi Kolýmbıa ýnıversıtetinde «Halyqaralyq qarjy jáne bank isi» mamandyǵy boıynsha magıstrlikti oqyp bitiredi. Amsterdamdaǵy ABN AMRO Bank Akademıasynyń basqarýshy kadrlardy damytý baǵdarlamasy boıynsha Ýorton bıznes mektebiniń (Pensılvanıa ýnıversıteti, Fıladelfıa, AQSH) túlegi. 1998-2002 jyldary «ABN AMRO Bank Kazahstan» AQ-ynda qyzmet atqarǵan, onda kredıttik blokty basqarǵan. 2002 jyldan bastap «Kazkommersbank» AQ Basqarma múshesi – Basqarýshy dırektory boldy, «Qus joly» Qaıyrymdylyq qory» Qoǵamdyq qorynyń Prezıdenti. Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń «Bolashaq» Halyqaralyq stıpendıasynyń Stıpendıattar qaýymdastyǵynyń Keńes Tóraǵasynyń orynbasary. Qazaqstan Respýblıkasy Bilim jáne ǵylym mınıstrliginiń «Halyqaralyq baǵdarlamalar ortalyǵy» AQ Dırektorlar keńesiniń múshesi. 2014 jylǵy 26 aqpannan bastap «BTA Banki» AQ Dırektorlar keńesiniń sheshimimen «BTA Banki» AQ Basqarma Tóraǵasy qyzmetine taǵaıyndaldy. QR Qarjygerler qaýymdastyǵynyń «Eńbegi sińgen qarjyger» qoǵamdyq ordenimen, 3-dárejeli «Kýzbastyń damýyna zor úles qosqany úshin» medalimen marapattalǵan.
