Áńgime neden bastaldy? «Qazaqstan» ulttyq arnasy saıtyndaǵy blogynda Janar Baısemizova adamdar arasynda sondaı bir ómirlik mańyzy joq, ıakı, jaýabyna qaraı qandaı da bir sheshim qabyldaýdy, kómek kórsetýdi maqsat etpese de jıi qoıylatyn suraqtardy tizip shyqqan eken. Janardyń jazǵany eshkimge jasyryn emes. Bes saýsaqtyń birdeı bolmaıtyny sıaqty, adamdardyń da túr-túri bolady. Bireýi ańǵaldyǵynan ańdamaı sóılep jatsa, endi biri jany ashyǵansyp turyp jabyrqata salady. Óıtkeni, ondaı suraqtar qoıýshyny sondaı qatty mazalaıtynyna kúmánim bar. Al, qoıylǵan adamnyń, jaýap berýshiniń keı jaǵdaıda jynyna tıetini anyq. Ómirde ózime jıi qoıylǵan sondaı «maqsat-maǵynasyz» suraqtardyń birshamasyn men de tizip shyqqandy jón kórdim.
2013 jyldan bastap «Jigitiń bar ma?», «Nege jigitpen júrmeısiń?» degen suraqtar qoıylmaıtyn boldy. 2014 jyly «Qashan úılenesińder?», «Júrgenderińe kóp boldy ma?» degen suraqtar kezeńin aman-esen artqa qaldyrdyq. Qudaıǵa shúkir, otbasy bolyp otyrǵanymyzǵa, mine, ekinshi jyl. «Aıaǵyń aýyr bolyp qaldy ma?», «Úılengenderińe qansha boldy, kóterdiń be?», «Nege kótermeı júrsiń?» deıtinder de joq. Aıakóz esimdi qyzymyz ósip kele jatyr. Shyn aıtsam, kúıeýge shyǵyp, bala týǵannan keıin maǵan endi ondaı «netaktıchnyı suraqtar» qoıylmaıdy dep oıladym. Sóıtsem, ońbaı qatelesippin.
Sonymen, jaýap alýdy emes, jynǵa tıýdi maqsat etetin sondaı on suraq:
1-oryn
Kúıeýge shyqqannan keıin boıyma birden bala bitpedi. «Júktisiń be?», «Balany josparlap jatyrsyńdar ma?» suraqtary jyǵylǵanǵa judyryq boldy.
Jaýap: Bári Alla Taǵalanyń qolynda. Meniń emes.
2-oryn
Aıaǵymnyń aýyrlaǵanyn estigen aǵaıyn-týys, kórshi-qolań, tamyr-tanys «Ul ma, qyz ba?» dep qyzyǵýshylyq tanytty. «Qyz bala» degen jaýapty alysymen biri «Qyz degen ata-anasyna jany ashyǵysh bolady. Búkil jaqsylyqty uldan emes, qyzdan kórip otyrmyz» dep quttyqtap jatsa, biri «Qyz degen de jaqsy ǵoı. Áıteýir aman bolsyn» dep jandary ashı jóneldi.
Jaýap: Qyz da, ul da – bala. Qyzyń da, ulyń da bolǵanǵa ne jetsin, árıne. Bastysy deni saý, sanaly bolsa bolǵany.
3-oryn
Bir úıde alty adam bolyp turamyz. Atam, enem, biz jáne qaıyn ápkem. Jurt menen «Ata-eneńmen birge turasyńdar ma?», «Nege bólek shyqpadyńdar?», «Birge turý qıyn emes pe?», «Sonda barlyǵyń bir úıde turasyńdar ma?» deýden sharshar emes.
Jaýap: Kúıeýim úıdiń jalǵyz uly bolǵandyqtan ata-anamyzben birge turamyz. Búkil ómirin bala tárbıeleýge, sony oqytýǵa, tamaq tabýǵa úıretken jandardy qalaısha jalǵyz tastaımyz, bul adamdyq pa? Bólek turǵannyń nesi jaqsy? dep qarymta suraq qoıǵym keledi.
4-oryn:
Bir jyl buryn qaıyn sińlimdi uzattyq. Toıǵa besik arqalap aparǵanymyzdy kórgen jurt tańdanysyn ashyq bildirdi. «Besikke jata ma?», «Besikke qazirgi kezde jatqyzýǵa bola ma?», «Basy jalpaq, dáý bolyp ketedi ǵoı» dep jan-jaqtan shýlady. Keıbireýler ne derin bilmeı, kózderi baqyraıdy da qaldy.
Jaýap: Men besikke jatqanmyn. Aıaǵym túzý, basym da áp-ádemi. Qyzym da besikke jatty. Basqa balalarymdy da besikke bóleımin. Besik men úshin manejden de, besik arbadan da, bárinen de yńǵaıly. Besik eń bastysy ulttyq tárbıeniń bastaýy.
5-oryn:
Aıakóz qazir bir jastan asty. Júgirip júr. Qaıda barsaq ta balany ózimizben birge ala júremiz, sondyqtan el kózinshe emizýge májbúrmin. Áıelder «Áli emizip júrsiń be?», «Balań qazir qanshada?», «Qashanǵa deıin emizesiń?», «Emshekten shyǵarý kerek», «Emize bergennen paıda joq. Seniń sútińde nár qalmady» dep qynjyltady.
Jaýap: Múmkindik bolsa (densaýlyq jaǵynan) eki jasqa sheıin emize bergim keledi. Emizgen qatty unaıdy. Emizgen saıyn ózimdi baqytty sezinemin. Tula boıym meıirimdilikke tolady. Botqa daıyndap, daıyn qospa satyp alyp ýaqyt joǵaltpaımyn ári aqsham ketpeıdi. Kez kelgende jerde balanyń qarny ashsa, mazasy qashsa bolsa emize qoıamyn. Bópeniń qarny toıady ári kóńil-kúıi kóterilip, tynyshtalady. Aýyryp qalsa da negizgi em-dom – sol ana súti. Emizý – eń durysy.
6-oryn:
Qursaq kótergennen keıin jumystan birden shyǵyp kettim. Jeti aıǵa sheıin shydap jumys isteýge densaýlyǵym jaramady. Sonymen úıde otyrǵanyma shamamen eki jyl. «Jumysqa qashan shyǵasyń?», «Álde shyqpaı úıde otyrasyń ba?» degen suraqtar ózekti.
Jaýap: Jaqynda jumysqa ornalastym. Meniń maqalalarymdy endi qamshy.kz saıtynan oqı alasyzdar.
7-oryn:
«Seni teledıdardan qashan kóremiz?»
Jaýap: Kók jáshikten kezinde kóringenbiz. Bolashaqta da kóre jatarsyzdar.
8-oryn:
«Sen burynda «Aıtýǵa ońaıda» istep ediń. Beısen Quranbektiń uıalysyn bershi?» nemese «Aıgúl Imanbaeva men Altynaı Jorabaeva shynymen de jaqsy aralasa ma?»
Jaýap: Baılanys telefony 8 (717) 3932275; Bilmedim.
9-oryn:
«Aılyǵyń qansha?»
Jaýap: QR Ulttyq ekonomıka mınıstrliginiń aıtýy boıynsha 143 650 tg.
10-oryn
«Ekinshini qashan josparlap jatyrsyńdar?»
Jaýap: Birinshi suraqqa qarańyz.
Py/Sy: Suraq qoıǵanda turǵan dáneńe joq shyn máninde. Tek bireýler shynaıy qyzyǵýshylyqpen surap, aqyl-keńesterin aıtyp jatsa, keıbireýler tıiskisi, kóńil-kúıdi túsirgisi, qur mazany alǵysy, tynyshtyqty qashyrǵysy kelip suraq qoıady. Sol sebepti suraqtyń «taktıchnyı» ne «netaktıchnyı» bolýy suraq qoıýshyǵa, onyń nıetine tikeleı baılanysty.
Jazıra Baıdaly
