Osy jaqynda ǵana teledıdardan kórsetkendeı, Astana men Almaty emhanalarynda álemdik tájirıbege saı pılottyq joba júzege asyp jatyr. Iaǵnı júrek aýrýy, qant dıabeti, gıpertonıa taǵy basqa syrqaty bar naýqas adamdardyń bilegine QR-kodpen jabdyqtalǵan medısınalyq kómek bilezigi taǵylýda. Kodty oqý arqyly jedel járdem dárigerleri naýqas týraly tolyq aqparat ala alady eken. Máselen, naýqas es-tússiz kúıde jansaqtaý bólimine tússe, dárigerler ol týraly tolyq aqparatty qolyndaǵy bilezikten tez jáne birden ala alady. Naýqas týraly barlyq aqparat: aty-jóni, meken-jaıy, qan toby, qandaı dárige alergıasy bary, týystarynyń telefony, qysqasy, barlyq málimet elektrondy mehanızmde kórsetilgen. Bileziktegi «jeke kabınette» naýqastyń týǵandarynyń telefon nómirleri de bar bolǵandyqtan, olarǵa birden habarlama jiberiledi. Onymen qosa jaqyndary naýqastyń qaı jerde aýyryp qalǵanyn biletin bolady. Júıeni ázirlegen qazaqstandyq İT-kompanıa 2019 jyly jobany tolyq júzege asyramyz dep qulshynyp otyr. Mundaı bilezikter tipti, jurtqa tegin taratylatyn bolady eken.
Pasportqa, banknotqa, kıimge engizilip jatqan mıkrochıp, mine, adamǵa, onyń ishinde qazaqqa da jetti degen – osy-aý! Bári keremet sekildi. Biraq, adamzattyń búkil tarıhynda qoǵamnyń damýy úshin ár túrli ádis-tásilder qoldanǵan jáne qazir de qoldanyp kele jatqanyn eskersek, adamdy oılandyratyn nárse kóp. Bulaı deýimizge bizdi jahandanýǵa qatysty dál qazir qolǵa alynyp jatqan ǵajaıyp nanotehnologıalyq jobalar men kıbernetıkalyq baǵdarlamalar ıtermelep otyr.
Búginde Pentagonmen qupıa baılanysy bar amerıkalyq jáne eýropalyq kompanıalar áskerı spýtnıktik avtomatty ıdentıfıkasıalaý tehnologıasy arqyly túrli jobalardy dúnıege ákelip, jarnamalap, elektrondy qondyrǵylardy ústin-ústine toǵytýda. Máselen, amerıkalyq áskerı qyzmetkerlerdiń oń qolyna jaı kózge kórinbeıtin 16 sandy nómirli mıkrochıp engizilgen, onyń bazasynda álgi adam týraly búkil málimet saqtaýly tur. Aeroport, kúsh qurylymdary, arnaýly qyzmet, quqyq qorǵaý organdary qyzmetkerleriniń de teri astyna mıkrochıp engizilýde. Endigi kezekte sheneýnikter men memlekettik qyzmetkerler tur. Munyń bári olardyń qyzmetin baqylaý úshin kerek delinedi. Jan-janýarlardy aıtpaǵanda, áskerılerge, terrorshy qylmyskerler men ımıgranttarǵa, adasyp qalmaýy úshin kempir-shaldarǵa, urlanyp ketpeýi úshin balalarǵa, syrqattarǵa engizilip jatqan chıp jaqyn jyldary árbir qazaqstandyqtyń da esigin qaǵyp turýy ábden múmkin.
Qazir otar qoıdyń ózin shopansyz baǵý tásili shyqqan, ıaǵnı qoıdyń terisine elektrod engizip, radıo arqyly baǵyp-basqarady. Adam da túbinde osyndaı qoıǵa aınalmas pa eken?! Sebebi, teri astyna engizilgen bıdaı dánindeı mıkrochıp júıke júıesine, odan mıǵa áser etip, adamdy óz erkinen aıyrady. Sóıtip, ómirińizdiń sońyna deıin elektrondy gıpnozda júrip, bıorobotqa aınalǵanyńyzdy bilmeı de qalasyz. Osy mıkrochıp sizdiń ómirlik jolyńyzdy, mamandyǵyńyzdy, kıetin kıimińizge deıin tańdap beredi.
«Úlken segizdiktiń», halyqaralyq aqsúıekter uıymy – Bılderberg klýbynyń halyqaralyq terorızmge qarsy búkil álem turǵyndaryn jańa jahandyq júıege kirýge jantalasa shaqyrysynyń astarynda osy mıkrochıp jatyr. Kez kelgen ýaqytta RussGPS júıesiniń kómegimen osy júıeniń qojaıyny jer sharyndaǵy kez kelgen zattyń, onyń ishinde teri astyna mıkrochıp engizilgen barlyq adamnyń dálme-dál ornyn, qaıda júrgenin, qaıda baǵyt alǵanyn jáne qozǵalys jyldamdyǵyn dál anyqtap bere alady jáne olardy bir mezgilde qalaýynsha basqara alady. Onyń baqylaýynan kólikter te tys qalmaǵan: mıkrochıpke elektrondy sıgnal jiberý arqyly motordy sóndirip, basqa da áreketter jasaıdy, tipti kólik rýlindegi adamnyń júıkesine túrlishe áser etip, ony óltire de alady. Osylaısha jeke adam ǵana emes, tutas elderdiń memlekettik organdary men materıaldyq resýrstary baqylaýǵa alynýda. Túbi jer sharynyń barlyq turǵynyn baqylap qana qoımaı basqarýǵa alyp barady. Bul júıeniń qojaıyny kim deseńiz, ol – álemdik úkimet, álemdik parlament, bylaısha aıtqanda jahandyq dıktator. Túptiń túbinde barlyq memleketterdiń búkil bıligi soǵyssyz-aq, yń-shyńsyz osy álemdik úkimettiń basqarýyna beriledi. Jahandanýdyń shyńy – osy.
Sýperelektrondy elder adam mıyna chıp ornatýǵa qulshyna kirisip te ketti. Adamnyń búkil ómiri, materıaldyq málimetterimen qosa, jan dúnıesi, oıy da elektrondy bazada saqtaýly turady. Adam mıyn kádimgideı kompúterge qosyp qoıyp, oıyn oqı beredi. Bolashaqta búkil adamzat mıyna jappaı chıp qondyrylyp júrmesine kim kepil?
Álem elderiniń dindarlary elektrondy júıe arqyly adamdy tájirıbege, taýarǵa aınaldyrýǵa qarsy óre túregelýde. Osy jaıynda qasıetti kitaptardan úzindiler keltirýde. Chıp degen ne? Ol – dindarlardyń aıtýynsha «shaıtannyń qara tańbasy». Mundaı tańbasy bar adam Quran oqı almaıdy eken...
Jer shary jańa galaktıkalyq óriske shyǵyp, adamdardyń sana-sezimi jańǵyrýda delinýde (biz de rýhanı jańǵyryp jatyrmyz ǵoı). Kim bilipti, bul da kóktegi emes, jerdegi jarty qudaılardyń jasap jatqan áreketi bolar. Álem turǵyndarynyń teń jartysyn elektrondy baqylaýǵa alý arqyly oq shyǵarmaı-aq joıyp jiberýge nemese sana-sezimderin jańa baǵytqa burýǵa bolatyn shyǵar. Kim bilipti...
Tóreǵalı TÁSHENOV
