Endigi jerden bastap Qazaqstan azamattarynyń tólqujattaryna QR Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń sózderi jazylatyn bolady. Bul týraly «Qamshy» portaly Tengrinews.kz-ke silteme jasaı otyryp habarlaıdy.
Mundaı norma búgin QR Májilisi otyrysynda "Jeke basty kýálandyratyn qujattar týraly" Qazaqstan Respýblıkasy Zańynyń jobasy týraly" zań jobasyn talqylaý barysynda qabyldanǵan.
"Bul - respýblıkanyń "Jeke basty kýálandyratyn qujattar týraly" zańyna qosymshalar engizý týraly zań jobasy. Zań jobasynyń maqsaty - "Máńgilik El" jalpyulttyq patrıottyq ıdeıasynyń negizgi normalary men qundylyqtaryn engizý. Qujatta "Jeke basty kýálandyratyn qujattar týraly" zańyna, naqtyraq aıtsaq, respýblıka azamatynyń pasportyna tuńǵysh Prezıdent, Ult kóshbasshysynyń táýelsizdik jaıly sózi, sonymen qatar, respýblıka azamatynyń jeke kýálikti alýy kezinde ant berýge mindetteýdi qarastyrady", - dep habarlady Májilis otyrysynda Rahmet Muqashev.
Jazǵy demalystan keshe oralǵan QR Parlamentiniń qos palatasy da jumystaryna bel sheshe kirisip ketkenge uqsaıdy. Búgin Parlamenttiń tómengi palatasynyń qaraýyna 40-tan asa zań jobasy kelip túsken. Olardyń birqatary jańa zań jobalyry men zań jobalarynyń qosymshalary bolsa, qalǵandary burynnan qordalanyp qalǵan máseleler.
«Keńshiligi kóp Elbasy kemshiligi kóp Parlamenttiń bul usynysyna qandaı kózqaras bildiredi eken»,- degen suraý árbir qazaqstandyqtyń kókeıinde. Osy ýaqytqa deıin Úkimetke aıtylǵan ótkir syn men ózekti máselelerdi sheshýde asa yjdahattylyq tanyta qoımaıtyn Parlamenttiń tómengi palatasy depýtattary «Máńgilik el» ıdeıasyn nasıhattaýdyń taǵy bir joly - ony árbir qazaqstandyqtyń tólqujatyna tańba etip basyp berý dep uqsa kerek.
Iá, jasyratyny joq, tórtinshi sesıa kezinde jyldam sóıleýdi úırengen depýtat myrzalar jazǵy demalystan oraldy. Endi olarda tyń serpin bar. Olardan tyń jobalar kútken halyq óz qalaýlylaryna áli senedi. Sebebi, ótken sesıa barysynda Májilis -41, Senat 33 ret jınalyp, 500-ge tarta máseleni qarap, 10 myńǵa jýyq usynys engizgen. Ras, bul da ońaı sharýa emes ekendigi túsinikti.
Endeshe, sol qabyldanǵan zańdar men zań jobalarynyń ishinde halyq ıgiligi úshin qabyldanǵanynyń qaısy birin siz esińizde saqtap qala aldyńyz?
Esesine endi umytpaıtyn bolasyz. Parlamenttegi halyq qalaýlylary engizgin bul usynys sizge ómir baqılyq óz jumysynyń nátıjesin kórsetip turatyn bolady. Pıssımıtik kózqaraspen qaraǵanda pátýasyz usynys bolyp kórinýi múmkin. Alaıda bul memlekettik ıdeologıalyq saıasat. Onsyz múlde bolmaıdy. Quptarlyq bastama shyǵar, bálkim? Bastamashyl Memleket basshysynyń jasaqtaǵan komandasyndaǵy bastamashyl depýtattardan mundaı kúrt jańashyl usynysty eshkim kútpese kerek-ti. Jurt bul jańalyqty qalaı qabyldarlaryn bilmeı, abdyrap qalǵany da jasyryn emes. Qaıtemiz, «qazanshynyń óz erki, qaıdan qulaq shyǵarsa» deımiz de qoıamyz.
Aıtyńyzdarshy, júrgeninen turǵany kóp Úkimet pen Parlament Prezıdent málimdemesinen keıin ózderin qamshylaǵan túri me, bul? Esterińizde bolsa, Prezıdent Nursultan Ábishuly «Qazaqstandaǵy Prezıdenttik basqarýdy álsiretip, Parlamenttik jáne Úkimettiń basqarý júıesine júıeli túrde kóshýimiz kerek» degen bolatyn. Endeshe jańa sesıany jańashyl jańalyqpen bastaǵan Májilismender endigi jerde bel sheshe kirisetin ýaqyt jetken. Qamshy súıetin shaban attaı sylbyr qımyldaıtyn ýaqyt kelmeske ketkenin olar jaqsy túsinse kerek-ti. Onyń ústine qoldan jasalǵan daǵdarys dármensizdikke ıtermeleıtinin Elbasynyń ózi aıtqan bolatyn.
Jumystaryna jańa kirise bastaǵan Parlamenttiń tómengi palatasynyń spıkeri men onyń depýtattaryna bizdiń de úshbý aryzymyz joq emes. Ótken sesıa men jańa sesıa da qarastyrylǵan 550-ge jýyq zań jobasynyń qansha paıyzy memlekettik tilde qarastyrylyp, qanshaýy qazaq tilinde ázirlendi? Bul tek osy jolǵy sesıaǵa qarata aıtylǵan másele mes. Táýelsizdktiń shırek ǵasyryna aıaq bassaq ta memlekettik tilimizde birde-bir zań jobasyn ázirleı almaǵanymyz ne soraqylyq? Bul da aıta, aıta jaýyr bolǵan taqyryp bolsa da, zań mátinin memlekettik tilde ázirleý mınıstrliktegi sheneýnikter men depýattar úshin sonshalyqty qıynshylyq týdyratyny qalaı? Halyq buny qalaı túsinýi tıis? Esesine, eldiń esine kirip shyqpaıtyn usynystardy qaýǵadaı qaýlatqanda aldaryna jan salmaıtyn halyq qalaýlylary osy sesıa barysynda másele etip kóterýi tıis birinshe ýájimiz osy bolar. Bizdegi «aqsaqal bıliktegi» qalyptasqan úrdister boıynsha irili-usaqty sheneýnikter upaıdyń qamy úshin halyqtyń qynyna túsetip ketetinin ańǵarmasa kerek, áıteýir jaǵympazdyq jarysyna ynta-shyntasymen kirisýden qashqan emes. Joǵarydaǵy biz atap ótken másele – Parmanet palatalarynyń birlesken otyrysynda kún tártibinde qarastyrylýy tıis. Solaı bolýy kerek te! Onsyz da Zańdy belden basyp, óz yńǵaıyna kóndirý - bizdiń sheneýikterdiń ádetine aınalǵandaı. Kemdik kóp, tipti kózge uryp-aq tur. Biraq sol kem-ketikti jónge salýǵa qulyq joq.
Nurgeldi Ábdiǵanıuly
