بۇگىن تاڭ اتقالى پارلامەنت دەپۋتاتتارى ەكسترەميزم، تەرروريزمگە قارسى زاڭ جوباسىن تالقىلاۋعا كىرىسكەنى تۋرالى ايتىلا باستادى. قۇپتارلىق ءىس.

وسى ورايدا، وتكەنگە ورالىپ، بۇرىنىراقتا ءىستى بولعان ءدىني بىرلەستىكتەر مەن ۇيىمداردىڭ، اعىمدار وكىلدەرى تۋرالى ويلانعانىمىز ءجون. باتىس وبلىستاردا، اقمولا وبلىسىندا ناقتى لاڭكەستىك ارەكەتتەر جاساعان، جوسپارلاعان راديكالداردىڭ ءبىرازى 2006 جىلدان بەرى زاڭ بويىنشا جاۋاپقا تارتىلدى. ولاردىڭ الدى بۇگىندە جازالارىن وتەپ، بوستاندىققا شىقتى دا. سودان ساباق الدىق پا؟ سول وقيعالاردان سوڭ زاڭنىڭ كەم-كەتىگىن تۇگەندەپ، ولقىلىقتاردىڭ ورنىن تولتىردىق پا؟ «ءيا» دەي المايمىز.

ودان كەيىن 2011 جىلعى «زىكىرشىلەر» دەپ اتالعان سوپىلىق اعىم وكىلدەرىنىڭ ءىسىن دە ۇمىتا قويمادىق. بۇل توپ الدىڭعىلارى سياقتى قارۋ اسىنىپ، جارىلىس جاساماسا دا، كۇشتىك قۇرىلىمداردىڭ قىرىنا ءىلىنىپ، قۋدالانىپ كەتتى. قوعامدا دا ولار تۋرالى نەبىر جاعىمسىز اقپاراتتار تاراپ، ءتىپتى، دەرەكتى فيلم دە ءتۇسىرىلدى. ول دا اعىم وكىلدەرىنە قولدانىلعان قاتاڭ جازانى ەل ىشىندە جۋىپ-شايۋعا باعىتتالعانىن تۇسىنە قويدىق. «سوپىلار ءىسى» بويىنشا سوتتالعان ءدىني قايراتكەر، اتامەكەنگە ورالعان قازاق يسماتۋللا اقساقالمەن بىرگە الەمگە تانىمال عالىم، ونەرتاپقىش، ۇلكەن ءبىلىم يەسى سايات ىبىراي دا تەمىر توردىڭ ارعى جاعىنا كەتە باردى. «ءدىنارالىق ارازدىق تۋعىزدى» دەگەن ايىپپەن قامالعان عالىمنىڭ بوستاندىققا شىعۋىن تالاپ ەتىپ جۇرگەندەر عىلىمي، رۋحاني ورتادا ءالى دە بار. سوتتان بولەك، اقپاراتتىق كەڭىستىككە تاستالعان ارانداتۋشى مالىمەتتەر كەسىرىنەن كاسىبي بىلىكتىلىگى جوعارى ءبىر توپ جۋرناليستەرگە دە ءتۇرلى جالا جابىلىپ، رەسپۋبليكالىق اقپارات قۇرالدارىنان شەتتەتىلدى. سودان بەرى «ۇلتتىق»، «رەسپۋبليكالىق»، تاعى بىردەڭە دەگەن انىقتامالارى بار بەلدى تەلەارنالاردىڭ ەفيرى كاكىر-شۇكىرگە، ارزانقول شوۋ باعدارلامادان كوز اشپاي كەلەدى.

ال، تەرىس اعىمداردى تۇساۋعا باعىتتالعان قازىرگى شارالار قالاي جۇرۋدە؟ ءبىر قاراعاندا قاۋىپسىزدىك كوميتەتى ەلدىڭ ءار وڭىرىنەن بىرنەشە لاڭكەستى قۇرىقتاپتى، ۇلكەن تەراكتىلەردىڭ الدى الىنىپتى. تەرروريزممەن كۇرەس تەك ۇقك باسشىسىنا كەرەك سياقتى اسەردە قالاسىز؟ قوعام نەگە ءۇنسىز؟ تانىمال ءدىنتانۋشىلار، ساياساتتانۋشىلار، زاڭگەرلەر راديكالدىق يدەولوگيانىڭ تاراۋىنا توسقاۋىل قويۋدىڭ جولدارىن ەل تالقىسىنا نەگە ۇسىنبايدى. الگى، ماجىلىسكە جەتتى دەگەن جەتى زاڭنىڭ جوباسىمەن ەل نەگە تانىسپايدى؟ الدە حالىق ونداي اقپارات الۋعا لايىقتى ەمەس پە؟ كەزىندە سوپىلاردى جەردەن الىپ، جەرگە سالعان «سەنساسيالىق» باعدارلامالار جاساعان جۋرناليستەر قايدا؟

الاڭداتىپ وتىرعانى، سوڭعى كۇندەرى ورىس ءتىلدى اقپارات قۇرالدارى، الەۋمەتتىك جەلى قولدانۋشىلارى «يدەووگياعا تىيىس سالۋ – قيسىنسىز باستاما، ول – مۇمكىن ەمەس» دەگەن پىكىرلەردى كوپتەپ تاراتۋدا. بۇل دا جىمىسقى ارەكەت ەمەس پە؟ دامىعان ەلدەردى بىلاي قويىپ، ىرگەمىزدەگى رەسەيدە، وزبەكستاندا، ءتىپتى، اراب مەملەكەتتەرىنىڭ ءبىرازىندا راديكالدىق ۇستانىمداعى سالافيزم، ۋاححابيزم يدەولوگتارىنىڭ ەڭبەكتەرى مەن ولار شىعارعان ءپاتۋا، ۇكىمدەرگە قاتاڭ تىيىم سالىنعان، ولار بىزدەگىدەي ەمىن ەركىن تارامايدى. ونداي «عۇلامالارعا» قۇلاق اسقاندار دا وڭبايدى. بۇل «يدەولوگياعا تىيىم سالۋ» ەمەس پە؟

«يدەولوگياعا تىيىم سالۋ مۇمكىن ەمەس» دەيتىندەر ءسالافيزمدى استىرتىن جولدارمەن اقتاپ الۋدى كوزدەپ وتىرعان سياقتى. ولاي دەيتىنىمىز، ۋاححابيت، قۇرانيت، تاعى باسقا، اننان-مىننان اعىلعان اعىمداردى اشىق سىناعان سوپىلار ءىستى بولعاندا ول قۋعىنداۋلارعا سول سىنالعانداردىڭ تىكەلەي قاتىسى بار ەكەندىگى تۋرالى اڭگىمەلەر شىققان. بۇگىندە سودىرلاردىڭ سويقانىن ءسوز بۇيداعا سالۋشىلاردى كورىپ، سول سوپىلاردى سوتتاتقانداردىڭ شىنىمەن دە سالافيتتەرمەن سالەمى ءتۇزۋ مە دەپ قالدىق.

ءالىم كەنجەعۇل