قازاق جاستارى جانە ۇمىت قالعان ءسالت-داستۇر

/uploads/thumbnail/20260319035150314_big.webp فوتو: اشىق دەرەككوز

مادەنيەتتانۋشى اسەل نيكامبەكوۆانىڭ ايتۋىنشا، قازىرگى جاستار ۇلتتىق مادەنيەتكە شىنايى قىزىعۋشىلىق تانىتۋدا. دەگەنمەن، داستۇرلەردىڭ مازمۇنى مەن ماعىناسىن ءتۇسىنۋ ماڭىزدى.

— بۇگىنگى جاستار جەكە دامۋعا كوپ كوڭىل بولەدى. جاستاردىڭ ۇلتتىق مادەنيەتتىڭ قۇندىلىقتارىنا دەگەن قىزىعۋشىلىعى ۇلتتىق كيىم كيۋ، انا تىلىندە مۋزىكا تىڭداۋ نەمەسە جەكە تۇرمىستىق ەلەمەنتتەردى قولدانۋ دەڭگەيىنەن جوعارى-رۋحاني دەڭگەيگە كوتەرىلەتىن ۋاقىت كەلدى، - دەيدى ول.

ونىڭ ايتۋىنشا، جاستاردىڭ ۇلتتىق مادەنيەتكە دەگەن كوزقاراسى ويلاۋ ەركىندىگىمەن بايلانىستى.

- داستۇرگە قۇرمەتپەن قاراۋ بىزگە ۇلت رەتىندە ءومىر سۇرۋگە كومەكتەسەدى. حالىقتىڭ ءمانى داستۇرلەردىڭ سىرتقى فورماسى مىندەتتەمە رەتىندە ورىندالعان كەزدە ەمەس، ولاردىڭ ىشكى ماعىناسىن بۇكىل جان مەن جۇرەك قابىلداعان كەزدە اشىلادى. مەملەكەتتىڭ مادەني كاپيتالى-ەركىن ويلايتىن جاستار. وتانعا دەگەن سۇيىسپەنشىلىك تۋرالى ۇيرەنگەن، قۇرعاق سوزدەردىڭ ورنىنا، ەڭ الدىمەن، جاستار ەرتەڭگە سەنىمدى تۇردە قاراۋى ءۇشىن ەركىن ويلاۋعا جاعداي جاساۋ كەرەك، — دەيدى مادەنيەتتانۋشى.

قايتا ورلەۋ: جويىلىپ بارا جاتقان داستۇرلەر

ەتنوگراف بەكەن قايرات ۇلىنىڭ ايتۋىنشا، بۇگىندە قازاق قوعامىندا بۇرىن ماڭىزدى بولعان كەيبىر داستۇرلەردىڭ السىرەۋى بايقالادى.

— قازاقتىڭ سالت — داستۇرلەرىنىڭ اراسىندا جاڭا وتباسىنا كەلگەن قايىن ءسىڭلىسى رۋدىڭ اعا اقساقالدارىن ەسىمىمەن اتامايدى، ءبىراق ات تەرگەۋدى قولدانادى-ولاردىڭ ەسىمدەرىن قۇرمەتپەن اۋىستىرادى. سونىمەن قاتار، ول ءوزىنىڭ كىشى قايىن سىڭلىلەرى مەن قىزدارىنا جاڭا ەسىمدەر بەرەدى. وسىلايشا ول ءوزىنىڭ تاپقىرلىعى مەن شەبەرلىگىن كورسەتتى. ەكىنشى جاعىنان، ولاردىڭ ەسىمدەرىن تىكەلەي ايتۋ ادەپسىز ارەكەت دەپ سانالدى. ءقازىر كەيبىر جاستار ءتىپتى فاميلياسىن قايىن اتاسىنا اۋىستىرۋدا. ءدال وسى قازاقتىڭ ءوزارا سىيلاستىق ءداستۇرى بىرتىندەپ جويىلىپ بارادى. سونىمەن قاتار، بۇل ءداستۇردى قوعامعا قايتارۋ ەڭ ورىندى بولار ەدى. ويتكەنى بۇل تۇقىم ىشىندەگى تۇتاستىق پەن ءوزارا سىيلاستىقتى ساقتايتىن مەحانيزم، دەيدى ەتنوگراف.

ونىڭ ايتۋىنشا، قوعامدىق قاتىناستاردى رەتتەيتىن تاعى ءبىر ءداستۇر-سوزدىڭ الدىندا توقتاي ءبىلۋ مادەنيەتى — سوزگە توقتاۋ) - ايتىلعانعا قۇرمەت.

— قازاقتاردىڭ بىرتە-بىرتە جوعالىپ بارا جاتقان داستۇرلەرىنىڭ ءبىرى-سوز الدىندا توقتاي ءبىلۋ. سالماقتى جانە ماعىنالى ءسوزدىڭ الدىندا ادام توقتاي ءبىلۋى كەرەك. ءبىراق ءسوزدىڭ الدىندا توقتاي ءبىلۋ ءۇشىن تىڭداۋشى ەڭ الدىمەن اقىل، دانالىق جانە تۇسىنىستىككە يە بولۋى كەرەك. بۇل ءداستۇردى جوعالتۋدىڭ باستى سەبەبى-تىلدىك سانانىڭ جوعالۋى. حالىق اراسىندا تىلدىك ويلاۋدى ءتۇسىنۋ بىرتىندەپ جوعالادى، - دەيدى بەكەن قايرات ۇلى.

قاتىستى تەگتەر :

قاتىستى ماقالالار