قازاق حالقىنداعى ناۋرىز ەجەلدەن جاڭارۋ مەن بىرلىكتىڭ سيمۆولى بولىپ كەلەدى. سوڭعى جىلدارى مەرەكە 10 كۇن بويى اتاپ وتىلەدى، ال 16 ناۋرىز مادەنيەت جانە ۇلتتىق داستۇرلەر كۇنىنە ارنالعان. بۇل كۇن قوعامداعى ۇلتتىق مادەنيەتتىڭ ورنىن قايتا تۇسىنۋگە جانە داستۇرلەردىڭ قازىرگى ومىرمەن قانشالىقتى تىعىز بايلانىستى ەكەنىن باعالاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
داستۇرلەر – ۇلتتىڭ مادەني كودى
مادەنيەتتانۋشى اسەل نيكامبەكوۆانىڭ ايتۋىنشا، داستۇرلەر حالىقتىڭ تاريحي جادىن ساقتايتىن جانە قوعامنىڭ رۋحاني تۇتاستىعىن قالىپتاستىراتىن نەگىزگى قۇندىلىقتاردىڭ ءبىرى بولىپ تابىلادى.
- قازاق حالقىنىڭ داستۇرلەرىن ساقتاۋ، ەڭ الدىمەن، مەملەكەتىمىزدىڭ تاۋەلسىزدىگىنىڭ كەپىلى بولىپ تابىلادى. قازىرگى ۋاقىتتا عالىمدار تاراپىنان پوستكولونيالىق ديسكۋرس، سانانى وتارسىزداندىرۋ ماسەلەلەرى ءجيى كوتەرىلەدى. اقسەلەۋ سەيدىمبەك قازاق حالقىنىڭ مادەنيەتى ءۇش باعىتتا دامىعانىن اتاپ ءوتتى. ولار: ءسوز ونەرى، كۇي ونەرى جانە قولدانبالى قولونەر. ادام ءومىر بويى بىرگە جۇرەتىن داستۇرلەر-نارەستە تۋىلعاننان باستاپ ماڭگىلىككە كەتكەنگە دەيىن-اۋىزشا حالىق شىعارماشىلىعى ارقىلى بۇگىنگى كۇنگە دەيىن ساقتالدى، دەيدى مادەنيەتتانۋشى.
اسەل نيكامبەكوۆانىڭ پىكىرىنشە، ۇلتتىق قۇندىلىقتار حالىقتىڭ قالىپتاسۋىنىڭ تاريحي ۇدەرىسىمەن تىكەلەي بايلانىستى.
- كەز كەلگەن ۇلتتىڭ قالىپتاسۋى ۇزاق تاريحي كەزەڭدەردەن وتەتىنى بەلگىلى. ۇلتتىڭ قالىپتاسۋى-ۇزدىكسىز پروسەسس. اسىرەسە، بىرنەشە عاسىرلار بويى وتارشىلدىق ەزگىگە ۇشىراعان بىزدىكى سياقتى حالىقتار ءۇشىن ۇلتتىق بىرەگەيلىككە ءارقاشان ءقاۋىپ تونەدى. سوندىقتان حالقىمىزدىڭ رۋحاني قازىناسى — انا ءتىلى، سالت — داستۇرلەرى — بىرىكتىرۋشى ىقپالعا يە، - دەپ اتاپ ءوتتى اسەل نيكامبەكوۆا.
ۇلتتىق سيپات جانە مادەني جادى
مادەنيەتتانۋشى اسەل نيكامبەكوۆا ۇلتتىق كودتىڭ نەگىزى ءتىل مەن مادەني جادىدا قالانعانىن اتاپ ءوتتى.
- مادەني جادىن جوعالتقان ۇلت ۇزاق ءومىر سۇرە المايدى. مادەني كودتىڭ نەگىزى انا تىلىندە. ءتىل ارقىلى ادامنىڭ ءمانى اشىلادى. ءتىل-رۋحتىڭ قۇندىلىعى. بۇل ءومىردى ماعىنامەن تولتىراتىن ءتىل. انا ءتىلىنىڭ كۇشى حالىقتى بىرىكتىرىپ قانا قويماي، وركەنيەتتى قوعام قۇرا الادى، — دەيدى ول.
ونىڭ ايتۋىنشا، ۇلتتىق سيپات پەن تاربيە كۇندەلىكتى ءومىر داستۇرلەرى ارقىلى قالىپتاسادى.
– ءاليحان بوكەيحان ايتقانداي، "ۇلتقا دەگەن سۇيىسپەنشىلىك بىلىمنەن ەمەس، مىنەزدەن تۋادى". سوندىقتان ۇلتتىق سيپات ۇلتتىق تاربيەدەن باستالادى. ءتىپتى قاراپايىم سالەمدەسۋ، داستارحانداعى مىنەز — قۇلىق ەرەجەلەرى، باتا (باتا) جانە ءبىزدىڭ كۇندەلىكتى ومىرىمىزدەگى كوپتەگەن بەلگىلەر مەن تىيىمدار ۇلتتىڭ مىنەزىن قالىپتاستىرادى. ادامنىڭ جەكە باسىن قالىپتاستىرۋدىڭ كەلەسى كەزەڭى شاريعات ءبىلىمى بولىپ تابىلادى، ول ماڭىزدى: باسقالاردىڭ قۇقىقتارىنا قول سۇعۋ، وتىرىك ايتپاۋ، ۇرلىق جاساماۋ جانە ت.ب.، — دەيدى مادەنيەتتانۋشى.