ناۋرىزدىڭ كوكتەمگى باستى مەرەكەسى قالىپتاسقان ءداستۇر بويىنشا ءبىزدىڭ ەلىمىزدە 14-23 ناۋرىز ارالىعىندا اتاپ وتىلەدى. ناۋرىزنامنىڭ ونكۇندىگىنىڭ ءارقايسىسى قازاقستاندىق مادەنيەت پەن قوعامنىڭ بايلىعى مەن الۋان تۇرلىلىگىن كورسەتەتىن بەلگىلى ءبىر تاقىرىپ پەن قۇندىلىققا ارنالعان. ۇلتتىق داستۇرلەردى ناسيحاتتاۋ، قايىرىمدىلىق، مادەني جانە سپورتتىق ءىس – شارالار، ەكولوگيالىق اكسيالار – ناۋرىزنامانىڭ ونكۇندىگى قوعامدىق ءومىردىڭ بارلىق سالالارىن قامتۋعا ارنالعان. ەلىمىزدىڭ بارلىق وڭىرلەرىندە حالىقتىق مەرەكەلەر مەن مادەني-سپورتتىق ءىس-شارالار وتەدى. قوناقتاردى ستيلدەندىرىلگەن ەتنواۋىلداردا، جارمەڭكەلەردە، كونسەرتتەردە، فەستيۆالدار مەن كينو كورسەتىلىمدەرىندە كۇتەدى.

مەرەكەلىك ونكۇندىكتىڭ ءبىرىنشى كۇنى ەلىمىزدىڭ باتىس وڭىرلەرىندەگى امال مەيرام كۇنىنەن باستالادى.

مەرەكەنىڭ باستاۋى

كورىسۋ كۇنى دەپ تە اتالاتىن امال مەيرامى ماڭعىستاۋ، اتىراۋ، اقتوبە جانە باتىس قازاقستان وبلىستارىنىڭ تۇرعىندارى ءۇشىن جاڭا ومىرلىك سيكلدىڭ باستالۋىن، قىستان كەيىن تابيعاتتىڭ ويانۋىن جانە ادامدار اراسىنداعى قارىم-قاتىناستاردىڭ جاڭارۋىن بىلدىرەدى. ەجەلگى كوشپەلى مارشرۋتتاردان قازىرگى كيىز ۇيلەرگە دەيىن باتىس قازاقستاندىقتار كوكتەمنىڭ ەرەكشە مەرەكەسىن ساقتاپ، اتاپ وتۋدە.

بۇگىندە بۇل ايماقتىق ءداستۇر بۇكىل ەلگە تانىمال بولىپ كەلەدى. ونىڭ تامىرى ۇلى دالانىڭ كوشپەلى حالىقتارى تابيعي سيكلدارمەن تىعىز بايلانىستا ءومىر سۇرگەن ەجەلگى داۋىردەن باستاۋ الادى. تاريحشىلار امال مەيرامدى تۇركى جانە يران حالىقتارىنىڭ ەجەلگى كۇنتىزبەسىمەن بايلانىستىرادى. ەسكى حرونولوگياعا سايكەس، 14 ناۋرىز جاڭا جىلدىڭ ءبىرىنشى كۇنى بولىپ سانالدى. بۇل كۇن تابيعات ومىرگە كەلە باستاعان كەزەڭگە كەلدى، ال قاتال قىس بىرتىندەپ شەگىندى.

ءومىرى تابيعي جاعدايلارعا تىكەلەي تاۋەلدى كوشپەلى حالىقتار ءۇشىن قىستىڭ اياقتالۋى ەرەكشە ماڭىزعا يە بولدى. ۇزاق ايازدى ايلار ادامدار مەن مال ءۇشىن اۋىر سىناق بولدى. سوندىقتان كوكتەمنىڭ باستالۋى ءۇمىت پەن قايتا جاڭعىرۋدىڭ سيمۆولى رەتىندە قابىلداندى.

"امال" ءسوزىنىڭ ءوزى اراب تىلىنەن شىققان جانە "باستاۋ"، "بۇرىلىس" نەمەسە "اۋىسۋ"دەپ اۋدارىلادى. حالىقتىق داستۇردە بۇل كۇن جاڭا ءومىر كەزەڭىنىڭ انىقتامالىق نۇكتەسىنە اينالدى. حالىق اراسىندا بۇل ءداستۇر – «كورىسۋ» دەپ تە ايتىلادى.

مەرەكەنىڭ باستى ءمانى ونىڭ ەكىنشى اتاۋىندا – كورىسۋ كۇنىندە كورىنەدى، بۇل سوزبە-سوز "كەزدەسۋ كۇنى"دەگەندى بىلدىرەدى.

تاڭەرتەڭنەن باستاپ ادامدار تۋىستارىنا، كورشىلەرىنە جانە تانىستارىنا قوناققا بارادى. ءداستۇرلى سالەمدەسۋ ەكى قولمەن قول الىسۋ جانە قۇشاقتاۋ بولادى. كەزدەسۋ بارىسىندا: "جاسىڭ قۇتتى بولسىن!"("جاسىڭ باقىتتى بولسىن")، " ءبىر جاسىڭمەن!"("تاعى ءبىر جىل ءومىر ءسۇرىڭىز!»).

اعا بۋىنعا ەرەكشە نازار اۋدارىلادى. جاستار قارت تۋىستارىنىڭ ۇيلەرىنە بارىپ، ولارعا قۇرمەت كورسەتىپ، باتا الادى. بۇل كۇنى كەلىسپەۋشىلىكتەر بولعان ادامدارمەن تاتۋلاسۋ، رەنىشتەردى كەشىرۋ جانە جاڭا جىلدى تازا ويلارمەن باستاۋ ماڭىزدى دەپ سانالادى. حالىق ايتادى: ەگەر ءسىز امالدى بەيبىتشىلىك پەن كەلىسىمدە كەزدەستىرسەڭىز، وندا ول جىل بويى ءقاۋىپسىز وتەدى. قازاق داستۇرىندە «كورىسكەنشە كۇن جاقسىسى!».

مەرەكە ورتالىعى – وتپان تاۋ

اسىرەسە ماڭعىستاۋ وبلىسىندا امال مەيرامى كەڭ كولەمدە اتاپ وتىلەدى. ءداستۇرلى تۇردە مەرەكەلىك ءىس-شارالار وتپان تاۋدا وتەدى. وبلىس تۇرعىندارى ءۇشىن تاريحي جانە رۋحاني ماڭىزدى ورىن وبلىس ورتالىعىنان 143 كم قاشىقتىقتا ورنالاسقان.

تاڭەرتەڭنەن باستاپ مۇندا بۇكىل وبلىستان مىڭداعان ادامدار كەلەدى. تاۋدىڭ باۋرايىندا ونداعان كيىز ءۇي ورناتىلادى، ۇلتتىق مۋزىكا شىرقالادى، كونسەرتتەر، حالىق ويىندارى مەن سپورتتىق جارىستار وتەدى. قوناقتار اقىنداردىڭ قويىلىمدارىن، ۇلتتىق سپورت تۇرلەرى بويىنشا جارىستاردى تاماشالاي الادى، قازاق تاعامدارىن تاماشالاي الادى، كوشپەندىلەردىڭ ءداستۇرلى ومىرىمەن تانىسا الادى.

ءوڭىر بيلىگى جىل سايىن اقتاۋدان وتپان تاۋ قالاۋىنا تەگىن اۆتوبۋستار ۇيىمداستىرادى. وسىنىڭ ارقاسىندا مەرەكەگە قاتىسۋ بارلىعىنا قولجەتىمدى بولادى.

ۋاقىت وتە كەلە وتپان تاۋداعى مەرەكە ماڭعىستاۋ تۇرعىندارىن عانا ەمەس تارتاتىن ءىرى مادەني وقيعاعا اينالدى. مۇندا قازاقستاننىڭ ءتۇرلى ايماقتارىنان كەلگەن قوناقتار، سونداي-اق تۇركى ەلدەرىنەن: تۇركيا، ءازىربايجان، قىرعىزستان، وزبەكستان جانە باسقا مەملەكەتتەردەن كەلگەن دەلەگاسيالار كەلەدى. وسىلايشا، امال مەيرام تۇركى الەمىنىڭ رۋحاني بىرلىگىنىڭ سيمۆولىنا اينالادى.

ءومىردىڭ قازىرگىماعىنا قاراماستان، مەرەكە ءوزىنىڭ باستى قۇندىلىعىن – ادامي قاتىناستاردىڭ جىلۋىن ساقتايدى. بۇل كۇن اقساقالداردى قۇرمەتتەۋدىڭ، ءوزارا قولداۋ مەن بىرلىكتىڭ ماڭىزدىلىعىن تاعى دا ەسكە سالادى.

ادامدار قوناقتارعا ۇيلەرىنىڭ ەسىگىن اشىپ، تۋىستارىن قۇشاقتاپ، بىر-بىرىنە اماندىق تىلەگەن سايىن ۇلى دالانىڭ ەجەلگى ءداستۇرى قايتا جاندانا تۇسەدى. سوندىقتان ءار 14 ناۋرىز سايىن قازاقستاننىڭ باتىسىنداعى مىڭداعان وتباسىلار ءۇشىن ەرەكشە كۇن-كەزدەسۋلەر، جىلى سوزدەر مەن ءومىردىڭ جاڭا باقىتتى جىلىنا دەگەن ءۇمىت كۇنى بولادى.