"مەن سەنىڭ ءاربىر قادامىڭنان حاباردارمىن". بۇل سوزدەر ادامنىڭ ءومىرىن ماڭگىلىك قورقىنىشقا اينالدىرا الادى. ستالكينگ – قىلمىستىق قۇقىق بۇزۋشىلىق ساناتىنداعى قۋدالاۋ جانە پسيحولوگيالىق قىسىم.

ستالكينگ تاريحى

قازاقستان ءۇشىن جاڭا تەرمين اعىلشىن تىلىنەن شىققان stalking (شامامەن. - "قۋدالاۋ، قاداعالاۋ") جانە باستاپقىدا اڭ اۋلاۋدا قولدانىلعان. الايدا، بۇل تۇجىرىمداما 1989 جىلى روبەرت باردو ەسىمدى ەر ادام ۇزاق ۋاقىت بويى اڭدىعان اكتريسا رەبەككا شەففەردى ولتىرگەننەن كەيىن كەڭىنەن قولدانىلدى. اتىشۋلى وقيعادان كەيىن كاليفورنيا شتاتى اقش-تا ءبىرىنشى بولىپ جۇيەلى قۋدالاۋدى جەكە قۇقىق بۇزۋشىلىق رەتىندە زاڭدى تۇردە قاراستىرا باستادى.

بۇگىنگى تاڭدا ءبىرقاتار ەلدەردە ستالكينگ جەكە قىلمىس رەتىندە قاراستىرىلادى. اقش، ۇلىبريتانيا، گەرمانيا جانە اۆستراليادا مۇنداي ارەكەتتەر ءۇشىن ايىپپۇلدان 10 جىلعا باس بوستاندىعىنان ايىرۋعا دەيىنگى جازالار قاراستىرىلعان.

قازاقستاندا ستالكينگ ءۇشىن قىلمىستىق جاۋاپكەرشىلىك قالاي پايدا بولدى؟

قازاقستاندا ۇزاق ۋاقىت بويى ستالكينگ ءۇشىن قىلمىستىق جاۋاپكەرشىلىك بولعان جوق. زاڭگەر حاليدا ءاجىعۇلوۆانىڭ ايتۋىنشا، مۇنداي جاعدايلار "ءقاۋىپ" بابى شەڭبەرىندە سارالانعان. سونىمەن بىرگە ءقاۋىپتىڭ شىندىعىن دالەلدەۋ مىندەتى جابىرلەنۋشىگە جۇكتەلدى. ياعني، كۇدىكتىنىڭ اۋىزشا قوقان-لوققىلارى ناقتى ىس-ارەكەتكە اينالعانىن دالەلدەۋ قاجەت بولدى.

ساراپشى حالىقارالىق تاجىريبەدە مۇنداي مالىمدەمەلەردىڭ ءوزى قۇقىق بۇزۋشىلىق رەتىندە قاراستىرىلاتىنىن اتاپ ءوتتى. حاليدا ءاجىعۇلوۆانىڭ پىكىرىنشە، ەشكىمنىڭ باسقا ادامدى قورقىنىش كۇيىندە ۇستاۋعا قۇقىعى جوق.

سونداي-اق حاليدا ءاجىعۇلوۆانىڭ ايتۋىنشا، ستالكينگ تەك فيزيكالىق باقىلاۋدى عانا ەمەس، سونىمەن قاتار ونلاين تۇردە دە جاسالادى.

–  ستالكينگ –  بۇل شىنايى ومىردەگى قۋدالاۋ عانا ەمەس. بۇعان ونلاين-قۋدالاۋ دا جاتادى: جۇيەلى قورلاۋ، قورقىتۋ، جابىرلەنۋشىدە دابىل مەن ىڭعايسىزدىق تۋدىراتىن جەلىدەگى حابارلامالار، — دەپ اتاپ ءوتتى ءاجىعۇلوۆا.

ادامنىڭ قوزعالىسىن قاداعالاۋ، ەلەكتروندىق پوشتانى نەمەسە الەۋمەتتىك مەديا اككاۋنتتارىن بۇزۋ ارەكەتتەرى دە جۇيەلى قۋدالاۋعا سايكەس كەلۋى مۇمكىن. زاڭگەردىڭ ايتۋىنشا، نەگىزگى وزگەرىستەردىڭ ءبىرى پوليسيانىڭ بارلىق وسىنداي مالىمدەمەلەرگە جاۋاپ بەرۋ مىندەتتەمەسى بولدى.

– ەندى ستالكينگ ءۇشىن جەكە جاۋاپكەرشىلىك بەلگىلەنگەندىكتەن، قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ مۇنداي وتىنىشتەردى قاراۋسىز قالدىرۋعا قۇقىعى جوق. ەگەر ءوتىنىش قابىلدانباسا نەمەسە ول بويىنشا ءتيىستى شارالار قولدانىلماسا، ازاماتتار پروكۋراتۋراعا نە قازاقستاننىڭ ىشكى ىستەر مينيسترلىگىنە جۇگىنۋگە قۇقىلى. ايەلدەردى زورلىق-زومبىلىقتان قورعاۋ مينيسترلىگىنىڭ ارنايى بولىمشەسى مۇنداي ىستەردى باقىلاۋعا الۋعا مىندەتتى، - دەپ اتاپ ءوتتى زاڭگەر.

پسيحولوگتار شامادان تىس نازار اۋدارۋ، ۇنەمى قوڭىراۋ شالۋ نەمەسە تاباندىلىق رومانتيكالىق مىنەز-قۇلىق رەتىندە قابىلدانۋى مۇمكىن ەكەنىن ايتادى. الايدا، ستالكينگ – بۇل سەزىمنىڭ كورىنىسى ەمەس، جەكە شەكارانى جۇيەلى تۇردە بۇزۋ.

پسيحولوگ عازيزا ءادىلباي كيبەربۋللينگ پەن ستالكينگ اراسىنداعى ايىرماشىلىقتى بىلاي تۇسىندىرەدى:  

— كيبەربۋللينگ ادەتتە كوپشىلىك الدىندا كورىنەدى: قورلاۋ، مازاق ەتۋ، باسقالاردىڭ الدىندا قورلاۋ. ستالكينگ بەلگىلى ءبىر ادامعا باعىتتالعان جانە ونىڭ ماقساتى-قورقىتۋ، باقىلاۋ نەمەسە تولىق باعىنۋ.

جابىرلەنۋشىنىڭ پسيحولوگيالىق جاعدايى بىرتىندەپ وزگەرەدى: الدىمەن ۇنەمى مازاسىزدىق پايدا بولادى، ۇيقى بۇزىلادى، كونسەنتراسيا تومەندەيدى، جالعىز قالۋدان قورقۋ، ۇنەمى سەرگەك بولۋ. ۋاقىت وتە كەلە الەۋمەتتىك وقشاۋلانۋ داميدى، كەيبىر جاعدايلاردا-جاراقاتتان كەيىنگى سترەسستىڭ بۇزىلۋى جانە قورقىنىشتىڭ جوعارىلاۋى.

پسيحولوگ ستالكينگ قۇرباندارى ءۇشىن ناقتى ءىس-قيمىل الگوريتمىن بەردى: ستالكەرمەن ديالوگقا تۇسپەۋ، قۋعىنشىنىڭ ءنومىرىن بۇعاتتاۋ جانە قاۋىپسىزدىك شارالارىن كۇشەيتۋ.

«سونداي-اق، پوليسياعا حابارلاسىپ، زاڭگەرلەرمەن جانە داعدارىس ورتالىقتارىمەن بايلانىسۋ قاجەت. ەڭ باستىسى – ستالكەرمەن "مەن ونى تۇزەتەمىن" دەگەن ويمەن جالعىز قالماۋ. مۇنداي ارەكەتتەر ءقاۋىپتى بولۋى مۇمكىن»، دەپ قورىتىندىلادى ساراپشى.