بۇل قاعيدات قازاقستاننىڭ زاڭ ۇستەمدىگىن نىعايتۋعا دەگەن ۇمتىلىسىن كورسەتەدى.
قازاقستان رەسپۋبليكاسى باس پروكۋراتۋراسى جانىنداعى قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى اكادەمياسىنىڭ پروفەسسورى، زاڭ عىلىمدارىنىڭ كانديداتى، اعا ادىلەت كەڭەسشىسى اسەل قاسىموۆا كونستيتۋسيالىق رەفورما اياسىندا "زاڭ جانە ءتارتىپ" قاعيداتى تۋرالى ايتىپ بەردى.
بۇگىن قازاقستاندا جاڭا كونستيتۋسيانىڭ جوباسى تالقىلانۋدا. بۇل تەك زاڭدى تۇزەتۋلەر تۋرالى عانا ەمەس، مەملەكەت پەن قوعام اراسىنداعى قاتىناستاردىڭ جاڭارتىلعان مودەلى ءىس جۇزىندە قالىپتاسۋدا. بولاشاقتا زاڭنىڭ باستى يدەيالارىنىڭ ءبىرى "زاڭ جانە ءتارتىپ" قاعيداتى بولۋى مۇمكىن.
"قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقايەۆ ءدال وسى قاعيدانى كونستيتۋسيالىق دەڭگەيدە بەكىتۋدى ۇسىندى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا، ەلىمىزدىڭ تۇراقتى دامۋى زاڭ مەن بارلىق ازاماتتاردىڭ دا، مەملەكەتتىك ينستيتۋتتاردىڭ دا جاۋاپكەرشىلىگىن قاتاڭ ساقتاماۋى مۇمكىن ەمەس"، – دەدى اسەل قاسىموۆا.
ونىڭ پىكىرىنشە، بۇل فورمۋلانى كونستيتۋسياعا ەنگىزۋ تەك قانا سيمۆولدىق مانگە يە ەمەس. شىن مانىندە، بۇل زاڭدىلىق قازاقستاندىق مەملەكەتتىلىكتىڭ نەگىزگى قۇندىلىقتارىنىڭ بىرىنە اينالۋى ءتيىس.
"كونستيتۋسيا جوباسى ادام قۇقىقتارىن قورعاۋدى كۇشەيتەتىن ءبىرقاتار ناقتى وزگەرىستەردى ۇسىنادى. مىسالى، قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ ۇستالعان ادامعا باس بوستاندىعىن جانە ونىڭ قۇقىعىن تىكەلەي ۇستاۋ ساتىندە شەكتەۋ نەگىزدەرىن ءتۇسىندىرۋ مىندەتى بەكىتىلەدى. مۇنداي نورما حالىقارالىق ستاندارتتارعا سايكەس كەلەدى جانە مەملەكەت تاراپىنان ەرىكتى ارەكەتتەردىڭ الدىن الۋعا باعىتتالعان"، – دەپ اتاپ ءوتتى ساراپشى.
ونىڭ ايتۋىنشا، كونستيتۋسيا جوباسىندا بۇل قاعيدانى ادام قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارى تۋرالى بولىمگە ەنگىزۋ ۇسىنىلادى. بۇل كىناسىزدىك پرەزۋمپسياسى قىلمىستىق پروسەستىڭ ەرەجەسى عانا ەمەس، سونىمەن بىرگە جەكە تۇلعانى نەگىزسىز ايىپتاۋلاردان قورعاۋدىڭ نەگىزگى كەپىلى ەكەنىن كورسەتەدى.
قۇجات سونىمەن قاتار جەكە تۇلعانىڭ قول سۇعىلماۋشىلىعىنىڭ كونستيتۋسيالىق كەپىلدىكتەرىن كەڭەيتەدى. جاڭا رەداكسيادا ادامنىڭ قادىر-قاسيەتىن عانا ەمەس، ابىرويىن دا قورعاۋدى بەكىتۋ ۇسىنىلادى. سيفرلىق داۋىردە بۇل نورما ەرەكشە ماڭىزعا يە بولادى، ويتكەنى اقپارات بۇگىندە لەزدە تارالادى جانە ادامنىڭ بەدەلىنە تىكەلەي اسەر ەتۋى مۇمكىن.
تاعى ءبىر نوۆەللا – جەكە دەرەكتەردى قورعاۋدى كونستيتۋسيالىق دەڭگەيدە بەكىتۋ. سيفرلىق تەحنولوگيالاردىڭ قارقىندى دامۋى جەكە اقپاراتتى زاڭسىز پايدالانۋ تاۋەكەلدەرىن كۇشەيتتى، سوندىقتان مەملەكەت وسى سالادا قوسىمشا قۇقىقتىق كەپىلدىكتەر بەرۋگە ۇمتىلادى.
"وسىلايشا، جاڭا كونستيتۋسيا جوباسىنداعى "زاڭ جانە ءتارتىپ" قاعيداتى جۇيەلى مانگە يە بولادى. ول قازاقستاننىڭ زاڭ ۇستەمدىگىن نىعايتۋعا، مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ جاۋاپكەرشىلىگىن ارتتىرۋعا جانە قوعامدا تۇراقتى قۇقىقتىق مادەنيەتتى قالىپتاستىرۋعا دەگەن ۇمتىلىسىن كورسەتەدى. ءدال وسى ءتاسىل قازىرگى زامانعى قۇقىقتىق مەملەكەتتىڭ ودان ءارى دامۋىنىڭ ىرگەتاسى بولا الادى"، - دەپ تولىقتىردى اسەل قاسىموۆا.
