بۇگىندە الماتى وبلىسى جامبىل اۋدانىندا بولعان قارالى وقيعادان بەيحابار جان جوق شىعار. ادال ەڭبەگىمەن مال ساتىپ، وتباسىن باعىپ جۇرگەن ءۇش بىردەي ازامات قاندىقول قاراقشىلاردان اجال قۇشتى. ءبىر اپتاعا جۋىق ۋاقىت حابارسىز كەتكەن ءۇش جىگىتتى ىزدەۋگە پوليسيادان بولەك، ءۇش جۇزدەن استام ادام كىرىستى.

ازىرگە پوليسيا وسى وقيعاعا قاتىسى بار دەپ ەكى ادامدى تۇتقىنعا العان. كۇدىكتىلەرگە قىلمىستىق كودەكستىڭ 99-بابى 2-تارماعى (ەكى جانە ودان دا كوپ ادامدى ءولتىرۋ) بويىنشا ايىپ تاعىلعان.

قوعامدا رەزونانس تۋعىزعان وسى وقيعا ءبىر اۋداننىڭ عانا ەمەس، تۇتاستاي وبلىستىڭ، ءتىپتى، رەپۋبليكانىڭ قۇقىقتىق جۇيەسىنە ۇلكەن سىن بولعالى تۇر. قىلمىسقا قاتىسى بار كىنالىلەر تۇگەل انىقتالىپ، جازالانبايىنشا ەل كوڭىلىندەگى قورقىنىش پەن كۇدىكتىڭ سەيىلمەسى انىق.

ەندى وسى قاندى وقيعانىڭ حرونولوگياسىن ءبىر شولىپ وتسەك.

17 قىركۇيەك كۇنى الماتى ماڭىنداعى ۇزىناعاش بازارىنا دولدان ۇلى جارقىنبەك (1979 ج.ت)، زارلىحان ۇلى مۇقيات(1973ج.ت)  پەن ءالىمحان قادىلبەك مال ساتۋعا اتتانادى. شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ تارباعاتاي اۋدانىنان 40 باس مال العان ولار ەكى جۇك كولىگىمەن جولعا شىعادى. ول كۇنى ساۋدا جۇرمەي، جەكسەنبىدە تاعى شىعارامىز دەپ ءۇش ازامات قالىپ قويادى. بۇل تۋرالى كوكسۋ اۋدانى قازاقستان اۋىلىنىڭ تۇرعىنى تۇرسىن ءامىرباي مالىمدەدى.

18 قىركۇيەك كۇنى بازارعا قايتا كەلگەن سوڭ، ءبىر ازامات «بارلىق مالدى ساتىپ الۋ» تۋرالى ۇسىنىس ايتادى. ءبىراق ءۇيىنىڭ شالعاي ەكەندىگىن جانە اقشاسىنىڭ ۇيدە قالعاندىعىن جەلەۋ ەتىپ، جولعا بىرگە شىعۋعا كوندىرگەن. كەلىسىم بويىنشا ءار باسقا 143 مىڭ تەڭگە بەرۋى كەرەك. ياعني، 5 ميلليون 720 مىڭ تەڭگەدەي قاراجاتقا كەلىسكەن دەگەن ءسوز. ءساتتى ساۋدا دەپ باعالاسا كەرەك، ءۇش جىگىت بارلىق مالدارىن تيەپ، ەكى جۇك كولىگىمەن جولعا شىققان. وسى ساتتەن كەيىن ول ازاماتتارمەن تىلدەسكەن ءتىرى جان جوق. تەلەفوندارى بايلانىس اياسىنان تىس جەردە. ساتىپ الۋشىنىڭ ءتۇرىن ءبىر كۋاگەر جاتتاپ العانىن دا جەتكىزگەن.

قازا بولعان ازاماتتاردىڭ ءبىرىنىڭ اعايىنى ادال زارلىحاننىڭ ايتۋىنشا، دۇيسەنبى كۇنى (19 قىركۇيەك) تۇستەن كەيىن الماتى-استانا تاسجولى بويىنداعى قانشەڭگەل اۋىلى ماڭىندا ءۇش جىگىتكە تيەسىلى جۇك كولىكتەرىنىڭ ءبىرى ورتەنگەن كۇيدە تابىلعان. سول كۇنى كەشكە قاراي ورتەنگەن كولىكتىڭ جانىنان جەڭىل كولىككە مىنگەن ەكى جىگىتتىڭ كەتىپ بارا جاتقانىن، ازدان سوڭ ورتەنگەن ماشينانى وزگە بىرەۋلەردىڭ بارىپ وشىرگەنىن كورگەن كۋاگەرلەر دە تابىلعان.

ال ەكىنشى كولىك جامبىل اۋدانىنا قاراستى دەگەرەس اۋىلى جولىنان تابىلعان. جۇك كولىگىنىڭ الدىڭعى ءنومىرىن الىپ تاستاعان. ارتقىسىن دا شەشىپ تاستاعىلارى كەلگەن ەكەن. ءتىپتى جەم-شوبى، مال قورشاۋلارى سول كۇيدە جاتقان كورىنەدى. سول كولىكتەن پوليسيا قىزمەتكەرلەرى ساۋساق ىزدەرىن العان. بۇل جونىندە  مارقۇمداردىڭ تۋىسى تۇرسىن ءامىرباي ۇلى مالىمدەگەن.

24 قىركۇيەك. 12:31

الماتى وبلىسى جامبىل اۋدانىنىڭ ۇلگىلى اۋىلىنان ءۇش ازاماتقا تيەسىلى 40 باس مالدىڭ 35ء-ى تابىلادى. ءبىراق بۇل ساتتە مال يەلەرىنىڭ ءولى-تىرىسى بەلگىسىز ەدى. ىزدەۋ جۇمىستارىنا 200-دەن استام ادام ءوز ەركىمەن كىرىستى.   

24 قىركۇيەك. 15:52

قايعىلى قازا تۋرالى اقپارات وسى ۋاقىتقا قاراي بەلگىلى بولدى. سونىمەن بىرگە وسى وقيعاعا قاتىسى بار بولۋى مۇمكىن دەگەن ەكى ادامدى پوليسيا تۇتقىنعا العان. 

24 قىركۇيەك. 19:03

ءبىر اپتا ءولى-تىرىسى بەلگىسىز بولعان ازاماتتاردىڭ قانداي جاعدايدا دۇنيە سالعانى تۋرالى اقپارات تا شىقتى. جوعالعان ازاماتتاردى قىلمىسكەرلەر ۇزىناعاشتان 200 شاقىرىمداي جەرگە اپارىپ، قۇمعا كومىپ كەتكەن.

24 قىركۇيەك. 20:08

ءۇش بىردەي ادامنىڭ ولىمىنە قاتىستى تەرگەۋ جۇمىستارى الماتى وبلىسى باسشىلىعىنىڭ نازارىنا الىنعان. 

جوعالعان ازاماتتاردىڭ ءمايىتى كەشە، ياعني، جوعالعان كۇننەن باستاپ التىنشى كۇن دەگەندە تابىلىپ، كۇدىكتىلەر قاماۋعا الىنىپ وتىر. ۇستالعاندار ءۇش ازاماتتى قالاي ولتىرگەندەرىن، مايىتتەردى قايدا جاسىرعاندارىن ايتىپ بەرگەن. ولار قانداي جاعدايدا ۇستالدى، پوليسيا ىزدەپ تاپتى ما، جوق، وزدەرى كەلىپ، قىلمىستارىن مويىندادى ما، ول جاعى بەلگىسىز. تەك، ءۇش ازاماتتىڭ جوعالعان كۇنى مەن كۇدىكتىلەردىڭ ۇستالعان ۋاقىتى اراسىنداعى الشاقتىق ءتۇرلى كۇدىكتى ويلارعا جەتەلەيتىنى راس...

وسى ورايدا، ۇستالعاندارعا نەگە قىلمىستىق كودەكستىڭ ءبىر بابى بويىنشا عانا ايىپ تاعىلدى دەگەن دە سۇراق تۋادى. وسى سۇراقتى زاڭگەر كاميشا ەسمۇحامبەتقىزىنا قويدىق.

«نەگىزى 99-باپتىڭ 2-تارماعى قىلمىستىق ءىستى قوزعاۋ ءۇشىن نەگىزگە الىنعان بولسا كەرەك. ءبىراق، بۇل تەك وسى باپپەن عانا شەكتەلۋ كەرەك دەگەندى بىلدىرمەيدى. ءتۇرلى ساراپتامالار ناتيجەسىنە قاراي ايىپتاۋعا قاتىستى وزگەرىستەر بولۋى مۇمكىن. ماسەلەن، 99-باپتىڭ 9-تارماعى قوسىلۋى مۇمكىن دەگەن سياقتى. ودان بولەك، قىلمىستىڭ جاسالۋ ماقساتى مەن قاتىسۋشىلارىنا بايلانىستى 192-باپتى (قاراقشىلىق)، 202-باپتى (بوتەننىڭ مۇلكىن قاساقانا جويۋ نەمەسە ءبۇلدىرۋ) قولدانۋعا بولادى. جاڭا جاعدايلار انىقتالىپ، ايىپ تا وزگەرۋى مۇمكىن. قالاي بولعاندا دا مۇنىڭ بارلىعى تەك العاشقى ساراپتامالاردان سوڭ ناقتىلانادى»، - دەيدى زاڭگەر.

بىرنەشە كۇن بويى قوعام نازارىن اۋدارتقان وسى وقيعانىڭ جاي-جاپسارىن زاڭ ورىندارى بۇگە-شىگەسىنە دەيىن انىقتاپ، قاسكويلەرگە ءادىل جازا بۇيىرادى دەگەن ۇمىتتەمىز. بۇل رەتتە  تەرگەۋدىڭ زاڭ اياسىندا وتەتىنىنە، كىنالىلەرگە ەشبىر اياۋشىلىق بولمايتىنىنا ءسوز بەرگەن وبلىس پروكۋرورىنىڭ ورىنباسارى سايات باكيروۆتىڭ سوزدەرى داتكە قۋات. ۇلكەن رەزونانس تۋعىزعان ىستە ءتۇرلى كۇمان، الىپ-قاشپا اڭگىمەلەر بولماس ءۇشىن، مۇمكىندىگىنشە تەرگەۋ بارىسى باق-تا جاريالانىپ وتىرۋى كەرەك. ءىستىڭ ارتى ناسىرعا شاۋىپ، الەۋمەتتىك سيپاتتاعى ارازدىق تۋماسىن دەسەك، تەرگەۋدىڭ العاشقى ناتيجەلەرى، وسىنداي قىلمىسقا سەبەپ بولعان جاعدايلار مەن ولاردى جويۋ جونىندەگى شارالار (ماسەلەن، ۇزىناعاش بازارىندا ۇرلىق-قارلىق تۇرىندەگى قىلمىستار بۇرىن دا بىرنەشە رەت بولعان كورىنەدى) مارقۇمداردىڭ جانازاسىنا دەيىن ايتىلىپ، الاڭ كوڭىل اعايىنعا باسۋ ايتىلۋى قاجەت. 

ەرلان تولەۋباي