تەرروريزم & سالافيزم

اقتوبەدە تەراكت 5 ماۋسىم كۇنى بولدى. تەرروريستەردىڭ توبى «پاللادا» جانە «پانتەرا» اتتى قارۋ-جاراق دۇكەندەرى مەن №6655 اسكەري بولىمىنە قاراقشىلىق شابۋىل جاساپ، سونىڭ سالدارىنان 8 ادام مەرت بولدى. ولاردىڭ 3ء-ۋى اسكەري قىزمەتكەرلەر. تەرروريزمگە قارسى باعىتتالعان وپەراسيا بارىسىندا 18 ادامنىڭ كوزى جويىلىپ، 9 ادام قۇرىقتالدى.  نۇرسۇلتان نازاربايەۆتىڭ جارلىعىمەن 9 ماۋسىم ازالى كۇن دەپ جاريالاندى. Iشكi iستەر مينيسترi قالمۇحانبەت قاسىموۆ  اقتوبەدەگى اتىس كەزىندە 21 ادام قازا بولىپ، 6-7 ادامعا ىزدەۋ سالىنعانىن ايتتى. 38  ادام جاراقات الدى.

«ءبىز مۇنىڭ سالافيزم ءداستۇرلى ەمەس ءدىني اعىمىنىڭ زۇلىمدىق ارەكەتى ەكەنىن بىلەمىز. رەسپۋبليكاداعى ءدىني سەنىم بوستاندىعىن قامتاماسىز ەتە وتىرىپ، ءبىز سونىمەن قاتار ءدىني ۇراندارمەن بۇركەنىپ، ەلدەگى جاعدايدى شايقالتقىسى كەلەتىندەردىڭ بارلىعىنا تاباندى تويتارىس بەرۋىمىز كەرەك»، - دەگەن ەدى مەملەكەت باسشىسى اتالعان جاعدايعا بايلانىستى قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ بارىسىندا.

الماتىدا 18 شىلدە كۇنى قاندى قىرعىن ورىن الىپ، شابۋىل سالدارىنان الماتىدا قاۋىپسىزدىكتىڭ «قىزىل» دەڭگەيى جاريالاندى. ال، كۇلەكبايەۆ شابۋىلىنان 8 قۇقىق قورعاۋ جانە ارنايى ورگان قىزمەتكەرلەرى جانە 2 بەيبىت تۇرعىن قازا تاپتى.

قازاقستان پرەزيدەنتى قازا بولعاندار مەن زارداپ شەككەندەردىڭ تۋىستارىنا كوڭىل ايتىپ، مەملەكەتتىك ورگاندارعا ولارعا قاجەتتى كومەك كورسەتۋدى تاپسىردى. "بۇگىن الماتىدا تەرروريستىك اكت بولدى، وكىنىشكە قاراي، ادامدار قازا تاپتى. قازا تاپقاندار مەن زارداپ شەككەندەردىڭ تۋىستارىنا كوڭىل ايتامىن، ولارعا سايكەس پسيحولوگيالىق جانە ماتەريالدىق قولداۋ كورسەتىلۋى كەرەك. قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنا قالادا ءتارتىپتى ساقتاۋ بويىنشا قاجەتتى شارالار جۇرگىزۋدى تاپسىرامىن"، - دەدى نۇرسۇلتان نازاربايەۆ.

اتالعان قىلمىستارعا قانداي جازا كەسىلگەنى مەن باسقا دا داۋلى سوتتار تۋرالى «قامشى» پورتالى جازعان بولاتىن.

«قامشى» پورتالى سونداي-اق، 2016 جىلى ەلدىڭ ەسىندە قالعان ەرەكشە سوزدەرگە دە،  قازاقستاندىقتاردىڭ كوڭىلىن قالدىرعان جايىتتارعا دا شولۋ جاساعان بولاتىن.

اتاۋلى داتالار

ءاليحان بوكەيحان 150 جىل

ۇستىمىزدەگى جىلى ءا.ن. بوكەيحاننىڭ تۋعانىنا 150 جىل تولعان مەرەيتويى، يۋنەسكو باس كونفەرەنسياسىنىڭ 2015 جىلعى 18 قاراشاداعى قاۋلىسىنا سايكەس حالىقارالىق دەڭگەيدە تويلانۋعا ءتيىس ەدى. سونىمەن قاتار، يۋنەسكو التى الاش كوسەمىن «بۇكىل دۇنيەجۇزىلىك ماڭىزى بار شىنايى داڭقتى قايراتكەر» دەپ مويىندادى. اتاۋلى مەرەيتوي مەملەكەتتىك دەڭگەيدە رەسمي اقوردا مەن پارلامەنتتە اتاپ وتىلمەدى. دەگەنمەن ايماقتاردا عىلىمي كونفەرەنسيالار ءوتىپ، الاشتانۋشى عالىمداردىڭ كىتاپتارى شىقتى. ەڭ باستى اتاپ ايتارلىعى قىركۇيەك ايىندا قاراعاندىنىڭ وكتيابرسكيي اۋدانى ءاليحان بوكەيحانوۆتىڭ ەسىمىمەن اتالاتىن بولىپ وزگەردى. 2016 جىلعى 25 قىركۇيەكتە قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ اكىمشىلىگى قاراعاندى قالاسىنداعى وكتيابر اۋدانىن ءاليحان بوكەيحان اتىنداعى اۋدان ەتىپ وزگەرتۋگە رۇقسات بەردى. دەگەنمەن بۇل شەشىمگە وتكەن اپتادا اتالعان اۋداندا تۇراتىن وزگە ۇلت وكىلدەرى قارسى شىقتى.

ۇلت ازاتتىق كوتەرىلىسكە 100 جىل

بيىل ەڭ باستىسى 1916 جىلعى ۇلتازاتتىق كوتەرىلىسىنە 100 جىل تولدى. الاش قايراتكەرى ءمىرجاقىپ دۋلاتوۆ 1929 جىلعى 7 قاڭتاردا وگپۋ تەرگەۋشىسىنە بەرگەن جاۋابىندا بىلاي دەپ مالىمدەدى: «1916 جىل كەلدى. 19-43 جاسقا دەيىنگى قازاق حالقىن تىل جۇمىستارىنا رەكۆيزيسيالاۋ تۋرالى 25 ماۋسىمداعى پاتشا جارلىعى كەنەتتەن جاريالاندى. قازاق حالقى تولقىدى... دالاعا زەڭبىرەكتەرى مەن پۋلەمەتتەرى بار جازالاۋ وتريادتارى اعىلدى. گۋبەرناتورلار جەر-جەرگە باردى، تۇرمەلەر باتىل ادامدارعا لىق تولدى. اقتوبەگە كەلگەن تورعاي ۆيسە-گۋبەرناتورى... تۋرا بىلاي دەدى: «بىردە-بىر قازاق ءتىرى قالماسا دا پاتشا جارلىعى ورىندالادى».

وسىناۋ قاسىرەتتى كۇندەردە قازاق دالاسىن سوعىس ءورتى جالماپ، ميلليونعا جۋىق قازاق شەتەلگە قونىس اۋدارۋعا ءماجبۇر بولدى. بۇل، قازاق دالاسىندا مامىراجاي كۇن كەشىپ جاتقان قازاق حالقىنىڭ قالىپتاسۋىنا وراسان زارداپ كەلتىردى. اتاۋلى كۇندى مەملەكەتتىك دەڭگەيدە اتاپ ءوتۋ تۋرالى تەك نۇرلان ورازالين دەپۋتاتتىق ساۋال جولدادى. ءبىراق،  مەملەكەتتىك دەڭگەيدە عاسىر بۇرىنعى كوتەرىلىستىڭ سيپاتى ناسيحاتتالمادى.

كەنەسارى قاسىم ۇلى باسشىلىق ەتكەن ۇلت-ازاتتىق قوزعالىستان كەيىن 1916 جىلعى كوتەرىلىس ءبىرىنشى رەت كەڭ-بايتاق ولكەنىڭ بارلىق ايماعىن قامتىعان ەدى.

تاۋەلسىزدىككە 25 جىل

بيىل قازاقستان رەسپۋبليكاسى ءوزىنىڭ 25 جىلدىعىن تويلادى. شيرەك عاسىرعا باعا بەرىلىپ، جاڭا عاسىردىڭ جوسپارى جاسالدى. وسى 25 جىلدىقتا قازاقستان ەڭ باستى ءۇش نارسەگە قول جەتكىزدى:

شەكارا ماسەلەسىن دەر كەزىندە شەشىپ، الپاۋىت ەلدەر اراسىندا ابىرويىن تىكتەدى.

يادرولىق قارۋدان باس تارتىپ، الەمدە بەيبىتشىلىكتىڭ ۇيىتقىسى ەكەنىن كورسەتە ءبىلدى.

الەمگە تارىداي شاشىلعان ەتنيكالىق قازاقتاردى اتامەكەنگە شاقىرىپ، بايىرعى ۇلتتىڭ سانىن مولايتتى.

قازاق كوشى-قونىنا 25 جىل

بيىل ەل تاۋەلسىزدىگى مەن «قازاق كوشىنە» - 25 جىل تولىپ وتىر. 1991 جىلى 18 قاراشادا قازاق كسر جوعارعى كەڭەسىنىڭ شەشىمىنە سايكەس رەسپۋبليكانىڭ مينيسترلەر كابينەتى “اۋىلدىق جەرلەردە جۇمىس ىستەۋگە تىلەك ءبىلدىرۋشى بايىرعى ۇلت ادامدارىنىڭ باسقا رەسپۋبليكالاردان جانە شەت ەلدەردەن قازاق كسر-ىنا كوشىپ كەلۋى ءتارتىبى مەن شارتتارى تۋرالى” قاۋلى قابىلدادى. سودان بەرگى شيرەك عاسىر ۋاقىتتا اتاجۇرتقا ورالعان قانداستارىمىزدىڭ سانى 1 ميلليوننان استى. بۇل، ارينە، ەلباسى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنىڭ ەڭ جەمىستى ساياساتى دەسەك قاتەلەسپەيمىز. قازاق تاريحىنا التىن ارىپپەن جازىلۋعا ءتيىس وسى مەرەيلى مەرەكەنى ەلگە ورالعان اعايىن بيىلعى جىلى 18 قاراشادا الماتىداعى ستۋدەنتتەر سارايىندا ايرىقشا اتاپ ءوتتى. كونسەرتتى «قامشى» پورتالى ۇيىمداستىرىپ، «قازاقستان» تەلەارناسى اقپاراتتىق قولداۋ كورسەتتى.

جەر داۋى

100 جىلدان سوڭ قازاق تاعى دا جالپىحالىقتىق قوزعالىس جاسادى. بۇل جولى پاتشا ۇكىمەتىنە ەمەس، قازاقستان بيلىگىنىڭ شەشىمىنە قارسى بولدى قازاق حالقى.

2016-جىلدىڭ 30-ناۋرىزى كۇنى اۋىل شارۋاشىلىعى جەرلەرىن جەكەمەنشىككە بەرۋ ماقساتىندا 2016 جىلدىڭ 1 شىلدەسىنەن باستاپ، جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار 1،7 ملن. گەكتار جەردى اۋكسيون ارقىلى ساۋدالايتىنى جانە ونىڭ پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازاربايەۆتىڭ «100 ناقتى قادام ۇلتتىق جوسپارىنىڭ» ءىىى. «يندۋستريالاندىرۋ جانە ەكونوميكالىق ءوسىم» باعىتىن جۇزەگە اسىرۋ ماقساتىندا جۇزەگە اسىپ جاتقاندىعى تۋرالى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترى ەربولات دوسايەۆ رەسمي مالىمدەمە جاسادى. رەسمي دەرەككە ساي، 2015 جىلعى 2 قاراشاداعى زاڭى قابىلداندى، ول 2016 جىلعى 1 شىلدەدەن باستاپ كۇشىنە ەنۋگە ءتيىس ەدى. وندا بوس جاتقان اۋىلشارۋاشىلىق جەرلەرىنىڭ ءبارىن اۋكسيون ارقىلى ساتۋ كوزدەلگەن. اۋكسيون بارىسىندا جەردىڭ ساتىپ الۋشىسى انىقتالماسا وندا نىساننىڭ قۇنى تومەندەتىلىپ، قايتا ساتىلىمعا شىعارىلادى. جەردى ساتىپ العان ازامات ونى قايتا ساتۋعا قۇقىلى. جەر كودەكسىنە سايكەس، جەر جەكە مەنشىككە قازاقستاندىقتارعا عانا ساتىلادى. ال، شەتەل ازاماتتارى اۋكسيونعا قاتىسا المايدى. ەڭ سوراقىسى سول، جەردى باقانداي 25 جىلعا جالعا الادى.

ءبىراق، جات ەلدىك كەلگەن جەردىڭ شيرەك عاسىردا نە تامتىعى قالارىن زاڭدى جاساعاندار ويلاماعان. وسىعان قارسىلىق رەتىندە قازاقستاننىڭ بارلىق قالالارىندا ميتينگىلەر ءوتتى. سونىڭ ناتيجەسىندە جەر كوميسسياسى قۇرىلىپ، تىڭداۋلاردان كەيىن پرەزيدەنت جەر كودەكسىنە ماراتوريي جاريالاپ، كەيىننەن ماراتوريي 5 جىلعا ۇزارتىلدى.

قايتىس بولعان پرەزيدەنتتەر

وزبەكستاندى 27 جىل باسقارعان يسلام كاريموۆتىڭ 2016 جىلدىڭ 2 قىركۇيەگى كۇنى جاسالعان شارالارعا قاراماستان 20:15-تە جۇرەك قىزمەتى توقتادى. قارقىندى رەانيماسيالىق شارالار ناتيجە بەرمەدى جانە 20:55-تە ناۋقاستىڭ بيولوگيالىق ءولىمى تىركەلدى». يسلام كارىموۆتىڭ جانازاسى 3 قىركۇيەك كۇنى سامارقاندا شىعارىلدى.

28 قىركۇيەكتە، تەل-اۆيۆتە 94 جاسقا قاراعان شاعىندا ءيزرايلدىڭ بۇرىنعى پرەزيدەنتى شيمون پەرەس قايتىس بولدى.

شيمون پەرەس تەل-اۆيۆ ماڭىنداعى اۋرۋحاناعا 13 قىركۇيەكتە «ينسۋلت» دياگنوزىمەن تۇسكەن. كەشە ساياساتكەردىڭ جاعدايى كۇرت ناشارلاپ، بۇيرەگى جۇمىس ىستەمەي قالىپتى.

ول 1984 پەن 1986 جىلدار ارالىعىنداعى جانە 1995 پەن 1996 جىلدار ارالىعىنداعى ءيزرايلدىڭ توعىزىنشى جانە ون ەكىنشى پرەمەر-مينيسترى ءارى 2007 مەن 2014 جىلدار ارالىعىنداعى پرەزيدەنتى. ساياسي مانسابى 70 جىلعا سوزىلعان يزرايل ساياساتىنىڭ ەڭ قارت اقساقالى.

1994 جىلى ياسير ارافات جانە يسحاك رابينمەن بىرگە الەم نوبەل سىيلىعىنىڭ يەگەرى.

26 قاراشادا كۋبا ريەۆوليۋسياسىنىڭ ليدەرى فيدەل كاسترو قايتىس بولدى. 90 جاسىندا ومىردەن وزعان الەمدىك ساياساتكەردىڭ قازاسىن كۋبا مەملەكەتتىك تەلەارناسى ەستىرتتى. 

كۋبانىڭ باسشىلىعىنا 1959 جىلى كەلگەن ول، مەملەكەتتى اتتاي 50 جىل باسقارعان. ف. كاسترو ءوزىنىڭ دەنساۋلىعىنا بايلانىستى 2008 جىلى 24 اقپان كۇنى بيلىكتەن كەتەتىنىن مالىمدەپ، ورنىنا باۋىرى راۋل كاسترو پارلامەنت وتىرىسىندا تاعايىنداعان بولاتىن.

دۇنيەنى دۇربەلەڭگە سالعان وقيعالار

ەۋروپاداعى تەراكتىلەر

اعىمداعى جىل 2015 جىلدىڭ قاراشاسىندا پاريجدە تەراكتىلەردى جاساعان كۇدىكتىلەردى ىزدەستىرۋ اياسىندا بەلگيادا پوليسەيلىك رەيدتەرمەن باستالدى، ال كەيىننەن بريۋسسەلدە، نيسسا شاھارىندا جانە ءبىرقاتار گەرماندىق قالالاردا  قاندى لاڭكەستىك اكسيالارمەن جالعاستى. 22 ناۋرىز كۇنى بەلگيا ءۇشىن ەڭ قارالى كۇندەردىڭ ءبىرى بولعانى ايان. ەسكە سالساق، لاڭكەستىك وقيعاسى 22 ناۋرىز كۇنى تاڭەرتەڭگى ۋاقىتتا ورىن العان. جانكەشتى تەررورشىلار بريۋسسەل اۋەجايىنىڭ ۇشىرىلىم زالىندا ەكى جارىلىس جاسادى. تاعى ءبىر لاڭكەستىك «ماەلبەك» مەترو ستانساسىندا ورىن الدى، ونىڭ جانىندا ەۋروپالىق ينستيتۋتتار عيماراتى ورنالاسقان. رەسمي دەرەكتەرگە سايكەس، لاڭكەستىك سالدارىنان 300-دەن استام ادام زارداپ شەكتى. تەررورشىلاردى قوسپاعاندا، قازا تاپقاندار سانى - 30 ادام.  اراعا ءتورت اي سالىپ لاڭكەستىك سوققىنىڭ جاڭا تولقىنى كۋرورتتىق نيسسا قالاسىندا ورىن الدى. فرانسيانىڭ ۇلتتىق مەرەكەسى، ياعني، باستيليانى الۋ كۇنى نيسسا قالاسىندا قانجوسا تەراكت بولدى. جەرگىلىكتى ۋاقىت بويىنشا شامامەن ساعات 22.30-دا (استانا ۋاقىتىمەن 02.30)  ۇلكەن جۇك كولىگى نيسسا قالاسىنداعى پرومەناد دەز انگلە جاعاجايىندا وتشاشۋدى تاماشالاعان قالىڭ حالىقتى باسىپ، جانشىپ وتە شىعادى. وقيعا كۋاگەرلەرىنىڭ ايتۋىنشا، حالىق الدىمەن جۇك كولىگى وزىنەن ءوزى ءجۇرىپ كەتتى نەمەسە ونىڭ جۇرگىزۋشىسى ەسىنەن تاندى دەپ ويلاعان. الايدا، بارىنشا كوپ ادامدى باسىپ ءولتىرۋ ءۇشىن جۇرگىزۋشى حالىق كوپ تۇرعان جەردى باسىپ، جىلدامدىقتى ارتتىرعانىن بىلگەندە، جاپاتارماعاي قاشا جونەلەدى. انىقتالعانىنداي، تەرروريست جۇك كولىگىمەن 2 شاقىرىمعا جۋىق جەر ءجۇرىپ، قانشاما ادامدى باسىپ كەتكەن سوڭ، قارۋدان وق جاۋدىرا باستاعان. جۇك كولىگىنىڭ جۇرگىزۋشىسىن پوليسيا اتىپ ءولتىردى. تەراكتىدە 86 ادام قازا تاپتى، تاعى 308 ادام جاراقات الدى. دايش لاڭكەستىك توبى ەكى لاڭكەستىك اكتىلەر ءۇشىن جاۋاپكەرشىلىكتى موينىنا الدى  

 ۇلىبريتانيانىڭ ەو-دان شىعۋىنا قاتىستى رەفەرەندۋمى

24 ماۋسىمدا تاڭەرتەڭ ۇلىبريتانيانىڭ ەۋرووداقتان شىعۋىن جاقتايتىندار رەفەرەندۋمدا جەڭىسكە جەتكەنى بەلگىلى بولدى. رەفەرەندۋم داۋىستارىن ساناۋدىڭ ناتيجەسىندە ەلدىڭ ەو-دان ات قۇيرىعىن ۇزگەنىن قالاپ 17 ملن. 410 مىڭ 742 ادام (51،89 پايىز)، ال ولارعا قارسى 16 ملن. 141 مىڭ 241 ادام داۋىس بەردى. بۇعان قوسا، S&P رەيتينگتىك اگەنتتىگى ۇلىبريتانيانىڭ ەۋروپالىق وداقتان شىعۋىنا بايلانىستى ورىن الاتىن ساياسي، قارجىلىق جانە ەكونوميكالىق قاۋىپ-قاتەرلەر جاقىن ارادا ەلدىڭ نەسيەلىك رەيتينگىن تومەندەتەدى دەپ بولجايتىندىعىن ءبىلدىردى. ۇلىبريتانيانىڭ پرەمەر-مينيسترى ديەۆيد كەمەرون رەفەرەندۋمنىڭ قورىتىندىسىنا بايلانىستى ءوزىنىڭ وتستاۆكاعا كەتەتىندىگى جايلى حابارلادى. «مەن پرەمەر-مينيستر رەتىندە جاقىن ايلاردا كەمەنىڭ حال-احۋالىن جاقسارتۋ ءۇشىن قولىمنان كەلگەننىڭ بارلىعىن جاسادىم، ءبىراق، مەنىڭ ارى قاراي وسى كەمەنىڭ كاپيتانى رەتىندە قالۋىمنىڭ ءجونىن كورىپ وتىرعان جوقپىن»، - دەدى كەمەرون. گەرمانيانىڭ سىرتقى ىستەر ءمينيسترى فرانك-ۆالتەر شتاينمايەر مەن وسى ەلدىڭ ۆيسە-كانسلەرى زيگمار گابريەل ۇلىبريتانياداعى رەفەرەندۋمنىڭ قورىتىندىسىنا كوڭىلدەرى تولمايتىندىقتارىن اشىق ايتتى. «تاڭ اتا ۇلىبريتانيادان جەتكەن جاڭالىق شىنىمەن دە ەستەن تاندىردى. بۇل ەۋروپا مەن بىرىككەن كورولدىك ءۇشىن ەڭ قايعىلى كۇن سياقتى»، - دەپ جازدى شتاينمايەر گفر ءسىم-نىڭ شاعىن بلوگىندا.   

تۇركياداعى مەملەكەتتىك توڭكەرىس ارەكەتى

شىلدەنىڭ 16-ىنا قاراعان ءتۇنى باۋىرلاس تۇركيا ەلىندە قورقىنىشتى جاعداي ورىن الدى. 15 شىلدە كۇنى ساعات 22.00-00.00  ارالىعىندا انكارا مەن ىستامبۇل قالالارىندا حاوس ورناپ، حالىق اۋەدە اسكەري ۇشاق، كوشەدە تانكتەردى كورە باستاعان. 16 شىلدە كۇنى شامامەن تۇنگى ساعات 02.00 كەزىندە تۇركيانىڭ پرەمەر-مينيسترى بينالي يىلدىرىم ەلدە اسكەري توڭكەرىس جاساۋعا ارەكەت جاسالعاندىعى جونىندە ءمالىم ەتتى. بۇلىكشىلەر بيلىكتىڭ مەملەكەتتىك ورگاندارى عيماراتتارىن، اسكەري شتابتاردى، الدىڭعى قاتارلى ب ا ق رەداكسيالارىن، كولىكتىك جەلىلەردى، بايلانىس نىساندارىن باسىپ الۋعا تىرىستى. كەيىننەن انكارا جانە ىستامبۇل پروكۋرورلارى توڭكەرىس جاساۋعا قاتىسى بار اسكەريلەرگە قارسى شۇعىل ارەكەتتەر جاسادى، سونداي-اق بۇل جاعداي تولىق باقىلاۋعا الىندى. سونىمەن بىرگە تۇركيا پرەزيدەنتى رەجەپ تايىپ ەردوعان ءقاۋىپسىز جەردە ەكەنى، كەيىن مالىمدەمە جاسايتىنى حابارلاندى. كەيىنىرەك تۇركيا پرەزيدەنتى رەجەپ تايىپ ەردوعان ىستامبۇلداعى اتاتۇرىك اۋەجايىندا باسپا ءسوز ءماسليحاتىن وتكىزدى. تۇركيا پرەزيدەنتى حالىقتى بۇلىكشىلەرگە قارسىلىق كورسەتۋگە شاقىرىپ، بۇل توڭكەرىستى ۇيىمداستىرماق بولعان توپتار زاڭنىڭ قاتاڭ تالاپتارى بويىنشا جاۋاپقا تارتىلاتىنىن ايتتى. بۇلىكشىلەردىڭ ءىس-قيمىلىنا توسقاۋىل قويىلعاننان كەيىن، ۇكىمەتتە، اسكەر قاتارىندا، پوليسيادا، سونداي-اق ارنايى قىزمەتتەر قاتارىنداعى قىزمەتكەرلەر اراسىندا  جاپپاي تازارتۋ شارالارى جۇزەگە اسىرىلدى.  

اقش-تاعى سايلاۋ

اقش-تاعى پرەزيدەنت سايلاۋىندا رەسپۋبليكالىق پارتيا اتىنان كانديدات بولعان دونالد ترامپ قاجەتتى سايلاۋشىلار داۋىسىن جينادى. اقش-تىڭ سايلاۋ جۇيەسى كۇردەلى ەكەنى بەلگىلى. 8 قاراشادا امەريكالىقتار ءوز داۋىستارىن قاعاز جۇزىندە ناقتى كانديداتقا ەمەس، سايلاۋشىلارعا بەرگەن بولاتىن. جالپى سايلاۋشىلار القاسىندا 538 سايلاۋشى بار، اقش پرەزيدەنتى اتانۋى ءۇشىن كانديداتتارعا سايلاۋشىلاردىڭ كەمىندە 270 داۋىسىن جيناۋى قاجەت ەدى. 40-تان استام شتاتتاردىڭ ناتيجەسى بويىنشا د.ترامپ 278 داۋىس جينادى. بيزنەسمەن-ميللياردەر دونالد ترامپ سەناتورلار تەد كرۋزدىڭ جانە ماركو رۋبيونىڭ، وگايو گۋبەرناتورى دجون كەيسيكتىڭ جانە باسقا دا وتىز كانديداتتاردىڭ الدىن وراپ، 2016 جىلى 19 شىلدەدە رەسپۋبليكالىق پارتيا اتىنان رەسمي كانديدات بولدى. ونىڭ سايلاۋداعى باستى باسەكەلەسى، دەموكرات حيللاري كلينتون وسى تارتىستى دودادا جەڭىلىس تاپتى. ترامپ «امەريكالىق ارماندى» جاڭارتۋعا جۇمىس ىستەيتىنىن ايتتى. ميللياردەر اقش مۇددەسىن بارىنەن جوعارى قويۋعا ۋادە بەردى. بۇدان باسقا، تراپم حيللاري كلينتوننىڭ دا ءرولىن اتاپ ءوتتى. «امەريكالىقتار ەلدەگى قىزمەتى ءۇشىن ونىڭ الدىندا قارىزدار»- دەدى ول. جەڭىسىمەن اياقتالعان پرەزيدەنتتىك ناۋقان، ترامپتىڭ ايتۋىنشا، تەك قانا ناۋقان ەمەس، حالىقتىڭ قۋاتتى قوزعالىسى بولدى. رەسپۋبليكالىق جۇمىسىنا دەرەۋ كىرىسۋگە ءازىر ەكەنىن ايتتى. دەموكراتيالىق پارتيا كانديداتى حيللاري كلينتون سايلاۋدا جەڭىلگەنىن مويىندادى. ول قارسىلاسىنا حابارلاسىپ، ونى جەڭىسىمەن قۇتتىقتادى. وسى ورايدا نيۋ-يوركتەگى دجەيكوب دجيەۆيتس كونفەرەنس-ورتالىعىنداعى كلينتون شتابىنا مىڭداعان ادام جينالعانى ەسىمىزدە.   

وزبەكستانداعى سايلاۋ

جەلتوقساننىڭ باسىندا وزبەكستان پرەزيدەنتىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى، پرەمەر-مينيستر شاۆكات ميرزيويەۆ مەملەكەت باسشىسى سايلاۋىندا 88،61% داۋىسپەن جەڭىسكە جەتتى. ميرزيەيەۆكە سايلاۋعا قاتىسقانداردىڭ 15 ملن. 906 مىڭ 724ء-ى داۋىس بەردى. سايلاۋعا ءتورت ۇمىتكەر قاتىستى - پرەزيدەنت مىندەتىن اتقارۋشى شاۆكات ميرزيەيەۆ وزبەكستاننىڭ ليبەرال-دەموكراتيالىق پارتياسى اتىنان تۇسۋدە، حاتامجون كەتمونوۆ حالىق -دەموكراتيالىق پارتياسىنان، ناريمان وماروۆ سوسيال-دەموكراتتاردان جانە پارلامەنتتىڭ تومەنگى پالاتاسىنىڭ ۆيسە-سپيكەرى سارۆار وتامۋراتوۆ دەموكراتيالىق پارتيادان. ساياساتتانۋشىلار مارقۇم يسلام كاريموۆ كەزىندە بارىنشا تۇيىق  بولعانىن جانە ونىڭ ساياساتى كورشىلەرگە، ىشكى ساياساتتى ايتپاعاندا، ەكونوميكالىق ساياساتى وقشاۋلانعانىن ايتۋدا. بۇگىندە كوپشىلىگى  شاۆكات ميرزيەيەۆ قانداي وزگەرىستەر الىپ كەلەتىنىن  تۇسىنۋگە تىرىسۋدا. ال ونىڭ مالىمدەمەسىنە سۇيەنسەك، ول وزبەكستاننىڭ سىرتقى ساياساتى بىرنەشە جىل بۇرىن قابىلدانعان ايادا جۇرگىزىلەتىنىن ۇعىنۋعا بولادى. ياعني، بۇل تۇجىرىمداما قازاقستاننىڭ سىرتقى ساياساتىنا ازداپ ۇقساستاۋ، ياعني بۇل رەتتە كوپ باعىتتىلىق قاعيداتىنا ەكپىن قويىلماق. سوندىقتان دا جاڭا پرەزيدەنت ءبىرىنشى كەزەكتە، كورشىلەس قازاقستان، قىرعىزستان، تاجىكستانمەن قاتىناستارىن رەتتەۋگە تىرىسىپ جاتقانىن بايقاۋعا بولادى. بۇل بەلگىلى ءبىر وڭ رەاكسيانى تۋدىرادى.   

ەۋروپانىڭ كوشى-قون ماسەلەسى

اعىمداعى جىلى ەۋروپالىق وداقتىڭ كوپتەگەن ەلدەرىندە كوشى-قون تاقىرىبى ەرەكشە تالقىدا بولدى. كوشى-قون جونىندەگى حالىقارالىق ۇيىمنىڭ دەرەگىنشە، 2016 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان ەۋروپاعا 352 مىڭنان استام ادام قونىس اۋدارعان، كوشىپ كەلگەندەردىڭ نەگىزگى بولىگىن گرەكيا مەن يتاليا قابىلدادى. جىل باسىنان بەرى 4،7 مىڭنان استام ادام قازا بولدى نەمەسە تەڭىزدە ءىز-تۇزسىز جوعالدى. كوبىنەسە قۇربان بولعاندار سولتۇستىك افريكادان يتالياعا باعىت العان كەزدە تىركەلدى، بۇل باعداردا 4،2 مىڭ ادام كوز جۇمدى. شەنگەن اۋماعىندا زاڭسىز ميگرانتتاردىڭ كوشى-قونى ناتيجەسىندە قوعامدىق ءتارتىپ پەن ىشكى قاۋىپسىزدىك قاتەرىنە بايلانىستى ءبىرقاتار ەلدەر جىل بويى ۋاقىتشا شەكارالىق قاداعالاۋ رەجىمىن ساقتاپ تۇردى. قازىرگى كەزدە ەو-عا مۇشە مەملەكەتتەردىڭ وكىلەتتى ورگاندارىندا باسپانا مەن حالىقارالىق قورعاۋدى سۇراۋ بويىنشا 1،1 ميلليونعا جۋىق ءوتىنىم كەلىپ تۇسكەن. ونىڭ ىشىندە 52 پايىزى گەرمانياعا تيەسىلى. جالپى ەۋرپالىقتاردىڭ كوبىسى تاياۋ شىعىس، افريكا نەمەسە اۋعانستاننان اعىلعان بوسقىنداردىڭ كوپتەپ كەلۋىنە قارسىلىقتارىن تانىتا باستادى.   

تۇركياداعى رف ەلشىسىنە قاستاندىق

تۇركيادا رەسەي ەلشىسى اندرەي كارلوۆ 19 جەلتوقسان كۇنى انكارادا «رەسەي كالينينگرادتان كامچاتكاعا دەيىن» اتتى كورمەنىڭ اشىلۋىندا ءسوز سويلەۋ بارىسىندا اتىپ ءولتىرىلدى. تاپانشامەن قارۋلانعان ەر ادام ەلشىگە وق اتقاننان كەيىن «اللاحۋ اكبار! الەپپو تۋرالى ۇمىتپاڭدار! سيريا تۋرالى ۇمىتپاڭدار!»، دەپ ايعايلاعان. وقيعاعا كۋا بولعانداردىڭ ايتۋىنشا، بۇرىنعى پوليسەي ميەۆليۋت التىنتاش فوتوكورمە ءوتىپ جاتقان عيماراتقا ىسكەرلىك كوستيۋممەن كىرىپ كەلگەن، ونى جۇرت ەلشىنىڭ ساقشىسى رەتىندە قابىلداعان. كەيىننەن ەلشىنى ولتىرگەن ادام پوليسەي بولعانى راستالدى. ءوز كەزەگىندە تۇركيا ءسىم باسشىسى ميەۆليۋت چاۆۋشوعلى انكاراداعى رەسەي ەلشىلىگى ورنالاسقان كوشەگە قاستاندىقتان مەرت بولعان رەسەيلىك ەلشى اندرەي كارلوۆتىڭ ەسىمى بەرىلەتىنىن مالىمدەدى. قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازاربايەۆ رەسەي فەدەراسياسىنىڭ پرەزيدەنتى ۆلاديمير پۋتينگە كوڭىل ايتۋ جەدەلحاتىن جولدادى، مەملەكەت باسشىسى رەسەي فەدەراسياسىنىڭ تۇركيا رەسپۋبليكاسىنداعى ەلشىسى اندرەي گەنناديەۆيچ كارلوۆتىڭ قايعىلى قازاسى تۋرالى حاباردى زور كۇيزەلىسپەن قابىلدادى. «بۇل تەرروريزم اكتىسى وسىناۋ زۇلىمدىقپەن كۇرەس جولىندا بۇكىل الەمنىڭ كۇش-جىگەرىن جۇمىلدىرۋ قاجەت ەكەنىنە تاعى دا كوزىمىزدى جەتكىزە ءتۇستى. ەشقانداي زورلىق-زومبىلىقتى اقتاۋعا بولمايدى. قازاقستان تەرروريزمنىڭ كەز كەلگەن ءتۇرىن قاتاڭ ايىپتايدى»، - دەلىنگەن جەدەلحاتتا.

قازاقستانداعى ساياسات

جىلدىڭ باستى توسىن وقيعاسى رەتىندە اعىمداعى جىلدىڭ 9 جەلتوقسانىندا فرانسيانىڭ مەملەكەتتىك كەڭەسى ءابىلازوۆتى رف-عا ەكستراديسيالاۋ تۋرالى شەشىمنىڭ كۇشىن جويىپ، ونى قاماۋدان بوساتقانىن ايتۋعا بولادى.

16 قاراشادا ەكسپو پاۆيلونىنىڭ قۇلاپ، ەسىموۆتى ابدىراتقانى تاعى بار.

قىركۇيەكتە نازاربايەۆ قىتايدىڭ حاڭجوۋ قالاسىندا جۇڭگو پرەزيدەنتىنىڭ ارنايى شاقىرۋىمەن G-20 سامميتىنە قاتىستى.

ەلباسىنىڭ بيىلعى ساپارلارى مەن كەزدەسۋلەرى  

2016 جىلى مەملەكەت باسشىسى ساپارمەن بارعان 21 مەملەكەتتىڭ ىشىندە اقش، جاپونيا، رەسەي، سەربيا، وڭتۇستىك كورەيا، ءباا، تاجىكستان، وزبەكستان، قاتار، جۇڭگو، پولشا بار. سونىمەن قاتار، بيىل نۇرسۇلتان نازاربايەۆ سانكت-پەتەربۋرگتە بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ باس حاتشىسى پان گي مۋنمەن، بريۋسسەلدە ەۋروپالىق كەڭەستىڭ ءتوراعاسى دونالد تۋسكپەن، قازان ايىندا يسلام ىنتىماقتاستىعى ۇيىمىنىڭ باس حاتشىسى ياد يبن ءامين مادانيمەن كەزدەستى.

سونىمەن قاتار، ەلباسى بيىل قازاقستانعا شەتەلدىك مەملەكەتتەردىڭ، ۇكىمەتتەردىڭ جانە حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ 15 باسشىسىن قابىلدادى. 2016 جىلى تۇركيا پرەزيدەنتى رەدجەپ تاييپ ەردوعان، تۇركيا پرەمەر-مينيسترى احمەت داۆۋتوگلۋ، مىسىر ەلىنىڭ پرەزيدەنتى ابدەل  فاتتاح اس-سيسي، اقش ەنەرگەتيكا ءمينيسترى ەرنەست مونيز، يران يسلام رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى حاسان رۋحاني، يسپانيا سىرتقى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى حوسە مانۋەل گارسيا-مارگالو، سەربيا پرەمەر-مينيسترى الەكساندر ۆۋچيچ  ساپارلاپ كەلدى. قازاقستانعا العاش رەت رەسمي ساپارمەن يزرايل پرەمەرى نەتانياحۋ كەلدى.

جىل باسىنان بەرى جالپى 49 حالىقارالىق شارا مەن 81 ەكىجاقتى ساپار ءوتتى.

استاناداعى تاۋەلسىزدىك سارايىندا تاۋەلسىزدىكتىڭ 25 جىلدىعى قارساڭىندا ۇيىمداستىرىلعان رەسپۋبليكالىق جاستار فورۋمى اياسىندا مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازاربايەۆ ەل جاستارىمەن كەزدەستى. سونىمەن قاتار سۋديالاردىڭ 7 سەزىنە، استانا ەكونوميكالىق فورۋمىنا قاتىستى. جالپى، بيىل نۇرسۇلتان نازاربايەۆ ەلدىڭ بارلىق وڭىرلەرىن ارالادى.

ءماجىلىس سايلاۋى ءوتتى

ناۋرىز ايىندا ءماجىلىس دەپۋتاتتارىنىڭ كەزەكتەن تىس سايلاۋى ءوتتى. پارلامەنتكە «نۇر وتان»، «اق جول»، «قكپ» پارتيالارىنىڭ وكىلدەرى ءوتتى. بۇل قازاقستان تاريحىنداعى جەتىنشى پارلامەنتتىك سايلاۋ ەدى. ءماجىلىس ءتوراعاسى نۇرلان نىعماتۋللين بولدى. بۇعان دەيىن ول پرەزيدەنت اكىمشىلىگىنىڭ باسشىسى قىزمەتىن اتقارعان.

بيىل ماڭىزدى اۋىس-تۇيىستەر دە بولدى. كارىم ءماسىموۆ پرەمەر-مينيسترلىك قىزمەتىنەن كەتىپ، ونىڭ ورنىنا باقىتجان ساعىنتايەۆ كەلدى. ال ءماسىموۆ ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك كوميتەتىنە باسشى بولدى. يمانعالي تاسماعامبەتوۆ قورعانىس ءمينيسترى قىزمەتىنەن پرەمەر-مينيستردىڭ ورىنباسارى بولىپ تاعايىندالدى. پرەمەر-مينيستردىڭ تاعى ءبىر ورىنباسارى بولىپ اسقار مامين تاعايىندالدى.

بيىل ق ر قورعانىس جانە اەروعارىش ونەركاسىبى مينيسترلىگى، ءدىن ىستەرى جانە ازاماتتىق قوعام، اقپارات جانە كوممۋنيكاسيا مينيسترلىگى قۇرىلدى. اتالعان مينيسترلىكتەردىڭ باسشىلىعىنا بەيبىت اتامقۇلوۆ، نۇرلان ەرمەكبايەۆ، داۋرەن ابايەۆ كەلدى. قايرات قوجامجاروۆ مەملەكەتتىك قىزمەت جانە سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىل اگەنتتىگىن باسقاراتىن بولدى. مارات بەكەتايەۆ ادىلەت ءمينيسترى، قانات بوزىمبايەۆ قازاقستاننىڭ ەنەرگەتيكا ءمينيسترى، اسقار مىرزاحمەتوۆ اۋىل شارۋاشىلىعى ءمينيسترى، جەڭىس قاسىمبەك ينۆەستيسيالار جانە دامۋ ءمينيسترى، ساكەن جاسۇزاقوۆ ق ر قورعانىس ءمينيسترى، ەرلان ساعادييەۆ ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترى بولىپ تاعايىندالدى. بيىل ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترى ەكى رەت اۋىستى: الدىمەن كۋاندىك بيشيمبايەۆ بولسا، كەيىن بۇل قىزمەتكە تيمۋر سۇلەيمەنوۆ كەلدى. نۇرسۇلتان نازاربايەۆتىڭ جارلىعىمەن قايرات ءابدىراحمانوۆ قازاقستان رەسپۋبليكاسى سىرتقى ىستەر ءمينيسترى بولىپ تاعايىندالدى. بۇعان دەيىن بۇل قىزمەتتى اتقارعان ەرلان ىدىرىسوۆ ۇلىبريتانياداعى قازاقستان ەلشىسى قىزمەتىنە اۋىستى. 

ءبىرقاتار زاڭدار قابىلداندى

بيىل جاڭا جەر رەفورمالارى بولدى. مەملەكەت باسشىسى جەر كودەكسىنە 2021 جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن تۇزەتۋلەر ەنگىزۋگە موراتوريي جاريالادى. سونىمەن قاتار جەر رەفورماسىنا قاتىستى رەسپۋبليكالىق كوميسسيا قۇرىلدى. ولار بيىل 9 وتىرىس وتكىزدى.

بيىل ەڭبەك كودەكسى، ق ر ازاماتتى پروسەسسۋالدى كودەكسىنە، ەكسترەميزم مەن ەرروريزمگە قارسى زاڭعا، تۇتىنۋشىلار قۇقىعىن قورعاۋ تۋرالى زاڭعا وزگەرىستەر ەنگىزىلدى. راقىمشىلىق جاساۋ تۋرالى زاڭ، 2017-2019 جج ارنالعان رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت تۋرالى زاڭ، مىندەتتى الەۋمەتتىك مەديسينالىق ساقتاندىرۋ مەن «پاريج كەلىسىمىن راتيفيكاسيالاۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى قابىلداندى.

كەيبى باتىردىڭ باسى ەلگە قايتارىلدى

بيىل 6 قازاندا قازاقستانعا كەيكى باتىردىڭ باس سۇيەگى قايتارىلدى. ۆەنگر عالىمدارى كەيكى باتىردىڭ كەلبەتىن تولىقتاي قالپىنا كەلتىردى. كەلەسى جىلى ول قوستاناي وبلىسى امانگەلدى اۋدانىنداعى تاستى اۋىلىنىڭ ماڭىندا جەرلەنەدى.

كەيكى (نۇرماعانبەت) كوكەمباي ۇلى — 1916 جىلعى تورعايدا بولعان ۇلت-ازاتتىق كوتەرىلىسىنىڭ باتىرى، اتاقتى مەرگەن. ورتا ءجۇز قۇرامىنداعى قىپشاق تايپاسىنىڭ قۇلانقىپشاق رۋىنان شىققان. ول رەسەي پاتشاسىنىڭ 1916 جىلعى ماۋسىم جارلىعى سەبەپ بولعان تورعاي قازاقتارىنىڭ ۇلت-ازاتتىق كوتەرىلىسىنە العاشقى كۇندەرىنەن بەلسەنە ارالاسىپ، سول كوتەرىلىستى ۇيىمداستىرۋشىلاردىڭ ءبىرى بولدى.

ومىردەن وتكەن تۇلعالار

بيىل بۇرىنعى دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى ساليدات قايىربەكوۆا، ق ر پارلامەنتى ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى سەرگەي دياچەنكو، اتىراۋ وبلىستىق ءماسليحاتىنىڭ دەپۋتاتى اسقار بوپىلدىقوۆ (اسقار تورەباي)، تانىمال شارۋا گەناديي زەنچەنكو قايتىس بولدى.

قازاق ەلى قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن ءارتىسى حابيبا قاراقباي قىزى ەلەبەكوۆامەن، بەلگىلى جازۋشىسى، اقىن اۋەزحان قودارمەن، قازاقستاننىڭ بەلگىلى عالىمى، تەحنيكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى سكاندەربەك جولداسبەكوۆپەن، س. اسفەندياروۆ اتىنداعى قازاق ۇلتتىق مەديسينا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ (بۇرىنعى – الماتى مەملەكەتتىك مەديسينا ينستيتۋتى) بۇرىنعى رەكتورى ايقان اقانوۆپەن، بەلگىلى كومپوزيتور، گيتاراشىبولات سىزدىقوۆپەن،  مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرى ساعيدوللا قۇباشيەۆپەن قوشتاستى.

قازاقستاننىڭ ءبىرىنشى دەموگرافى، بەلگىلى عالىم ماقاش ءتاتىموۆ، قازاقتىڭ اتاقتى پالۋانى ابىلسەيىت ايحانوۆ، ءانشى، سازگەر، قازاقستانعا ەڭبەك سىڭىرگەن مادەنيەت قىزمەتكەرى تۇرسىنعازى راحيموۆ، بەلگىلى اكتەر، قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن مادەنيەت قايراتكەرى جانە قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن ءارتىسى مەڭتاي وتەپبەرگەنوۆ، تانىمال ادەبيەتتانۋشى-فولكلوريست، فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى ەدىگە ءدارىعۇل ۇلى تۇرسىنوۆ، قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن مادەنيەت قىزمەتكەرى، بەلگىلى جازۋشى نۇرعوجا وراز، بەلگىلى عالىم، تاريحشى، ساياساتكەر، قوعام قايراتكەرى، تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى، پروفەسسور زاردىحان قينايات ۇلى دا وسى جىلى دۇنيەدەن ءوتتى.

قازاقستان جانە ەكونوميكا

ەكونوميكا تۋرالى ەڭ ۇلكەن جاڭالىق ەلباسى پرورتەتى بەينەلەنگەن 10 مىڭ تەڭگەلىك شەكتەۋلى تارالىمداعى بانكنوتالار شىعار.

2016 جىل مۇناي باعاسىنىڭ 36 پايىزعا ارزانداۋىنان باستالدى. كەيىن ءوندىرىس كولەمى 1،4 پايىزعا كەمىپ، تاۋار اينالىمى 30 پايىزعا ازايدى. ونىڭ ىشىندە ەكسپورت – 31،7، يمپورت 28،4 پايىز قۇلدىرادى.

قازاقستاننىڭ سىرتقى قارىزى 155 ميلليارد اقش دوللارىنا جەتتi.
جىل باسىندا دوللارعا شاققانداعى تەڭگە باعامى 380 تەڭگەگە دەيىن قۇنسىزداندى.

قازاقستان دۇنيەجۇزىلىك ەكونوميكالىق فورۋمىنىڭ ەسەبى بويىنشا، 2015 جىلى باسەكەگە قابىلەتتى ەلدەردىڭ تىزىمىندە 42-ورىنعا كوتەرىلگەن ەدى. ال ۇيىمنىڭ 2016 جىلعى ەسەبىندە قازاقستان 11 ساتى تومەن ءتۇسىپ، 53-ورىنعا جايعاستى.

بيىل قازاقستان ەكونوميكاسىنا سالماق سالعان تاعى ءبىر فاكتور سىرتقى قارىز كولەمىنىڭ ارتىپ كەتۋى بولدى. قارجى مينيسترلىگىنىڭ دەرەگى بويىنشا، قازاقستان مەملەكەتتىك قارىزدىڭ كولەمى بويىنشا 134 ەلدىڭ ىشىندە 12-ورىندا تۇر.

 2016 جىلى ەكونوميكا ءۇشىن ءبىرقاتار ماڭىزدى تاعايىنداۋلار بولعان ەدى. ونىڭ ءبىرى – مامىردىڭ 6-سىندا ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترى بولىپ قۋاندىق بيشىمبايەۆ كەلدى.

قازاقستان ءھام سپورت

ريو 2016 وليمپياداسى

برازيليانىڭ ريو-دە-جانەيرو قالاسىندا XXXI جازعى وليمپيادا ويىندارى ءوتتى. قازاقستان جالپى كوماندالىق ەسەپتە 22ء-شى ورىنعا تۇراقتادى. قازاقستان ءۇش التىن، بەس كۇمىس، توعىز قولا مەدال جەڭىپ الدى. جالپى كوماندالىق ەسەپتە 22ء-شى ورىن يەلەندىك. مەدال سانى جونىنەن رەكورد ورناتتىق. بۇعان دەيىن اتلانتادا 11، سيدنەيدە 7، افينىدا 8، پەكيندە 13، لوندوندا 13 مەدال ەنشىلەگەن بولاتىنبىز. بۇل جولى قورجىنعا 17 جۇلدە ءتۇستى. وليمپيادانىڭ سوڭعى كۇنىندە ەكى بوكسشىسى التىن مەدال العان وزبەكستان جالپى كوماندالىق ەسەپتە ءبىزدى باسىپ وزىپ، 21ء-شى ورىنعا تۇراقتادى. الا تاقيالى اعايىندارىمىز 4 التىن، 2 كۇمىس، 7 قولا مەدال جەڭىپ العان.

29 قازان، الماتىداعى بوكس

29 قازاندا «الماتى ارەنا» سپورت سارايىندا كۇللى قازاق جۇرتى كوپتەن كۇتكەن بوكس كەشى ءوتتى.

قانات يسلام ۇپاي سانىمەن گانالىق 25 جاستاعى بوكسشى پاتريك اللوتەيدى جەڭدى.

جىلدىڭ ەڭ ماڭىزدى سپورتتىق وقيعاسىندا قاناتتان بولەك، تومەندەگى قازاق بوكسشىلارى شارشى الاڭعا شىقتى:

جۇمان جۇمابەكوۆ ۆلاديمير ءيۆانوۆتى (بەلارۋس) 23ء-ىنشى سەكۋندتا ۇرىپ جىقتى.

ايدار شارىبايەۆ 6 راۋند بوكستاسىپ، ارىپتەسى حۋان وكۋرانى (يسپانيا) ۇپاي سانىمەن ۇتتى.

ءالي احمەتوۆ بولسا، ءالي مامەدوۆتى (ءازىربايجان) 44ء-ىنشى سەكۋندتا نوكاۋتقا جىبەردى.

اۋىر سالماقتاعى رۋسلان مىرساتايەۆ - ناحۋ ءازۋميدى (گانا) شىعا سالا سۇلاتتى.

جانقوش تۇراروۆ بولسا باسەكەلەسى ايساك اريەنى (گانا) 4 راۋندتا جايراتىپ سالدى.

جانىبەك ءالىمحان ۇلى ميلتون نۋنەسپەن (كولۋمبيا) وتكەن كاسىپقوي بوكستاعى العاشقى جەكپە-جەگىن ايقىن جەڭىسپەن اياقتادى.

شولۋشى قارابۋرا قۇلتاي