«...كەنەتتەن سۋ قاقپامىزدىڭ ەسىگىن جۇلىپ اكەتىپ، ۇيگە كىردى. سونداعى قورىققانىمىز ءالى ەسىمنەن كەتپەيدى. تەرەزەنى شاعىپ سىرتقا شىقتىق. وتباسىمىزبەن ءقاۋىپسىز جەرگە كوشىرىلگەندە سۋدىڭ ارعى بەتىندە تۋعان-تۋىستارىم مەن كورشىلەرىم كومەك كۇتىپ تۇردى. ولاردى بىزگە قاراي جەتكىزگەنشە... (كوزىنە جاس الدى). ەندى قالاي بولعانىن ءتىپتى سوزبەن ايتىپ جەتكىزۋ مۇمكىن ەمەس. سۇمدىق جاعداي! ەسەڭگىرەپ قالدىق...».
بۇل – تابيعات اپاتىن سۋرەتتەيتىن شىتىرمان وقيعالى گولليۆۋدتىق ءفيلمنىڭ سەنارييى ەمەس، شقو-داعى اياگوز قالاسىنىڭ تۇرعىنى ايگۇل ونەبايەۆانىڭ ءسوزى. ونەبايەۆتارمەن قوسا كوپتەگەن وتباسى بىرەر ساعاتتىڭ ىشىندە بارلىق دۇنيە-مۇلكىنەن ايىرىلدى.
«اپاتتى جاعدايعا تابيعات ەمەس، سوعان جاۋاپتى لاۋازىمدى تۇلعالار كىنالى»
شقو-داعى ۇلان، اياگوز، گلۋبوكوە، زىريان اۋداندارى مەن ريددەر قالاسىندا ەكى كۇن بويى تولاسسىز جاۋعان قار ارالاس جاڭبىردىڭ سالدارىنان قالانىڭ ءبىرقاتار اۋدانىن سۋ باسقان. وعان قوسا، اپاتتان كراسين كەنتىندەگى كوجەدۋب جانە پۋشكين كوشەلەرى بويىندا ورنالاسقان ءتورت ءۇيدىڭ تۇرعىندارى زارداپ شەكتى. جەرگىلىكتى تۇرعىنداردىڭ ايتۋىنشا، بۇل جاعدايعا وسى ماڭداعى ارىق ارناسىنىڭ ۋاقتىلى تازالانباۋى سەبەپ بولعان. ناتيجەسىندە، ارىق سۋى ارناسىنان اسىپ، ىرگەدەگى اۋلالاردى 40 سانتيمەترلىك سۋ باسقان.
شقو اكىمى دانيال احمەتوۆ وسكەمەن قالاسىنىڭ سۋ باسقان اۋداندارىندا بولىپ، تابيعي اپاتتان زارداپ شەككەن تۇرعىندارمەن كەزدەسكەندە اپاتتى جاعدايعا تابيعاتتى ەمەس، سوعان جاۋاپتى لاۋازىمدى تۇلعالاردى كىنالاعان ەدى. اكىم توتەنشە جاعدايلار دەپارتامەنتى مەن قالا اكىمدىگىنىڭ جۇمىسىن قاتاڭ سىنعا الدى.
- بىلتىر سىزدەرگە قوماقتى قاراجات ءبولىپ، قاجەتتى تەحنيكا الۋعا كومەكتەسكەنبىز. سول تەحنيكا قايدا، نەگە پايدالانبايسىزدار؟ جالپى مۇنداي احۋالدىڭ قالىپتاسۋىنا تابيعات ەمەس، ءوز مىندەتتەرىنە سالعىرت قاراعان كەي لاۋازىمدى تۇلعالار كىنالى، - دەدى اكىم.
جىل سايىن كوكتەمدە سۋ دەڭگەيى كوتەرىلسە دە، اپاتتى جاعدايدىڭ الدىن الۋ جۇمىستارى ءوز دەڭگەيىندە جۇرگىزىلمەيدى نەمەسە مۇلدە جۇرگىزىلمەيدى. جاۋاپتى مەكەمەلەر قولدارىن مەزگىلىنەن كەش سەرمەپ، جاعداي ۋشىققاندا عانا قيمىلداي باستايدى. ال حالىقتىڭ قاۋىپسىزدىگى ءۇشىن بەرىلگەن تەحنيكا كادەگە جاراتىلمايدى. زاردابىن قاراپايىم حالىق كورەدى. ناتيجەسى بەلگىلى – قيراعان ۇيلەر، مۇلكىنەن ايىرىلىپ، دالادا قالعان حالىق.
ۇيلەرىن توپان سۋ شايىپ وتكەن تۇرعىنداردىڭ كەيبىرى تۋعان-تۋىستارىنىڭ ءۇيىن پانالاسا، كەيبىرى جەرگىلىكتى ينتەرناتتا تۇرىپ جاتىر.
- ءبىزدى اياگوزدەگى № 6 ينتەرناتقا اكەلدى. ءقازىر ەكى بالام، جولداسىم جانە مەن سوندا تۇرىپ جاتىرمىز. بىزبەن قاتار 50 ادام سول ينتەرناتتا. مۇندا ءۇش مەزگىل تاماعىمىزدى بەرەدى. جاتار ورنىمىز تەگىن. جۋىناتىن جەرىمىز بار. كيىمدى جاناشىر حالىق اكەلىپ جاتىر. №6 ينتەرناتتىڭ ۇجىمىنا ريزامىز. العىسىمىزدى ايتىپ جاتىرمىز، - دەيدى سۋ تاسقىنىنان زارداپ شەككەن اياگوز قالاسىنىڭ تۇرعىنى ايگۇل ونەبايەۆا.
ءقازىر شقو-داعى توپان سۋدان زارداپ شەككەندەرگە اركىم قولىنان كەلگەنشە كومەكتەسىپ جاتىر. ءبىرى كيىم-كەشەك، ەندى ءبىرى بۇزىلمايتىن تاعام مەن گيگيەنالىق زاتتار اكەپ جاتىر. زارداپ شەككەندەرگە «نۇر وتان» پارتياسى دا قول ۇشىن سوزعان.
«نۇر وتان» پارتياسى شقو فيليالى جانىنداعى «جاس وتان» جاستار قاناتىنىڭ ءتوراعاسى مارجان باقىت قىزىنىڭ ايتۋىنشا، حالىققا جاردەمدەسۋ ىسىنە جەكە كاسىپكەرلەر تارتىلىپ جاتىر.
- بيلىك قانداي كومەك كورسەتەدى دەپ قاراپ وتىرماي، جالپى حالىق بولىپ اتسالىسۋىمىز كەرەك. سول ءۇشىن وبلىستىق «نۇر وتان» پارتياسىنىڭ قولداۋىمەن «جاس وتان» جاستار قاناتى گۋمانيتارلىق پۋنكتەردى اشۋ تۋرالى باستاما كوتەردى. سۋ العان قالا، اۋىل، اۋداندارعا جاردەمدەسۋ ماقساتىندا وبلىس بويىنشا 5 پۋنكت اشىلدى. ونىڭ بارلىعى «نۇر وتان» پارتياسىنىڭ عيماراتىندا ورنالاسقان، - دەدى مارجان باقىت قىزى.
اتالعان قابىلداۋ نۇكتەلەرى مىنا مەكەنجايلاردا ورنالاسقان:
وسكەمەن ق.، «نۇر وتان» پارتياسى شىعىس قازاقستان وبلىستىق فيليالىنىڭ عيماراتى، ق.قايسەنوۆ كوش.، 121؛
وسكەمەن ق.، «جاس وتان» جاستار قاناتىنىڭ قالالىق ءبولىمى، اۋەزوۆ كوش.، 5؛
وسكەمەن ق.، وبلىستىق جاستار ورتالىعى، پوتانين كوش.، 37؛
سەمەي ق.، «نۇر وتان» پارتياسى قالالىق فيليالىنىڭ عيماراتى، ءشايجۇنىسوۆ كوش.، 138؛
اياگوز ق.، «نۇر وتان» پارتياسى اۋداندىق فيليالىنىڭ عيماراتى، ح.دۇيسەنوۆ كوش.، 104.
مارجان باقىت قىزىنىڭ سوزىنشە، بقو، اقتوبە، ماڭعىستاۋ وبلىستارىندا دا گۋمانيارلىق كومەك كورسەتۋ بەكەتتەرى اشىلعان. وسى وڭىرلەردە جينالعان جىلۋ شقو-عا جىبەرىلەدى. ونى مۇقتاج جاندارعا جەتكىزۋدى «جاس وتان» جاستار قاناتى موينىنا العان.
ء-بىز ءۇشىن ءاربىر كومەك وتە ماڭىزدى. 24 ساعات بويى ادامدار حابارلاسىپ: «نەشەگە دەيىن جۇمىس ىستەيسىزدەر؟ ءبىز كيىم، تاعام الىپ كەلەيىن دەپ ەدىك»، - دەپ حابارلاسىپ جاتادى. بۇدان بولەك كاسىپكەرلەرمەن دە بايلانىسقا شىقتىق. ءبىر كاسىپكەر 20 ليتر ماي بەرەتىنىن ايتتى. ءبىر كىسى ۇنمەن قامتاماسىز ەتەمىن دەپ وتىر. سونىمەن قاتار توتەنشە جاعدايلار دەپارتامەنتىمەن بىرىگىپ، ەر ادامداردان قۇرالعان ەرىكتىلەر بار، «جاس وتاننىڭ» بەلسەندى مۇشەلەرى بار – ءبارىمىز قوسىلىپ ارىقتاردى تازالاماقپىز، - دەدى «جاس وتان» جاستار قاناتىنىڭ ءتوراعاسى.
«ەكى ساعاتتىڭ ىشىندە بىت شىتىمىزدى شىعاردى»
اياگوز تۇرعىنى ايگۇل ونەبايەۆانىڭ ءۇيىن سۋ باسىپ، كوميسسيا تۇرۋعا جارامسىز دەپ تاپقان. ول سۋ تاسقىنى قالاي بولعانىن ايتىپ بەردى.
- 10 ناۋرىزدا كەشكە تامان سۋ اقىرىن-اقىرىن كەلىپ جاتتى. 11 ناۋرىزدا تاڭەرتەڭ سۋ دەيگەيى ءبىرشاما كوتەرىلدى. تۇسكە قاراي، ساعات 13:30 شاماسىندا سۋ قاقپامىزدى بۇزىپ، ۇيگە كىردى. ەكى ساعاتتىڭ ىشىندە بىت-شىتىمىزدى شىعاردى. دۇنيە-مۇلكىمىزدىڭ ءبارى كەتتى. بالا-شاعامىزبەن قۇجاتتارىمىزدى الىپ تەرەزەدەن ارەڭ شىقتىق، - دەدى ايگۇل ونەبايەۆا.
اياگوز وزەنىنىڭ سۋى ون ەسە كوبەيىپ، ارناسىنان اسقان سوڭ اۋدان ورتالىعىنداعى ءۇش كوپىردى قيراتىپ، 148 ءۇي سۋ استىندا قالدى. اۋداندا تابيعي اپاتقا بايلانىستى توتەنشە جاعداي جاريالانىپ، زارداپ شەككەن ۇيلەردىڭ تۇرعىندارى دەرەۋ ءقاۋىپسىز جەرگە كوشىرىلگەن بولاتىن. سۋدا قالعان 148 ءۇيدىڭ 8ء-ى قۇلاعان. 10 ءۇي انە-مىنە قيراعالى تۇر. الايدا شقو اكىمى الداعى كۇندەرى بۇل ساننىڭ ەسەلەنىپ ءوسۋى مۇمكىن ەكەنىن جاسىرمايدى.
ايگۇل ونەبايەۆا تۇراتىن كوشەدە 60 ءۇيدى سۋ باستى. ونىڭ ايتۋىنشا، بىلتىر دا كوكتەمدە سۋ دەڭگەيى كوتەرىلگەن، ءبىراق كوپ ۇزاماي تارتىلعان.
- بىلتىر سۋ ەسىكتىڭ الدىنا دەيىن كەلدى دە، قايتا شەگىندى. ءبىز سوعان سەنىپ قالدىق. بيىل جاعداي ۋشىعاتىنىن بىلگەن جوقپىز. سۋ ءۇيدىڭ تابالدىرىعىنا جەتكەندە اكىمدىك ەشقانداي ارەكەت جاسامادى. ولارعا ەشكىم ايتقان دا جوق. سۋ ابدەن جايىلعان سوڭ بارىپ اكىمدەر مەن ءورت سوندىرۋشىلەر كەلدى. سۋ كوتەرىلگەندە تەرەزەنى شاعىپ، ءبىرىنشى بالالاردى دالاعا شىعاردىق. جولداسىمنىڭ اپايى ءۇش بالاسىمەن «سۋ باسىپ جاتىر» دەگەن حاباردى ەستىپ، كومەككە كەلدى. ول كىسىلەر اسكەري قىزمەتتە ىستەيدى. ءبىزدى ۇيدەن شىعارىپ، جولدىڭ ارعى بەتىنە كولىكپەن وتكىزىپ جىبەردى. وزدەرى تاۋعا شىعىپ جاعدايدى باقىلادى، سول جەردەن ۆيدەوعا ءتۇسىردى. ءبىز قالاي وتتىك، سۋ دەڭگەيى سولاي كوتەرىلىپ، اشىق تۇرعان جولدىڭ بارلىعىن سۋ باستى. ءتىپتى، بىزگە كومەكتەسكەن تۋىستارىمىزدىڭ ءوزى سۋدىڭ ارعى بەتىنە وتە الماي قالدى. كەيىننەن ولار كاتاماران سەكىلدى اسكەري كولىكپەن ءوتتى. قۇددى ءبىر كينوداعىداي بولدى. شوشىپ كەتتىك. ءبىز سۋدىڭ ءبىر جاعىندا، تۋىستارىمىز ەكىنشى جاعىندا. ولاردى ءبىز جاقا، ءقاۋىپسىز جەرگە كوشىرگەنشە... ەندى قالاي بولعانىن ءتىپتى سوزبەن ايتىپ جەتكىزۋ مۇمكىن ەمەس. سۇمدىق جاعداي! ەسەڭگىرەپ قالدىق، - دەپ كوز جاسىنا ەرىك بەردى ايگۇل اپاي.
اياگوز قالاسىنىڭ كەيبىر تۇرعىندارى ينتەرناتقا ورنالاستىرىلعاننان كەيىن جەدەل جاردەم كەلىپتى. دارىگەرلەر تۇرعىنداردىڭ قان قىسىمىن تەكسەرىپ، تىنىشتاندىرۋعا تىرىسقان.
كۇندىز تاسىعان سۋ كەشكى ساعات 7-8 شاماسىندا قايتا تارتىلعان. ءتورت بالانىڭ اناسى ايگۇل ونەبايەۆا ءۇيىنىڭ ادام تانىماستاي وزگەرگەنىن ايتادى.
- بارلىق دۇنيە-مۇلكىمىز، كيىمدەرىمىز جارامسىز بولىپ قالعان. سۋ كۇشىنىڭ قاتتى بولعانى سونشالىق، ەسىكتى جۇلىپ اكەتكەن، پەشتى شايىپ كەتكەن. تۇسقاعاز عانا تۇر. ونىڭ ءوزى قول ءتيىپ كەتسە، جىرتىلىپ جاتىر. قابىرعا جارىلىپ كەتكەن. تۇرۋعا مۇلدە كەلمەيدى، - دەيدى اياگوز تۇرعىنى.
«اياگوزدىڭ بىردە-بىر تۇرعىنى نازاردان تىس قالمايدى»
شقو اكىمى دانيال احمەتوۆتىڭ توپان سۋدان زارداپ شەككەندەرمەن كەزدەسۋ بارىسىندا حالىققا ءبىراز ۋادە بەردى.
- باسپاناسى جارامسىز بولىپ قالعان وتباسىلارعا وسى قالادان ءۇي ساتىپ الىپ بەرەمىز. قازىرگى تاڭدا اياگوزدە 15 ءۇي ساتىلادى دەگەن اقپارات بەردى ماعان. سونىڭ ءبارىن ساتىپ الامىز. ودان كەيىن ورتالىقتا 60 پاتەرلى جاڭا ءۇي بوي كوتەرىپ جاتىر. سول جەردەن پاتەر بەرەمىز. ەشكىم باسپاناسىز قالمايدى، - دەدى اكىم.
دانيال احمەتوۆتىڭ بۇل سوزىنە اياگوزدىكتەر ءبىر جەلپىنىپ قالدى. ايتسە دە ءۇمىت پەن كۇدىك يتجىعىس ءتۇسىپ تۇرعان جايى بار. كوزبەن كورىپ، قولمەن ۇستاماعان سوڭ كەيبىر تۇرعىنداردىڭ ءالى دە كوڭىلى كۇپتى. ال ايگۇل ونەبايەۆا جاقسىلىقتان كۇدەر ۇزبەي، اكىمنىڭ ازاماتتىق سوزىنە سەنىپ وتىر.
- كەشە شقو اكىمى دانيال احمەتوۆ ءبىز ۋاقىتشا تۇرىپ جاتقان ينتەرناتقا كەلدى. ول كىسى: «توپان سۋدان زارداپ شەككەندەردى باسپانامەن قامتاماسىز ەتەمىز»، - دەپ ۋادەسىن بەردى. 50 ميلليون تەڭگە بولىنگەنىن ايتتى. «ءۇي بەرىلگەنشە ينتەرناتتا جاتاسىزدار. بارلىعىڭىزعا باسپانا الىپ بەرەمىز، الاڭداماڭىزدار. بىر-ەكى كۇننەن كەيىن اياگوزدە قۇرىلىس جۇمىستارى باستالاتىن ايتىپتى. ءقازىردىڭ وزىندە 60 ادامعا ارنالعان ءۇي سالىنىپ جاتىر»، - دەپ جۇرەگىمىزدى ورنىنا ءتۇسىرىپ قويدى، - دەيدى ايگۇل ونەبايەۆا.
ايتا كەتەيىك، اياگوزگە وبلىستىق «پارىز» قورىنان 50 ميلليون تەڭگە جولدانادى. اتالعان قاراجات كۇن تارتىبىندە تۇرعان وزەكتى ماسەلەلەردى، اتاپ ايتقاندا كومىر، ازىق-تۇلىك، كيىم-كەشەك سياقتى تۇرمىستىق جاعدايدى شەشۋگە جۇمسالادى.
سۋ تاسقىنىنان زارداپ شەككەن اياگوز قالاسىنىڭ تۇرعىندارىنا مىنا ەسەپشوت ارقىلى قارجىلاي كومەك كورسەتۋگە بولادى:
«بولاشاق اياگوز» قق
بين 110740000641
بيك KZKOKZKX
كبە 18
اعىمداعى ەسەپشوت ءنومىرى KZ279260301178000004 KZT «كازكوممەرسبانك» اق بولىمشەسى.
شقو تۇرعىندارى گۋمانيتارلى كومەك بويىنشا 87076046611 نومەرىنە حابارلاسا الادى.
