ون توعىز جاسىنا اق بوساعا اتتاپ، بوتەن ۇيدەن بوتەن ەلگە كەلگەندە، ول كوپ ءىستى ۇلكەندەردەن كورگەندەي ەتىپ جاساپ ءجۇردى. تاڭ سارىدە كوزىن تىرناپ اشقاننان اق جاۋلىقتى تاعىپ تۇرۋ، اتا-ەنەگە سالەم سالۋ، ولاردىڭ تاڭعى ءشايلارىن قامداپ بەرۋدەن باستالاتىن شارۋالار قارا كەشكە دەيىن وزىمەن ءوزى دوڭگەلەي بەرەدى. اۋىلدىڭ تىرلىگى بىتكەن بە؟ بەس بيە، جەتى سيىر ساۋۋ، تاندىرعا نان جابۋ، كەلگەن قوناقتىڭ بابىن تابۋ…قازاقتىڭ وزگە كەلىندەرى سەكىلدى ول دا بارعان جەرىنە تاستاي باتىپ، سۋداي سىڭە باستادى. ءبىراق وسىنشاما ءىستىڭ ىشىندە ونىڭ جانىنداي ءسۇيىپ اتقارعان ءىسى اتا-ەنەسىنە سالەم سالۋ دەسەم، ءسىز سەنەرسىز نە سەنبەسسىز. كۇندەلىكتى اتقارىلىپ كەتە بەرەتىن ادەتتەگى جاي ءىس ەمەس پە سالەم دەگەن؟! باسىندا وعان دا سولاي كورىنگەن. الايدا ەنەسىنىڭ ءبىر اڭگىمەسى ونىڭ سالەمگە دەگەن ماحابباتىن ارتتىرىپ جىبەرگەن سەكىلدى. قاي اڭگىمە دەرسىز؟
ول كەلىن بولىپ تۇسكەندە، ەنەسىنىڭ دە ەنەسى دە كوزى ءتىرى بولاتىن. جاسى توقسانعا تاياعان، ءوزى مەيىزدەي ادەمى بولىپ قارتايعان كەيۋانا ەدى. كارىلىك دەگەن قويسىن با، اجەنىڭ تىزەدەگى كۇشىن، اۋزىنداعى ءتىسىن الىپ، ءوز دەگەنىن جاساپ قويعان. كۇندەردىڭ كۇنىندە وسى اجەنىڭ كورەتىن جارىعى تاۋسىلىپ دۇنيە سالادى. بۇل قازا قانشا ادامنىڭ قابىرعاسىن قايىستىرىپ، وزەكتەرىن ورتەپ كەتتى. مىنە، وسى كەزدە شىن جۇرەكتەن قاتتى قينالعانداردىڭ بىرىاجەنىڭ كەلىنى بولاتىن. جەتىسى، قىرىق كۇندىك اسى وتسە دە، كوڭىلىنىڭ جۇدەگەنى جۇدەگەن. "اھ"، "ءۇھ" دەپ كوپ كۇرسىنەدى. ءتىپتى كەيدە كوزىن مونشاقتاتىپ جىلاپ تا الادى. ءوز بالا-شاعاسى دا دارداي كىسىلەر بولعانىنا قاراماي، ەنەسىنىڭ جوقتىعىنا قاتتى قايعىرادى. جاس كەلىن وسىنى بايقامايدى دەيسىز بە؟ ەنەسىنىڭ قاسىنا وتىرىپ جۇباتقىسى دا كەلەدى. ءبىراق ۇلكەن كىسىگە نە ايتسىن؟!
ءبىر كۇنى ەنەسىنىڭ ءوزى اشىلدى: «قاراعىم، مەنى نەگە وسىنشا قايعىرىپ ءجۇر دەپ ويلاپ ءجۇرسىڭ بە؟ ول كىسىنىڭ ورنى بولەك ەدى عوي. مەن بۇل ۇيگە ون جەتى جاسىمدا كەلىن بولىپ ءتۇستىم. سودان بەرى ول كىسىگە بەرگەن تاڭعى سالەمىم ۇزىلگەن جوق ەدى عوي. ءوزىڭ ويلاپ كورشى، نەشە جىل ءوتتى سودان بەرى؟ ەندى ول كىسىنىڭ ورنى ۇڭىرەيىپ بوس تۇرعانىن كورمەيسىڭ بە؟ سول ۇزىلمەي جالعاسىپ كەلگەن تاڭعى سالەم مەنىڭ ومىرلىك سەرىگىمدەي بولىپ كەتىپتى-اۋ. نە قۇدىرەت ەكەنىن قايدام، سالەم سالسام جانىپ راقات تاباتىن. وسى ۇيگە العاش كەلگەنىمدە ەنەمنىڭ ماعان جاساعان جاقسىلىقتارىن قايتارۋدىڭ ءبىر نىشانى وسى سالەم سياقتى كورىنەتىن. ول كىسىنىڭ دە: «قۇداي جارىلقاسىن!»، «باعىڭدى اشسىن!» «ءوسىپ-ون، قاراعىم» دەگەن تىلەكتەرى مەنىڭ جاپ-جاس بويىما سونداي ادەمى داريتىن. مىنە، ەندى سول 50 جىلدان استام سالىنعان تاڭعى سالەمىم ءۇزىلىپ وتىر. مەنىڭ مۇڭىمنىڭ ءبىر سىرى، وسى، شىراق!»
وسى اڭگىمە ايتىلىپ جاتقاندا جاس كەلىننىڭ دە سالەمگە دەگەن سۇيىسپەنشىلىگى قالاي كۇشەيىپ جاتقانىن ول كەزدە سەزبەسە دە كەرەك. اڭگىمە كادىمدگى ۋىزداي بولىپ بويىنا تارادى. سودان بەرى اتا-ەنەسىنە تاڭعى سالەمىن سالعاندا، ەرەكشە سەزىمگە بولەنۋدى شىعاردى.
سالەمىڭ ءتۇزۋ بولسىن دەمەي مە اتام قازاق. سالەمى ءتۇزۋدىڭ نيەتى ءتۇزۋ. نيەتى ءتۇزۋدىڭ ءىسى تۋزۋ. وسىلاي جاڭا قۇرىلعان شاڭىراقتىڭ بەرەكەسى كۇن ساناپ ارتا بەردى. تىرلىكتىڭ دە تۇك قيىندىعى جوق، بار شارۋاسى ءوز رەتىمەن دوڭگەلەي بەردى. اتا-اناسىن سىيلاپ جۇرگەنى ءۇشىن جۇبايى دا ريزا. ول دە تاڭ ەرتەڭ جۇمىسىنا، كەشكە ۇيىنە اسىعادى. ويتكەنى ونىڭ ۇيىندە بىرىنە-بىرى سالەمى ءتۇزۋ، بەرەكەلى وتباسى كۇتىپ وتىر.
اسىلبەك اۋەزحان ۇلى
دەرەككوز: elana.kz
