جاباي باتىر تۋرالى بۇرىن-سوڭدى ەستۋىڭىز بار ما؟ وسىدان 300 جىل بۇرىن ءومىر سۇرگەن جاباي باتىر زەرتتەلمەگەن تاقىرىپتاردىڭ ءبىرى. 15 قىركۇيەكتە جاباي باتىردى حالىق اراسىندا كەڭىنەن ناسيحاتتاۋ ماقساتىندا "تىككەن تۋى جىعىلماعان ەر جاباي" اتتى عىلىمي-كونفەرەنسيا ءوتتى دەپ جازادى Qamshy.kz اقپارات اگەنتتىگى. عىلىمي كونفەرەنسيانى اقىن الماس احمەتبەك ۇلى جۇرگىزىپ، مودەراتوردىڭ قىزمەتىن اتقاردى.
جاباي قارابي ۇلى 1680 جىلى سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ جامبىل اۋدانىندا دۇنيەگە كەلگەن. ول - قول باستاعان بىلىكتى اسكەرباسى، باتىل باتىرلاردىڭ ءبىرى. جاباي باتىر جاستايىنان كەرەيدەن شىققان قوجابەرگەن مەن ونىڭ ءىنىسى داستەم سارداردان، بالتا تۇرسىنبايدان ۇلگى-ونەگە العان.
تاريحي جىر-داستاندار مەن كوركەم شىعارمالاردا، عالىمداردىڭ عىلىمي ەڭبەكتەرىندە ەسىمى كەزدەسەتىن جاباي باتىر ورتا ءجۇز اباق كەرەي رۋىنان شىققان. پروفەسسور زۋفار سەيتجان ۇلى ءوزىنىڭ عىلىمي ماقالالارىنىڭ بىرىندە: "جانىبەك باتىر جاۋ (قالماق) قورشاۋىندا قالعان كەزدە قازاقتار قاراپ تۇرماي لاپ قويادى. جاپپاي شايقاس باستالادى. بۇل شايقاستا جانىبەك عانا ەمەس، قابانباي، بوگەنباي، ولجاباي، ەر جاباي سەكىلدى باتىرلار ەرلىك كورسەتتى"، دەپ جازعان. سونىمەن بىرگە جاباي باتىردىڭ شىققان ەلى تۋرالى مالىمەتتەردى كەزدەستىرۋگە بولادى.
اتالمىش شارادا بەلگىلى تاريحشىلار مەن فيلولوگتار جاباي باتىر تۋرالى تىڭ دەرەكتەردى جيناقتاپ، بايانداما وقىدى. عىلىمي-كونفەرەنسياعا قاتىسۋشىلار تاريحي دەرەكتەرگە سۇيەنىپ، قازاق حاندىعىنىڭ تاريحىن زەرتتەۋشىلەر مەن قازاق باتىرلارىنىڭ شەجىرەلەرىن تاراتىپ، ءومىربايانىنان حاباردار عالىمداردىڭ سوزىنە جۇگىنىپ بايانداما ازىرلەگەن.
"بىرىنشىدەن ەر جاباي باتىرعا ارنالعان كونفەرەنسيا ەرتەرەك ءوتۋ كەرەك ەدى. دەگەنمەن ەشتەن كەش جاقسى. سوڭعى ۋاقىتتا جەرگىلىكتى باق-تار مەن الەۋمەتتىك جەلىلەردە "قازاقتاردا باتىر كوپ، جوق جەردەن باتىر جاساپ الادى"، دەگەن پىكىر ءجيى ايتىلىپ، جازىلىپ ءجۇر. نەگىزى قازاقتا باتىر كوپ بولعاندىقتان ەلىمىز وسىنداي دەڭگەيگە جەتىپ وتىر دەپ ەسەپتەيمىن. قازاق باتىرىن زەرتتەپ، زەردەلەۋدەن شارشاماۋ كەرەك، جالىقپاۋ كەرەك. عىلىمي كونفەرەنسيالاردىڭ ۇيىمداستىرىلۋى جاقسى عوي، ارينە، ءبىراق عىلىمي دەسسەرتاسيا نە مونوگرافيا جازىلىپ، زەرتتەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلمەي تاقىرىپ تاريحتا بەكىتىلمەيدى. الداعى ۋاقىتتا ەر جاباي تۋرالى عىلىمي موناگرافيا جارىق كورەدى. وسىعان ۇقساس زەرتتەۋ ەڭبەكتەرى كوبەيسە، جاباي باتىردىڭ اتى ولمەيدى. سونىمەن بىرگە جاباي باتىر تۋرالى دەرەكتەر مەكتەپ جانە ۋنيۆەرسيتەت وقۋلىقتارىنا ەنگىزىلۋى كەرەك"،- دەپ پىكىر ءبىلدىردى تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى، پروفەسسور زيابەك ەرمۇحان ۇلى.
عىلىمي كونفەرەنسيادا ءبىرقاتار ۇسىنىستار ايتىلىپ، كەيىن كونفەرەنسياعا كەلگەن قوناقتارعا جاباي باتىردى ەسكە الىپ، دۇعا باعىشتاۋ ماقساتىندا اس بەرىلدى.
عىلىمي-كونفەرەنسيادا جاسالعان ۇسىنىستار:
- عىلىمي كونفەرەنسيادا جاسالعان باياندامالار جيناق بولىپ شىعارىلىپ، ەلىمىزدەگى ءىرى كىتاپحانالارعا تاراتىلسا؛
- قازاقستان تاريحى جانە ولكەتانۋ وقۋلىقتارىنا جاباي باتىر تۋرالى مالىمەتتەر ەنگىزىلسە؛
- ەر جابايعا قىزىلجار، استانا سەكىلدى قالالاردا ەسكەرتكىشتەر سالۋ قولعا الىنسا؛
- ەلىمىزدەگى ءبىرقاتار كوشەلەر جاباي باتىردىڭ اتىمەن اتالسا؛
- ەر جابايدىڭ اتىمەن اتالاتىن قوعامدىق قور قۇرىپ، ەل اۋزىندا ساقتالعان تاريحي اڭگىمەلەردى، شەتەلدەگى دەرەكتەر مەن ءوزىمىزدىڭ مۇراعاتتا ساقتالعان دەرەكتەردى جيناقتاۋ جۇمىستارى جاسالسا؛
- استاناداعى قورعانىس مينيسترلىگىنىڭ ورتالىق مۇراجايىنا ەر جابايدىڭ ۇرپاقتارىندا ساقتالعان زاتتار قويىلسا؛
- ەر جابايدىڭ جەرلەنگەن جەرىن انىقتاپ، مازار تۇرعىزىلسا؛
- ەلىمىزدەگى بەدەلدى وقۋ ورىندارىنداعى تاريح جانە ادەبيەت ماماندىقتارىندا وقيتىن دارىندى ستۋدەنتتەرگە ەر جابايعا قاتىستى ماگيسترلىك جانە دوكتورلىق ديسسەرتاسيالارىنا تاقىرىپ بەكىتىلسە؛
- قازاق تاريحى مەن وتان تاريحى سەكىلدى تاريحي باعىتتاعى جۋرنالدارعا ەر جاباي تۋرالى دەرەكتەر ءجيى جاريالانسا؛
- ق ر جوو-داعى تاريحي دەرەكتەردى زەرتتەپ، زەردەلەۋگە بەيىم تالانتتى، دارىندى ستۋدەنتتەرگە ۇرپاقتارىنىڭ اتىنان "جاباي باتىر اتىنداعى ستيپەنديا" تاعايىندالسا؛
