اففيرماسيا. بۇل ءسوز سىزگە تانىس پا؟ بۇرىن-سوڭدى ەستىگەن بە ەدىڭىز؟

بۇگىندە ترەندكە اينالعان بۇل ءسوزدىڭ ماعىناسىمەن استارىنا ءبىراز ءۇڭىلىپ كورەيىك. اففيرماسيا  ەڭ العاش لاتىننىڭ (affirmatio-راستاۋ) cوزىنەن شىققان. ال مۇنىڭ قازاقشا بالاماسىن پسيحولوگتار «جاقسى سويلەۋ، جاقسى ءسوز ايتۋ» دەپ اۋدارىپ ءجۇر. العاش ادامدار اففيرماسيا ايتۋدى پسيحولوگ لۋيزا حەيدىڭ سەمينارىنان باستاپ ادەتكە اينالدىرا باستاعان.

     ۇستازدىڭ ايتۋى بويىنشا، ادام كەز-كەلگەن ماسلەنى اففيرماسيا ايتۋ ارقىلى شەشۋگە بولادى. ءتىپتى جامان اۋرۋدى دا. لۋيزا حەي ءوزىنىڭ بويىنداعى قاتەرلى ىسىكتى كۇنىنە بىرنەشە رەت اففيرماسيا ايتۋ ارقىلى جەڭگەن. ارادا بىرنەشە ۋاقىت وتكەن سوڭ، اۋرۋدىڭ ءىزىم-عايىم جوعالعانىن كورىپ دارىگەرلەر تاڭدانىستارىن جاسىرا دا الماعان.

     اتاقتى تەلەجۇرگىزۋشى وپرا ۋينفري ءوزىنىڭ تەلەشوۋىندا 1988 جىلى ميللياردەر دونالد ترامپقا «ءسىز الداعى پرەزيدەنت سايلاۋىندا ءبىر كەزدەرى جەڭەمىن دەپ ويلايسىز با؟» دەپ سۇراق قويادى. ول  «ءيا!» دەپ جاۋاپ بەرەدى. ءتىپتى ول ءوزىنىڭ اقشا ساقتايتىن سەيفىنە قاجەتتى سوماسىن جازىپ، تاڭەرتەڭ تۇرا سالىسىمەن «مەنىڭ ساۋدام ءوسىپ كەلەدى»دەپ قايتالاپ ايتىپ جۇرەتىن دە بولعان. بۇل ءسوز قۇدىرەتىنىڭ كۇشىمەن جەتىستىككە جەتكەن جەڭىمپازداردىڭ مىڭنان ءبىرى عانا.

دالا پسيحولوگياسىن جەتىك مەڭگەرگەن قازاق حالقى دا «جاقسى ءسوز-جارىم ىرىس» دەپ ايتىپ كەتكەن. اتالعان پسيحولوگيالىق ءتاسىلدى جەتىك مەڭگەرىپ، تاجىريبە رەتىندە قولدانىپ، جەتىستىككە جەتكەن جاننىڭ ءبىرى رەتىندە  بيزنەس-كوۋچ، پسيحولوگ كامشات بەكجىگىتوۆا «Qamshy.kz اقپارات اگەنتتىگىنە اففيرماسيا تۋرالى تۇسىنىكتەمە بەرەدى. 

– «جالپى ءوزىم اففيرماسيانى ءجيى قولدانامىن. اففيرماسيا دەگەن اتى بولەك بولعانىمەن ول- قازاقتىڭ سوزىمەن ايتقاندا جاقسى ءسوز-جارىم ىرىس. مەنىڭ بۇگىنگى تاڭدا قولداناتىن سوزدەرىمنىڭ بارلىعى جاقسى سوزدەر. ياعني مەن اينالاما جاعىمسىز، بىرەۋدىڭ كوڭىل-كۇيىنە كەرى اسەر كەلتىرەتىن بىردە-بىر ءسوز ايتپايمىن. ءتىپتى، قانداي كەپتەلىستە تۇرايىن، بارلىق جاعدايدا تەك جاقسى ءسوز ايتامىن. تاڭەرتەڭ تۇرعاننان باستاپ، اينالاما تەك ءبارىن جاعىمدى جاڭالىقپەن جەتكىزىپ، جاعىمدى نارسەلەر ايتۋىم كەرەك. اففيرماسيا دەگەن مەن ءۇشىن جاعىمدى سويلەۋ.

2014 جىلى لۋيزا حەيدىڭ «پوليۋبي سەبيا»دەگەن كىتابىن وقىپ، سول جەردەن ادامنىڭ ومىرىندە ءسوزدىڭ قانشالىقتى ءرول اتقاراتىنىن وتە قاراپايىم تىلدە تۇسىندىرگەن. سونى وقىعالى مەن ارنايى جاتتىعۋلار جاساپ، 100- دەن اسا تاماشا سوزدەردى الىپ، كادىمگى جاپسىرمالاردى جاپسىرىپ جاتتاپ ءجۇردىم.  «مەنىڭ ءومىرىم تاماشا» «ادامداردىڭ ءبارى جاقسى» «مەن ءوز-وزىمدى قابىلدايمىن» «مەن ءوز-وزىمدى جاقسى كورەم» دەگەن سياقتى ءوز سالاما قاتىستى سوزدەرى ايتا باستادىم.

بۇگىندە بۇل اففيرماسيالار مەنىڭ ءومىرىمنىڭ ءبىر بولشەگىنە اينالدى دەسە دە بولادى. ومىردە كەز-كەلگەن جاعدايلارعا تاپ بولعاندا، سونىڭ ىشىندە قيىن جاعدايعا تاپ بولعاندا، ياعني جاقسى ءسوز ايتۋ ارقىلى مەن ول سيتۋاسيانى جاقسى جاققا اينالدىرىپ جىبەرەمىن. ياعني جاعداي قيىن نەمەسە جەڭىل بولمايدى. ونى قيىنداتىپ نەمەسە جەڭىلدەتۋ – ول ءبىزدىڭ قابىلداۋىمىزعا بايلانىستى. بۇل اللانىڭ ماعان بەرگەن سىيى، بۇل اللانىڭ مەنى تاعى ءوسسىن دەپ بەرگەن تاماشا سىيلىعى. مەن مۇنى وڭاي جانە تەز شەشەمىن. بارلىعى مەن ءۇشىن قايىرلى بولىپ شەشىلەدى دەگەن سياقتى سوزدەردى ءجيى-جيى قولدانامىن. ايتامىن. قۇر ءسوز ايتىپ وتىرا بەرمەي، قانداي دا ءبىر ارەكەتتەر جاسايمىن. قابىلداۋعا بايلانىستى كەلەتىن بولساق، كەز-كەلگەن جاعدايدى مەن سوزىممەن باقىلاۋدا ۇستايمىن. ياعني ءسوز ارقىلى ويىما اسەر ەتەمىن. ءسوزىم دۇرىس بولعان جاعدايدا ويىم دۇرىس بولادى. ويىم دۇرىس بولعان جاعدايدا ءىسىم دۇرىس بولادى.

ماسەلەن، مەن بۇگىن قانداي ءسوز قولدانايىن، بولاشاعىما سونداي ەگىن ەگىپ جاتقانىمدى ءتۇسىنۋىم كەرەك. سوندىقتان، «اقشا جوق، ادامداردىڭ بارلىعى بۇزىلعان، زامان جامان، قورقىنىشتى» دەگەن سوزدەردى ەشقاشان ايتپايمىن. «مەن ءۇشىن ادامداردىڭ بارلىعى جاقسى، مەنىڭ ءومىرىم تاماشا، مەنىڭ ءومىرىمنىڭ اينالاسىن تەك جاقسى ادامدار قورشاعان» دەگەن سياقتى سوزدەردى ايتامىن. ەندى ومىرىمدە وسى نارسەلەر ورىن الۋ ءۇشىن، ءوزىم دە سوعان لايىقتى بولۋىم كەرەك. مىسالى: «مەنىڭ اقشام كوپ» دەگەن ءسوزدى ايتا وتىرا ميىمداعى جاعىمسىز نارسەنى  تازالاپ، تەك جاقسى  ءسوزدى ەنگىزە باستادىم. ياعني، ونىڭ تامىرىن ەكتىم. ەندى ارى قاراي دۇرىس ارەكەت ەتە باستاعاندا تامىر تەرەڭگە قاراي جايىلىپ، جەمىسىن بەرە باستايدى. ياعني كوڭىل-كۇيگە دە ءبىراز نارسە بايلانىستى بولادى. ياعني، ءبىز اقشا جوق بولعاندىقتان كوڭىل-كۇيسىز جۇرەمىز بە، الدە كوڭىل-كۇي جوق بولعاندىقتان اقشامىز بولماي ما؟ وسى نارسەلەردىڭ ارا-جىگىن اجىراتىپ العان ءجون.

وقىرماندارعا ايتارىم، اففيرماسيا دەگەنىمىز: بەلگىلى ءبىر جاعدايدا ايتىلاتىن سوزدەر عانا ەمەس، تاڭەرتەڭنەن باستاپ ايتىلاتىن جاقسى سوزدەر. ماسەلەن، كەپتەلىستە تۇرعاندا جان-جاعىڭىزعا بايبالام سالماي، ءبىر ءسات مىناۋ ءبىر دەمالىپ الاتىن تاماشا ءسات ەكەن دەپ اينالاڭىزعا اسىقپاي ءبىر قاراپ الساڭىز بولادى. قازاقتىڭ «جاقسى ءسوز-جارىم ىرىس» دەگەن ءسوزىنىڭ ءتۇپ-ماقساتىندا كەرەمەت نارسە جاتىر. نەگە مەن جامان ءسوز ايتۋىم كەرەك؟ تەك جاقسى ءسوز ايتا باستاعاندا عانا اينالاڭىز جاقسىلىققا تولا باستايدى. مەن سىزدەردى جاقسى كورەمىن. اللا ءساتىن سالسىن!».