Búgin – Jalpyulttyq aza tutý kúni. Qaraly kún. 5 maýsymda bir top lańkes elimizdiń batysynda lań saldy. Qandy qol qaraqshylardyń qolynan 7 adam qaza tapty. Elbasy ókimimen keshe 9 maýsym – Aza tutý kúni bolyp jarıalandy. Onyń aldynda Aqtóbe qalasynda UQK lańkestik qaýiptiń «qyzyl deńgeıin» engizip, arnaıy qurylymdardyń qyzmetin kúsheıtse, jalpy el aýmaǵy boıynsha 40 kún merzimge lańkestik qaterdiń «sary deńgeıi» jarıalandy. Birshama jurtqa bul sheshim basynda túsiniksiz kórindi. Áli de túsine almaıtyndar bar. «Lańkestik oqıǵa Aqtóbede boldy. qylmyskerler de oblys aýmaǵynan qashyp kete almady. Barlyǵy sonda. Onda nege búkil respýblıkaǵa lańkestik qaýip jarıalaıdy?» degen suraq mazalap júrgender kóp. Ol suraqqa da tómendegi materıaldan jaýap taba alasyzdar degen senimdemiz.
Resmı organdar da, saıasat pen qoǵam máseleleri boıynsha sarapshylardyń da deni bul qandy qyrǵyndy – lańkestik, ony jasaǵandar radıkaldyq ustanymdaǵy din atyn jamylǵan aramzalar dep otyr. Qazaqstan musylmandary dinı basqarmasy da bul qandy qyrǵynnyń asyl dinimizge kúıe jaǵýǵa nıettilerdiń isi ekenin ashyq aıtty. Múftıat ustanymyna dintanýshylar qaýymy da qoldaý bildirip otyr. Zańger, sharıǵat máseleleri boıynsha maman Muhan Isahan da jaqynda osy lańkestik jaıy men onyń sebep-saldaryna qatysty oıyn bildirdi.
Qaraly kúngi aza jáne jylt etken úmit
Tórt kúnnen beri tilshiler Aqtóbede oryn alǵan "qandy jeksenbige" baılanysty pikir surap, telefonymda bir tynym bolmady. Qazirgi qyzmetim (DMǴZTO, ıslamdy zertteý bóliminiń basshysy) ótkir pikir aıtyp qalýdy emes, salıqaly sarap pen jan-jaqty taldanǵan tujyrym jasaýdy qajet etetindiktken, "qandy jeksenbige" qatysty málimetterge tolyq qanyqbaıynsha tizgindi tarttym.
Ásili, estıtin qulaq bolsa, salafıanyń (ýahhabıa) búlikke ilik bolatyn ilim ekenin jaǵymyz jar, tilimiz kez bolyp talaıdan beri aıtyp kelemiz. Keshe Amangeldi Aıtaly aǵamyz "2011 jylǵy qandı oqıǵadan sabaq almadyq" dep kúrsinipti.
"Aǵataı-aý, ýahhabılik qozǵalystyń adamzattyń tynyshyn alyp, búlik salǵanyna úsh ǵasyrdan asty ǵoı. Osman memleketiniń shańyraǵyn shaıqaltqanyn bylaı qoıǵanda, 90-shy jyldardaǵy kórshi Ózbekstan, Tájikstan, Qyrǵyzstan, Kavkazdaǵy Daǵystan, Sheshenstan jáne t.b. elderdiń beıbit ómirine syna qaqqanyny bizge sabaq emes pe edi? Ony bylaı qoıyp, 2000-shy jyldardyń basynda elimizde Hızbýt-Tahrır uıymy lań sala bastaǵanda-aq, asqyn dinı kózqarastaǵy uıymdarǵa qatań tıym salǵanymyzda, búgingi qandy qasaptar oryn almas edi ǵoı. Endi ne...? "Átteń, átteń..." degennen basqa lájimiz joq.
BAQ "Lańkester Aqtóbede bir ýaqytta birneshe jerde búlik bastady" dep aıran-asyr. Shyntýaıtyna keler bolsaq, ýahhabılerdiń bir qalanyń birneshe jerinen emes, Qazaqstannyń birneshe qalasynan bir ýaqytta búlik salýǵa shamasy jetedi. Áleýmettik jelilerde jurt "Aqtóbedegi soıqandy aldyn ala 20-30 sodyr uıymdasyp jasapty. Bul ne sumdyq?" dep ań-tań bolýda. Aqıqatyn aıtar bolsaq, ýahhabıler 20-30 adam bolyp emes, sapynda júzdegen múshesi bar úlken qosyn (armıa) shyǵarýǵa áleýeti jetedi. Oǵan ótken jyly Sátbaev jáne Jezqazǵan qalalarynda jyl boıy jasaǵan zertteýlerimde kóz jetkizgem.
Mysaly, Sátbaev qalasynda ýahhabılerdiń iri oshaǵy ornalasqan. Qaladaǵy jastardyń basym kópshiligi ýahhabılik aǵymǵa dendep enip ketken. Tipti, kóshe jastarynyń júıesi de ýahhabılerdiń zańdylyqtaryna beıimdelgen. Qalada ýahhabılik tendensıanyń beleń alǵany sonshalyqty, jastar arasynda "ıslam qundylyqtaryn ustanýdyń ýahabbılikten basqa balamasy joq" degen túsinik qalyptasqan. Teris dinı ilim tamyryn tereńge jibergen bul qalada ýahhabılikpen dabyl qaǵyp kúresýimiz kerek edi. Kerisinshe jyl sońynda Sátbaevtaǵy "Dinı máselelerdi zertteý ortalyǵyn" jaýyp tyndyq. Absýrd!
Ýahhabıler tamyr jaıǵan Atyraýdyń, Aqtóbeniń, Aqtaýdyń, Oraldyń, Sátbaevtyń, Jezqazǵannyń, Ekibastuzdyń, Almatynyń, Astananyń muńyn aıtyp kóz jasymyzdy kól qylaıyq, jan dalbasalap aldyn alǵan bolaıyq, odan túk paıda joq. Iaǵnı, sebebin joımaı, qur saldarymen kúreskennen eshteńe ónbeıdi. Ony Muhan Isahan paqyr emes, kózi qaraqty talaı dintanýshy aıtyp júr. Al, ýahhabılikti tup-tuqıanymen tuzdaı qurtý úshin memlekettiń pármendi qarary kerek. Ol ne SOT SHESHİMİ ne ARNAIY ZAŃ BOLÝY kerek.
Eki jyl buryn "At-tákfır ýál hıjra" uıymyn ekstremıstik dep tanyp, ýahhabılikti tyıǵan sekildi bolyp, óz-ózimizdi aldadyq. Anyǵynda, bizdiń elimizdegi tákfırshi-sýrýrılerdiń "Ihýan Mýslım" partıasynan bólinip shyqqan "At-tákfır ýál hıjraǵa" eshbir qatysy joq. Sony bile-tura qur aspanǵa oq atyp, óz-ózimizdi aldaýsyratqan sot sheshimin shyǵardyq. Quqyq qorǵaý organdary "tákfırshilerdiń" sońyna shyraq alyp túsip edi, olar "oıbaı biz "SALAFIMİZ" dep túlki bulańǵa salyp, jaýaptan jaltaryp shyǵa keldi. Endi maǵan mynadaı oı kelýde: "Erteń sot "salafıaǵa" qatysty sheshim shyǵarsa, lańkester "biz salafı emespiz, "ÝAHHABIMİZ" dep taǵy jaltaryp ketip júrmeı me eken...?
"Qandy jeksenbi" qara jamyldyrǵanmen, keshegi kún men úshin óte mańyzdy kún boldy... Buıyrsa, dinniń atyn jamylǵan dókirlerdiń ókiretin kúni alys emes. Sóleket sónbek, ibilis-ilimniń kúni qarań bolmaq! Osymen taǵy tizgindi tarta tursaq...
Qadirli aǵaıyn qasıetti Ramazanda Alashtyń amandyǵy men baq-berekesi úshin duǵa etip qoıaıyq. Inshalla, elimizde tek jaqsylyq bolǵaı!
