Men, basynda «Ábý Hanıfa» mázhabyn ustandym. Bir-eki ret basqa jamaǵattarmen aralasyp, «sáláfımin» dep ómirimdi túbegeıli ózgerttim. Sóıtip, madhalıt bolyp shyǵa keldim. Sodan keıin bir sýrýrıtpen ara- lasyp, sýrýrıtterdiń qatarynan shyqtym. Madhaldar jamaǵatynan shyǵarǵan soń, osylaısha terrorıst boldym. Aqyry, óz úkimetime «DAISH» ekstremıstik jáne lańkestik uıymyna attanyp bara jatqanda qolǵa tústim.
Ǵalamtor arqyly áıel adamnyń turmysqa shyǵýy úshin, ózderine jarnama jasaıtyn áleýmettik jelileri óte kóp. VKontakte jelisindegi «Neke Qazaqstan» degen birlestikte, áıel adamdardyń anketalary jazylǵan arnaıy jazbalardy tabýǵa bolady. Jasyn kórsetip, (turmysqa shyqqan nemese ajyrasqandyǵy t.b.) ózderi týraly qysqasha derektemelerdi beredi. Osy toptan ózine tireý bolar er azamatty izdegen, jıyrma bes jastaǵy azamatshamen sóılesip kórdik. Ózinin shynaıy aty-jónin jasyrýdy qalaǵan áleýmettik jelidegi tirkelýshi, bizge óz basynan ótken jaǵdaıyn aıtýǵa kelisti. Sáláfıttik aǵymnyń aıasynda alty jylǵy ǵumyryn ótkizgen eken. «Gúlbarshyn» esimdi azamatshanyń aýyr taǵdyry, kóptegen qyzdarymyzǵa sabaq bolady degen oıdamyz?!.
Men, ol kezderdi múldem esime alǵym kelmeıdi... Alaıda, basqa jandardyń «men» sıaqty qorlanǵanyn qalamaımyn. Sondyqtan sizben óz basymnan ótken jaǵdaıymdy baıandaýǵa kelsimimdi berdim. Ol kezderdi ómirimdegi eń qorqynyshty tús retinde qaldyrǵym keledi. Átteń, biraq ony umytar emespin! Allaǵa táýekel etip, baqytty ómirdi keshermin. Buny Allanyń maǵan bergen eń úlken synaǵy dep qabyl aldym! Joǵarǵy oqý ornyn oqyp júrip, Allanyń buıyrǵan bes ýaqyt namazynda qatar alyp júrdim. Basynda «Ábý Hanıfa» mázhabyn ustanǵan bolatynmyn. Qurannyń eki parasyn sol kezden bastap jattap aldym.
Alaıda, meshitte ózderi jekeshelengen qyzdarmen aıtysýdy shyǵardyq. Ondaǵy janjalymyzdyń sebebi, olardyń basqa baǵytty ustanatyndyǵy. Men, hıdjabty kıdim. Olardyń keıbiri nıqabta boldy. Biz, jıi-jıi olarmen aıtysyp júrdik. Senderge dálel qajet bolsa kórsetemiz dep, ózderi aýyzasharǵa shaqyrdy. Men jáne qurbym ekeýmiz olarǵa barýǵa kelistik. Keshke taman baryp, dastarhan basynda «al, endi dálelderińdi kórsetińder?» dedik. Ondaǵy bir top qyzdar jan-jaqtan biriniń sózin jalǵap, aldymyzǵa óz dálelderin úıgendeı boldy. Men, qurbyma qaraǵanda olarmen kóp aralasyp kettim. Óıtkeni, sol kezde olarǵa senip osy jamaǵatqa baýyrym bura bastady. Al, qurbym asa mán bere qoıǵan joq. Qurbymmen de osy kezden bastap dostyǵymyz ekige aıyryldy. Ol buryńǵysha meshitke barsa, men múldem barýdy qoıdym.
Osylaısha sáláfızmniń ýaǵyzdaýshylaryn tyńdap, ómirimdi múldem basqa arnaǵa burǵan bolatynmyn. Qurbym meni oıymnan qaıtarýǵa san márte tyrysyp baqty. Tipti, QMDB-daǵy ustazdarmen de kezdestirgisi de keldi. Biraq, ózimnen basqasynyń bárin bir sátte adasýshyǵa shyǵardym. Tek osy joldy aqıqatta dep bildim. Ózime sondaı naqty senimde boldym. Mázhabty ustaǵanym úshin, adasqan ekenmin degen sanama oı kelgen bolatyn. Osy úshin qatty ókinemin! Beker sol kezde meshitke qaıtadan surastyryp barmappyn. Báribir qazir qaıtadan sol sátterdi qaıtara almaımyn. Ómirimdegi eń qorqynyshty sátterim endi bastaldy. Osy jamaǵatpen aralasyp, «sýrýrıtter» degen ekinshi bir ortamen aralasa bastadym. Madhalıtter de, sýrýrıtter de ózderiń «sáláfıler» dep ataıdy. Alaıda, ishimizden maqsattarymyzǵa qaraı osylaı bólinemiz. Aıyrmashylyqtarymyz asa kóp emes. Sondaǵy bir qyzben jaqsy aralasyp júrdim. Ol kisiniń shetelden de alǵan bilimi bar eken. Meni bir kúni úıine qonaqqa shaqyrdy. Bul jamaǵattardyń qazirgideı ataýlaryn bilmeımin. Endi ǵana sáláfıttik baǵytqa qadam basýym. Úıinde maǵan dinı bir-eki saýaldaryn qoıdy. Men, endi úırenip jatqandarymdy aıttym. Sonda ol kisi «mýrdjıtter ekensiz ǵoı?» dedi.
Estigende tań qaldym! Júris-turysymyz bir bolatyn. Ol kisi de nıqabta. Ózimizdi áýelgi joldaǵylarmyz deımiz. Sóıtsek, taǵy ishinen toptarǵa bólinedi ekenbiz. Aqyry osy kisi óz jamaǵatyna meni qospaqqa tyrysyp, úıindegi oqýlyqtarynan dálelderin kórsetti. Keshki saǵat 19:00-de barǵannan, túngi 04:00 ýaqytqa deıin osy áńgimede boldyq. Qaıtadan kózim baılanyp, osy jamaǵattyń múshesi bolyp shyǵa keldim. Eki kúnniń ishinde basqa jamaǵatqa aýystym. Aldynda bir-birimizdi tyńdamaımyz dep, eki jamaǵattaǵylar óz aramyzda aıtatynbyz. Shýbha túsip qalsa, qıyn bolady deýshi edik. Sol úshin de bolar, madhaldardyń menen alystaǵany. Olarǵa kúdikpen qaraǵanym unamasa kerek. Osy jamaǵatta qalyp, turmysqa shyqtym. Eki ortany kórgen soń, ózim de kóp nárseni aıyramyn. Jıyrma bir jasymnan bastap, alty jylǵy ǵumyrymdy osy ortada ótkizdim. Ózimizdi aqıqatty aıtýshylarmyz dedik. Tek qana ózimizben ǵana sanasatynbyz. Kim namazdy oqymaıdy, sonyń bárinde aıyptaýǵa kóshtik. Olardy kápir retinde sanadyq. Bizdi qoldamaıtyńdardy adam qurly kórgimiz de kelmeıtin.
Mundaǵy jamaǵat óte uıymshyl edi. Mahramsyz áıel adamnyń jalǵyz júrýlerin qalamaıtyn. Buryńǵy kúıeýim de osy jamaǵattan. Keıde osylardyń «súnnet» degeni bos sóz be dep qaldym?.. Kúıeýimnen qalǵan qyzymnyń baryna nede bolsa da, Qudaıǵa shúkir! Meniń moıymaı ómirge de- gen qushtarlyǵymdy, mahabbatymdy arttyrdy. Ákesine kelsek, ne derimdi bilmeımin?.. Qyzymnyń «papa taýyp ber!» dep aıtatyny júregimdi aýyrtady. Ózi qatarly balalarmen oınap, olardyń ákeleri baryna qatty qyńjylady. Keıin ósken soń, oǵan ne dep túsindirerimdi bilmeımin?!
Turmysqa shyqqan kezimde, jaǵdaıym múldem ózgerdi. Naqty aıtsam, sáláfızmniń kádimgi sekta ekendigine kózim jetti. Olardyń isteri súnnetke múldem saı bolmaı ketti. Osy qyzyma aıaǵym aýyr boldy. Sharıǵattaǵydaı bosanýǵa merzimim jetip tursa da, kúıeýim talaǵyn berdi. Mundaǵy sebebi oǵan ekinshi áıel alý kerek boldy. Qansha jerden talaǵy júrmese de! Ajyrasqan sátten bastap, baýyrsymaq ahılary birinen soń biri «maǵan turmysqa shyq!» dep usynystaryn tastady. Osy kezde bosanǵannan keıin, qyzymdy alyp bul jamaǵattan qashyp shyqtym.
Bizdegilerdiń jynystyq qatynas taqyrybynda qyzdar men jigitter erkin sóılese beredi eken. Buny ózim kesh bildim. Bir-birine uıalmaı sýretterin jiberip, kádimgi «súıem», «sheshin» degen sózderin aıtatyn. Osy jaǵdaılar meni qatty oılandyryp, ózimizdi «áýelgi joldaǵylarmyz» deýden jıirkenip kettim. Basynda jaǵdaıym múldem qıyn boldy. Eki kúnge ázer nanymdy taýyp jeıtinmin. Basqa amalymyz bolmady! Qazirgi kezde saıabaqta balmuzdaq satýshymyn. Osylaısha árkimge bir jaldanyp, áreń degende nanymdy taýyp júrmin. Kúnige alarym 1000-1500 teńge. Azanǵy saǵat 07:00-den turyp, túngi 22:00-ge deıin jumys isteımin. Páterimiz arzan bolýy úshin alysta turamyn. Sondyqtan da erte turyp, kúnige jaıaý baryp qaıtamyn.
Qyzymnyń ákesinen esh jaqsylyq kútpeımin! Árkimniń aqysyn Alla aqyrette alyp beredi. Meniń qazirgi maqsatym qyzymdy jetildirip, ata-anamnan keshirip surap, qaıtadan olarmen bir otbasy bolýdy máńgige qalaımyn.
Bizge ishki saıasat bóliminiń teologtary, ishki ister mınıstrliginiń aqsaqaldar alqasy, ımamdar da, dintanýshylar kelip aralaıtyn. Birqatar túsindirý jumystaryn da jasaǵan. UQK jáne İİM talaı ret qonaqta bolyp qaıtqanbyz. Biz olardy «adasýshy» desek, qalaı tyńdaımyz? Bizdiń bilim alatyn ýaǵyzdaýshylarymyz tek ózderiń ǵana tyńdaýǵa shaqyrady. Basqa qoǵam múshelerin bizge jıirkenishti etip kórsetedi. Sondyqtan ondaı túsindirý jumystaryna qulaǵymyzdy kóbinese ilmeımiz. Qaıta Sırıaǵa ketpek bolyp jatqanda, úkimettiń qolyna túskenimiz úshin raqmetimdi aıtamyn. Eger de shekaradan asyp ketkende, jaǵdaıym ne bolar edi?! Ondaǵy soǵysqa baryp, óz beıbit elimniń taǵdyrynan aıyrylar edim.
Bizdiń ýaǵyzdaýshylarymyz radıkaldy baǵytqa úndeıtin! Óz aramyzda tipti sabaqtar bolatyn. Skype jelisi arqyly árbir jerdegi jamaǵattarymyzben onlaın sabaqtardy aramyzda ótkizemiz. «Jezqazǵan», «Qaraǵandy», «Atyraý», «Aqtóbe», «Jańaózen», «Aqtaý», «Almaty» t.b. qalalardaǵy jamaǵattarymyzben tyǵyz baılanystamyz. Túrli áleýmettik jelilerdi paıdanalatynbyz. Olardyń kóbi VKontakte, Facebook sıaqty tanymal emes. Qarapaıym qoldanýshylar da, kóbisi olardy múldem bilmeıtiń.
Osyndaı jeliler arqyly Sırıaǵa attanbaqshy boldyq. Aldyn-ala bir top adam daıyndaldyq. Men ol kezde ketýge qatty nıet ettim. Aramyzdan bir adam tıisti jer- ge aıtty ma, áıteýir bárimiz ketpekshi bolyp jatqanda orta jolda ustalyp qaldyq. BAQ-qa sene bermeımiz. Ózimizdiń VKontakte jelisinde «Halıfat», «Al-Haıat» degen birlestikterimiz bar bolatyn. Tek solardaǵy jańalyqtardy durys kóretinbiz. Sırıadan qaıtyp kelgen jandardyń suhbatyn, oqıǵalaryn berse ony ózderi satyp alǵan deýshi edik. Ondaıdyń bárin zańdy jaǵalaǵan adamdar deıtinbiz. Múmkin, myna meniń oqıǵamdy oqyǵan sizden basqa jandar ádeıi jasalyndy deýi ǵajap emes. Tek qana bizdegilerdiń kóbi, basyna osyndaı jaǵdaılardy túskende ǵana biledi. Sáláfızm baǵytyndaǵylardy dástúrli ıslamǵa qaıtarý qıyn. Aqtóbedegi lańkesterdiń qatarynda qaza bolǵan jandardyń, keıbir jubaılary kúıeýlerinikin durys kóredi. Olarǵa qansha úkimet durys emestigin aıtyp, attarymen tústep jatsa da kúıeýlerin «shahıd» boldy dep esepteıdi.
Bizdiń jamaǵattaǵy jesir qalǵan áıel zatynyń kóbiniń kúıeýleri, ekstremızm babymen sottalyp ketkender. Bunyń bárin ózderine kelgen synaq dep biledi. Qandaı qıyndyq kórse de, moıymaýǵa tyrysady. Sondyqtan olar bul jaǵdaıda qasıetti jıhadty oryndadyq dep uǵady. Esh jasyratyny joq!
Ózimde kezinde solaı túsindim. Osy sáláfızm baǵytynda bolǵan kezimde, ata-anammen talaı daýlasyp urystym. Meni oqytyp, baryn aıamaı jetildirdi. Solardyń arqasynda joǵarǵy oqý ornyn oqyp bitirdim. Dıplomymdy alyp aýylǵa bardym. Negizi ózimiz elimizdiń ońtústik aımaqtarynda turamyz. Sáláfıttik kózqarastarymdy otbasyma da aıtýshy edim. Senderdiki durys emes dep! Sol sebepti asyl dinimizben kele jatqan salt-dástúrlerimizdi bıdǵatqa, adasýshylyqqa aıyptap, múldem oılanbastan teriske shyǵardym. Úıdegiler maǵan múldem tań qaldy! Olar da meni qaıtarýǵa tyrysty. Alaıda, anamnyń quıyp bergen asyn tógip, kózderinshe «sender kápirsińder» dep, óz jolymmen ketip qaldym. Mine, alty jyl óte shyqty. Qatty saǵynamyn! Bekerden beker otbasymdy osylaı tastap kettim. Meniń turmys qurǵan kúıeýim de ata-anamyzǵa jaqyndatqyzbady. Anam áli kúnge deıin zar jylap júr. Kelýimdi talaı maǵan aıtyp ótindi. Aldaryna barýǵa qatty uıalamyn. Kezinde asyn ishpeı, aldaryna tógip ketkenim úshin óz-ózimdi keshire alar emespin. Mende anamyn ǵoı!? Perzentiniń baqyty úshin bárin jasaýǵa daıar...
Árıne! «Ata-ananyń qadirin balaly bolǵanda bilersiń» dep, burynǵylar beker aıtpasa kerek. Osynshama qyzdarymyzdyń baqytsyzdyqqa tap bo- lyp, jastarymyzdyń óz eline qarý alyp júgirip jatqanyna ne deımiz!? Gúlbarshyn sıaqty kóptegen qyzdarymyz ózine qaıtadan kúıeý izdep, ǵalamtor jelilerinde baqytty ǵumyr keshýi úshin úmit etýde. Basynan kóptegen taýqymetti ótkizip, eshqaısyna moıymaı alǵa umtylǵan osyndaı qyzymyzdyń qaısarlyǵyna tánti boldym. Kishkentaı ǵana perishtedeı súıkimdi perzenti, jalǵyz ózi jetildirip jatqan anasyna járdemshi eken. Ákesiniń qyzy úshin járdem bermeıtini, bir ret bolsyn kelip er jetip jatqandyǵyn kórmeı, múldem habarsyz ketýi myna siz ben bizge aýyr tıeri sózsiz. Osyndaı taǵdyrdyń sebepshisi bolǵan, syrttaǵy teris pıǵyldy dinı nasıhattyń ýaǵyzdaýshylary ekendigi anyq. Al, ýaǵyzdaýshylardyń sáláfızm baǵytymen bilim berip, tek qana tyńdaýshylaryn óz joldaryna ǵana shaqyrady. Osydan soń bir júıedegi ıdeologıalary qalyptasyp, qoǵamymyzdyń bólinýine alyp kelip jatyr. Áıel zatynyń sharıǵattaǵy orny men quqyǵyn taptaýǵa qalaı ǵana dátteri barady eken? «Dúmshe molda din buzar, qısyq arba jol buzar» degen maqaldyń búgingi maǵynasy qazirgi qoǵamymyzdaǵy bolyp jatqan oqıǵalardy eske túsiredi.
Qadiráli SARYPBEK,
