Qadirmendi, oqyrman qaýym. Nazarlaryńyzǵa el táýlsizdiginiń arǵy-bergi tarıhynan syr shertetin materıaldy usynyp otyrmyz. Munda eldegi birqatar belgili tarıhshy-ǵalymdardyń tushymdy oı-pikirleri men naqty tujyrymdary toptastyrylǵan. Qazaq handyǵynyń qurylýyna deıingi uzaq tarıhı kezeńde ulan-baıtaq Ortalyq Azıa óńirin mekendegen túrki tildes rý-taıpalardyń ortaq aýmaqta ómir súrip, birte-birte birigýi men damýy arqyly óz aldyna qazaq halqy bolyp qalyptasý prosesiniń alǵysharttary qalyptasty. Ejelgi zamannyń tarıhı derekteri búgingi qazaq ultynyń arǵy tegi saq, úısin, ǵun jáne qańly taıpalary ekenin kórsetedi. Júrgizilgen ǵylymı zertteýler Qazaqstandaǵy nomadızm tarıhy bizdiń dáýirimizge deıingi Vİİİ ǵasyrdan bastaý alatynyn dáleldeıdi, osy kezeńde alǵashqy etnomádenı qaýymdastyqtar qalyptasyp, olardyń kún kórisi sharýashylyq júrgizýdiń jańa tásili – kóshpeli mal sharýashylyǵymen baılanysty boldy. Osy oraıda Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti N.Nazarbaev: “Qazaq halqynyń tarıhy, keıbireýler aıtyp júrgendeı, keshegi qazaq handyǵy shańyraq kótergen HV ǵasyrdan bastalmaıdy. Handyqtyń qurylýy bir basqa, búgingi qazaq halqy – sonaý este joq eski zamandardan-aq tulparlarynyń tuıaǵymen dúnıeni dúr silkindirgen kóne saqtardyń, ejelgi ǵundardyń, baıyrǵy túrikterdiń urpaǵy, úlken úıdiń qara shańyraǵyn ata jurtta saqtaǵan halyq” – dep aıtýy kóp jaǵdaıdy ańǵartsa kerek. Alash orda úkimetiniń negizin qalaýshy memleket qaıratkeri Raıymjan Mársekov: «Halyq bolǵan soń, halyqtyń meken qylyp, jaılap júretin jeri, sýy bolady. Jeri, sýy bar bolsa, óziniń bıligi, óz tizgini ózinde bolǵan, ámir ıeleri ózinde bolǵan halyq, sol memleket bolyp tabylady»- degen eken. Demek, halyq jáne onyń ómir súretin terıtorıasy, sondaı-aq, sol halyqtyń táýelsiz bıligi ornaǵan bolsa, ol halyqtyń memlekettiligi bar degen sóz. Olaı bolsa, qazaq qashan halyq boldy, qaı ýaqyttan bastap ıen dalany mekendedi, qashannan beri táýelsiz el boldy degen máseleniń basyn ashyp alsaq. «Qazaq handyǵy» XV ǵasyrdyń ekinshi jartysynda tarıh sahnasyna shyqqanymen, qazaq memlekettiliginiń tarıhy tym áride jatyr. Bul týraly kóne tarıhymyzdy zerttep júrgen belgili tarıhshy ǵalymdar: «Azıa dalasynda alǵash saltanat qurǵan kóshpelilerdiń biri hundar (ǵundar). Tarıh ǵylymynda qazaq halqynyń etnogenezdik bir tarmaǵy hundar ekendigi anyqtalǵan aqıqat. Al hundar jalpy turki taıpalarynyń qaınar-bulaǵy bolyp tabylady. Demek, hun-túrki taıpalary uzaq tarıhı damý barysynda ózine tán mádenıet qalyptastyryp (M.I kóshpeli órkenıet), kóptegen derbes ulttarǵa aınalyp ketti. Biraq, solardyń ishinde erte zamandaǵy kóshpeli tirshilik formasy men dúnıetanymyn taıaý zamanǵa deıin birshama tolyq saqtaǵan ulttardyń biri qazaqtar bolyp tabylady» - dep qazaq memlekettiliginiń tarıhyn hun dáýirine (b.e.b V-IV ǵasyrlar) aparyp tireıdi. Memleket jáne quqyq teorıasy ǵylymynyń teoretıkteri kóshpeli elderdiń turaqty ásker ustamaýyna baılanysty, sondaı-aq, áskerı áleýeti bar kez-kelgen kúsh ıesi bılikke qol jetkize alatyndyqtan, mundaı joǵary saıası uıymǵa memlekettilikke ótý kezeńindegi «áskerı-demokratıalyq qaýymdastyqtar» dep anyqtama jasaǵan. Biraq, bul eýrosentrızmnen týyndaǵan kózqaras. Batys ǵalymdary ne dese de, biz Saq, Hun, Túrik birlestikterin «memleket» dep tanımyz. Osy sebepten de memlekettilikti tek otyryqshylyq mádenıetke negizdeý durys emes. Demek, Saq, Úısin, Qańly, Hun, Túrik birlestikteri kóshpeli jáne jartylaı kóshpeli ǵumyr keshken memleket sanatyna jatady. Memlekettilik qashan qalyptasty degen máselede, qazaq halqynyń ómir súrgen keńistigi - memlekettigimizdiń aıshyqty kórinisi bola alady. Sebebi, memlekettiliktiń mindetti bes belgisiniń biri - onyń terıtorıasy ekeni kópshilikke málim. Túrkilik dúnıetanym boıynsha el bıleý úshin áskerı áleýetińnen buryn «altyn uryqtyń» sarqyty bolýyń shart. Baǵzy túriktiń túsinigi boıynsha boıyna Qudaıdyń quty daryǵan harızmatıkalyq tulǵa ǵana memleket qura alady. Qazaq eli óz táýelsizdik ǵasyrynyń besten birin toltyrdy. Bul merzim adam ómirimen eseptegende de, tarıhı turǵydan alyp qaraǵanda da kóp ýaqyt emes. Biraq osy bir qysqa merzimge qaramastan táýelsizdiktiń alǵashqy jyldaryndaǵy ekonomıkalyq-áleýmettik jáne saıası qıynshylyqtardy eńsere bilgen qazaq eli álem moıyndaǵan memleketter qataryna qosyldy. Elimizdiń saıası ómiri jańartylyp, túbegeıli ózgerister jasaldy. Memlekettiliktiń barlyq ınstıtýttary qurylyp, ekonomıkamyz naryqtyq jolǵa tústi. Halyqtyń ál-aýqaty jańa deńgeıge kóterildi, áleýmettik salada jańa asýlar baǵyndyryldy. Memlekettik shekaramyz aıqyndalyp, eldiń tutastyǵy, jerdiń bútindigi qamtamasyz etildi. Elbasynyń kóregendigi men erik-jigeriniń nátıjesinde Qazaqstan álemde tuńǵysh ret ıadrolyq qarýdan bas tartyp, Semeı synaq polıgonyn jabýy búkil dúnıejúziniń nazaryn ózine eriksiz aýdarǵan bolatyn. Osy bir batyl qadamnyń nátıjesinde memleketimizdiń táýelsizdiginiń qaýipsizdigine álemniń irgeli memleketteri kepildik berdi. Álem elderimen terezesi teń táýelsiz memleket quryp, ata-babalarymyzdyń ǵasyrlar boıǵy uly armany men maqsaty oryndaldy. Qazaq eli táýelsizdiginiń kók baıraǵyn óz qolymen tuńǵysh kóterip, táýelsiz Qazaqstan memleketin qurǵan – Elbasymyzdyń az jyldyń aıasynda týǵan elin álemdik qaýymdastyqqa tanytqandyǵyna, ózgelermen birge óz halqymyz da kýá. 1991 jyly 1 jeltoqsanda qazaqstandyqtar ózderiniń Tuńǵysh Prezıdentin saılap, senim artty, el táýelsizdigin amanat etti, jaýapkershilik júgin arqalatty, halyq ózderi tańdaǵan Kóshbasshysynyń ne isteý kerektigin biletindigine, eldi adastyrmaıtynyna, týra jolǵa bastaıtynyna sendi. Elimiz ben halqymyzdyń sol senimin Elbasynyń tolyq aqtap otyrǵandyǵyna da osy kúnderi kózimiz anyq jetip otyr. Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń qyzmetine kirisýge arnalǵan saltanat sol jyldyń, ıaǵnı 1991 jyldyń 10 jeltoqsanynda bolǵan edi. Prezıdenttiń qyzmetine kirisý jáne ant berý saltanaty ejelgi halyqtyq dástúr men qazirgi órkenıet úlgileriniń aıshyqtalǵan jaǵdaıynda ótti. Prezıdent ejelgi dástúr boıynsha aq kıizdiń ústine kóterilip, qolyn Konstıtýsıaǵa qoıyp, ant berdi. Ant berý rásiminen keıin tebirene sóılegen Elbasy Nursultan Nazarbaev: – Búgingi kún – qazaq eliniń shejiresine máńgi enetin kún. Tarıhtyń talaı buralań belesinen ótip, bul kúnge de jetip otyrmyz. Bárin de kórgen halyqpyz, bárine kóngen halyqpyz. Ejelden erkindikti ańsap, azattyqty kóksep kele jatqan elimizdiń basyna talaı ret baq ta ornap, baǵy da taıyp, saǵy da synǵan, qıly kezeń, zar zamanǵa da talaı ushyraǵan. Aıqaılap júrip, asharshylyqqa urynyp, urandap júrip ult múddesin umytqanymyz da aqıqat. Shúkir, keshteý bolsa da es jıyp, eńse kóterip, egemendi eldiń týyn da tige bastadyq. Qazaq Respýblıkasynyń Prezıdentin búkil halyq saılaǵany – osy joldaǵy eń bıik belestiń biri. Eldiń qamyn oılaıdy, namysyn jibermeıdi dep bir aýyzdan senim artqandaryńyz úshin shyn júrekten alǵysymdy aıtamyn. Elim úshin, halqym úshin, Qazaqstanym úshin tarıhtyń qaı synaǵyna da táýekel dep bas tigýge daıynmyn. Bul jolda eń aldymen dana halqyma, darqan elime, ata-babamnyń arýaǵyna súıenemin,–dep tebirene aǵynan jaryldy. Prezıdentke búkil halyq atynan ókildik berilgennen keıin 16 jeltoqsanda «Qazaqstan Respýblıkasynyń memlekettik táýelsizdigi týraly Zań» qabyldandy.Tarıh bizge 1991 jyldyń 16-jeltoqsanynan bastap Táýelsiz memleket qurýdyń sybaǵasyn usyndy. Sóıtip, elimizdiń tar jol, taıǵaq keshýli qasıetti sapary, azattyqtyń arpalysqa toly aq joly bastalyp edi. Elbasy óziniń týǵan halqyna degen senimmen táýekel dep táýelsiz eldiń irgetasyn qalaýdy, ony nyǵaıtýdy qolǵa alǵan bolatyn. Elbasy Nazarbaev ózine senim artqan óz halqyna eń bir qıyn jyldardyń ózinde oryndalýy múmkin bolmaıtyn máselege baılanysty eshqandaı ýáde bermedi. Halqynyń aldyndaǵy bedeli sonysymen de arta tústi. Eger ýáde bere qalsa, bárin de oryndady. Boıyndaǵy týa bitken qasıeti jáne ómirlik tájirıbemen bekigen tózimshildigi, sabyrlyǵy, ustamdylyǵy bar Tuńǵysh Prezıdentimiz búkil qazaqstandyqtardy óziniń aınalasyna toptastyra alatyn saıasatker jáne dara tulǵa ekendigin tanytty. N. Nazarbaevtyń Ult Kóshbasshysy ekendigin Parlament qabyldaǵan Konstıtýsıalyq Zańnan kóp buryn-aq halyqtyń ózi moıyndaǵan edi. Nursultan Nazarbaev memleket basshylyǵyna kelgen alǵashqy sátten bastap aıryqsha ereksheligi bar ózgeshe bir halyqaralyq jáne ultaralyq máseleler shıelenisiniń sheshýin asyǵystyqqa salmaı, ýaqyttyń talabyna, qazaqstandyq joldyń ereksheligine úılestire, jan-jaqty múddelerdiń túıisý núktesin taba bilip sheshýdegi daralyǵymen birden álem nazaryn aýdardy. Nursultan Nazarbaev táýelsizdiktiń betburysty kezeńderinde Memleket basshysy retinde ásirese ekonomıkalyq jáne saıası damýdyń úlgilerin taldaý máselesindegi biliksizdikke qatań qarsy tura bildi. Eshkimniń oıyna kelmegen jáne de bárine birdeı jaǵa bermeıtin, biraq ómirsheń mańyzy bar sheshimderdi batyl qabyldap jatty. Elbasynyń óz kezinde: – Keıde adamdardy erkinen tys qazir barǵysy kelmeıtin, biraq obektıvti túrde barýǵa tıis jaqqa jeteleýge týra keldi, – dep aıtqanyn osy kúnderi eske ala otyryp, ıaǵnı, bılik úshin kúrestegi batyldyq pen bılik basyndaǵy batyldyqtyń ekeýi eki basqa ekendigin óz isimen dáleldeı bilgendigi eriksiz súısindiredi. Nursultan Nazarbaevtyń jańa astanany turǵyzý bastamasy men ony aqıqatqa aınaldyrýy Elbasynyń modernızasıalyq jobasynyń basty tabysynyń sımvolyna aınaldy. Qazaqstannyń jańa astanasy shyn mánindegi jańa dáýirdiń qalasy bola aldy. 1994 jyly N. Nazarbaev astanany kóshirý oıyn alǵash ret alǵa tartqan kezde bul jaǵdaı qoǵamda eki udaı pikir týǵyzǵan bolatyn. Dúnıe tarıhynda óz táýelsiz memlekettilikterin qalyptastyrý kezeńinde bir de bir memleket basshysy mundaı túbegeıli batyl qadamǵa barǵan da emes. Jańa astananyń salynýy jáne kóshirilýi rekordtyq asa qysqa merzimde ótti. Bul qadam daǵdarys kezeńinde qazaqstandyqtardyń áleýmettik optımızmine qoldaý jasaý úshin óte mańyzdy edi. Astana eldiń ótkeninen bolashaqqa, jańa dáýirge aýysýynyń nyshandyq oqıǵasyna aınaldy. Jas eldiń múmkindikteri álemge pash etildi. Astana saıası jáne ekonomıkalyq qana emes, sonymen birge Nazarbaevtyń jeke, adamı jobasyna da, ulttyq tarıhtyń jańa kelbetine de aınaldy. Memlekettiń, onyń basshylyǵynyń qandaı saıasat júrgizýine, qandaı baǵyt jáne jol tańdaǵanyna sáıkes saıası qurylym, saıası júıe, saıası bılik túri ornaıdy. Atalǵan saıası júıe men bılik túri jáne eldiń saıası baǵyty jańadan táýelsizdik alǵan elderdiń tańdaǵan damý úrdisine jáne sol eldiń basshylyǵynyń júrgizgen saıasatyna baılanysty da qalyptasady. Sol sıaqty táýelsizdik alǵanyna jıyrma bir jyl tolǵan Qazaqstannyń da jańa memlekettilikti qalyptastyrýdan bastap ózindik memlekettik qurylystaǵy, áleýmettik-ekonomıkalyq damýdaǵy, eldiń qoǵamdyq ómiriniń kezeń-kezeńimen demokratıalandyrý baǵytyndaǵy qazaqstandyq joly qalyptasty. «Nazarbaevtyń nusqasy» dep atalǵan bul strategıa sheteldik saıasattanýshylar men qaıratkerlerdiń oń baǵasyna ıe bolýymen qatar qazaqstandyqtardyń da basym kópshiliginiń qoldaýyna ıe boldy. Bul qoldaýdyń dáıektiligi men shynaıylyǵy Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń eldiń Tuńǵysh Prezıdenti retinde de, táýelsiz elimizdi ótpeli kezeńniń aýyr qıynshylyǵynan alyp shyǵýda jáne onyń bul baǵyttaǵy júrgizip otyrǵan saıasatymen baılanysty bolǵan Parlament jáne Prezıdent saılaýlarynda aıqyn jeńiske jetýinen de kórinis taýyp keledi. Elbasy N. Nazarbaevtyń Qazaqstannyń ózindik damý jolyn tańdaýy týraly bastamasy alǵash ret 1992 jyly mamyr aıynda «Qazaqstannyń egemendi memleket retinde qalyptasýy men damýynyń strategıasynda» jarıa etildi. Táýelsiz elimizdiń baǵytyn aıqyndaýda, oqıǵany boljap bilýde, túpki maqsatqa qol jetkizýge senimdi bolýǵa múmkindik beretin Qazaqstan qoǵamy damýynyń aıqyn jáne naqty strategıasynyń qajettigin basa kórsetken Elbasy N. Nazarbaev atalǵan eńbeginde memleket aldynda qoıylyp otyrǵan naqty strategıalyq maqsattardy belgilep berdi. Memleket basshysy elimizdiń saıasat salasyndaǵy basym baǵyty jas egemendi memlekettiń kúshti prezıdenttik respýblıka qurý baǵytyna tikeleı baılanysty bolý qajettiligine nazar aýdartty. El táýelsizdiginiń baıandy bolýy men bolashaqtyń kemeldiligin qamtamasyz etý jolyndaǵy Tuńǵysh Prezıdentke artylar júk te aýyr boldy. Artylǵan júkti abyroımen kóterý, halyq senimin aqtaý, táýelsizdikti tuǵyrly etý, álemdik qaýymdastyqqa terezesi teń elder qatarynda bolýdy júzege asyrý odan da qıynyraq isterdi atqarýdy, batyl sheshimder qabyldaýdy qajet etti. Osy atalǵan asa mańyzdy maqsat, mindetterdi sheshý turǵysynda Elbasy N. Nazarbaev birden-bir durys qadam jasaı aldy. Bul qadam – táýelsizdiktiń alǵashqy kúnderinen qalana bastaǵan Qazaqstannyń ózindik damý joly edi. Bul jol tek ekonomıkalyq úlgini tańdaýǵa, jalpy konstıtýsıalyq erejelerdi qabyldaýǵa, prezıdenttik kúshti bılikti ornyqtyrýdy ǵana emes, sonymen birge saıası rejımdi, ınfraqurylymdy jáne konfessıonaldyq qatynastardy qamtýdyń da saıası úlgisi bolatyn. Qazirgi ýaqytta bul úlgi dúnıejúzinde, bedeldi halyqaralyq uıymdarda jáne respýblıkamyzdyń ózinde de asa joǵary baǵalanyp otyr. Qazaqstanda jıyrma jylǵa taıaý ýaqyt boıy etnıkalyq jáne dinı ózara túsinistiktiń saqtalýy kóp jaǵdaıda qazaqstandyq joldyń mártebesin arttyra túsedi. Bul joldyń ońtaıly sheshilýiniń jáne tıimdiliginiń Qazaqstan Prezıdentiniń atymen baılanystyrylýy da qazaqstandyq qoǵamnyń Ult Kóshbasshysynyń tóńiregine odan ári toptasa túsý qajettiligin aıqyndaıdy. Qazirgi táýelsiz Qazaqstannyń damý tarıhyn bizge ótkennen izdeýdiń qajeti joq. Óıtkeni, bizdiń ózimiz táýelsiz elimizben birge ómir súrip kelemiz. Táýelsizdiktiń qıynshylyǵyn da, jemisi men jeńisin de, tipti árbir qadamyn ózimiz de birge kórip, birge ilgeri jyljýdamyz. Sodan da bolar eldiń búgingi jetistigi men tabysy qudaı bergen nesibe sıaqty bolyp kórinýi de múmkin. Biraq, onyń olaı emestigin, táýelsiz eldiń búgingi álem súısinip otyrǵan jetistigin biz ózimizdiń ótkenimizben jáne búginimizben salystyra otyryp, táýelsizdiktiń jıyrma bir jyldyq jolyn eńserý bizge ońaıǵa túspegendigin, munyń sarabdal jolynda Elasynyń danalyǵy men kóregendigi jatqandyǵyn aıtqanymyz durys. El táýelsizdiginiń basynda turǵan, ótpeli kezeńniń barlyq qıynshylyǵyn eńserip, memleketimizdi saıası, áleýmettik, ekonomıkalyq daǵdarystarǵa soqtyrmaı, búgingi kóz kórgen yntymaq pen jetistikke qol jetkizgen elimizdiń Tuńǵysh Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń qajyrly eńbegin, durys tańdaǵan saıasatyn álem jurtshylyǵy da moıyndaýda. Qazir táýelsiz qazaq eliniń tarıhy jasaldy. Biraq ony qazaq eliniń Kóshbasshysy bola alǵan Nursultan Nazarbaevtyń 1991 jyly búkil halyqtyq saılaýdan keıin qolǵa alǵan basshylyq qyzmetinsiz kózge elestetý múmkin de emes. Óıtkeni, batystyq saıasatkerler men qaıratkerler de Qazaqstannyń búgingi tabystaryn onyń Tuńǵysh Prezıdenti Nursultan Nazarbaevpen baılanystyrady. Solardyń biri aǵylshyn pýblısısi, saıası eńbekterimen belgili Dj. Aıtken myrza «Nazarbaev jáne Qazaqstannyń qalyptasyp damýy» degen eńbeginde Qazaqstandy álemdik qaýymdastyqpen tanystyrýdyń, onyń jetistikterin jetkizýdiń kilti Nazarbaev tulǵasynda ekendigin moıyndaıdy jáne atalǵan kitabyn osy baǵytta jazady. Qazaqstandy qazirgi zamanǵy básekege qabiletti, órkendeý jolyndaǵy, jyl saıynǵy órleý baǵytyndaǵy memleketke aınaldyrýda Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń basty ról atqarǵanyn álemniń basqa saıasattanýshylary da únemi aıtyp júr. Bunyń ózi de elimizdegi memleket tizgininiń senimdi qolda ekendigin elimiz ǵana emes basqa elderge de moıyndatýdy bildirdi. 1991 jyly 17 jeltoqsanda Almatydaǵy Respýblıka alańynda ótken mıtıńide Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń: –Táýelsizdiktiń bizdiń bárimizge artar mindeti mol. Endi eńseli el bolýdyń jolyna shyndap túsýimiz kerek. Áýletimizdiń asýy da, dáýletimizdiń tasýy da óz qolymyzda. Keń baıtaq jerimizdiń baılyǵy osy dalanyń túpkilikti halqyna da, taǵdyr qosyp, birge ómir súrip jatqan ózge ult ókilderine de jetedi. Tarıh kóshi uzaq. Asyqsaq ta aptyqpaıyq. Qazaqstannyń kóp ultty halqynyń juldyzy joǵary bolatynyna, týǵan elimizde dáýletti de sáýletti ómir ornaıtynyna kámil senemin,–dep aıtqan sóziniń búgingi kúni shyndyqqa aınalǵanyn kórip otyrmyz. Táýelsizdiktiń alǵashqy tańynda aıtylǵan bul sózdiń aqıqatqa aınalýyna da Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń halyq senimine laıyq bola alý qasıeti men berilgen ýádelerdi oryndaýy jáne qajymas qaıraty men tabandylyǵy, kóregen saıasatkerligi sebep bolǵanyn moıyndaǵandar jetip artylady. Sonymen birge Qazaqstan halqy elimizdiń jasampaz búgini men jarqyn bolashaǵynyń kepildigin Elbasymen baılanystyrady. Táýelsizdiktiń bastaýynda bolǵan Elbasy Nursultan Nazarbaev el erteńin de aıqyndady. Táýelsizdik desek, eń aldymen onyń bastaýynda bolǵan, ony nyq senimmen alǵa aparǵan, táýelsiz el memlekettiliginiń negizin qalaǵan Elbasy oıǵa keledi. Elbasy desek, qıyn-qystaý kezeńde eldi basqaryp, ony bar qıynshylyqtan alyp shyǵyp, búgingi órkendi damýǵa jetkizgen Elbasy men El erteńi taǵy da aldymyzdan shyǵady. El erteńi de óz halqy Elbasy dep ataǵan Tuńǵysh Prezıdentimiz Nursultan Nazarbaevtyń el basshylyǵyn odan ári qolǵa ustaýymen baılanystyrylady. Elbasynyń, Ult Kóshbasshysynyń eńbegi men bedelin onyń ótken qyzmetin baıandaý jáne ol týraly basqalardyń oı-pikirin jetkizý arqyly da baǵalaýǵa bolady. Qazaqstan halqy da Elbasynyń eńbegin osylaı baǵalaıdy. Eldiń qaýipsizdigi men turaqtylyǵyn jáne órkendi damýǵa serpin beretin reformalardy jedel de tıimdi júrgizý úshin jáne bul maqsatqa jetýde birinshi kezekte halyqtyń qoldaýyna ıe bolatyn qabiletti de kúshti tulǵanyń qajet bolatyndyǵyn tarıh paraqtary áldeqashan dáleldegen. Táýelsiz Qazaqstan tarıhynda mundaı tulǵa boldy jáne aldaǵy ýaqytta da qajet. Sondyqtan da Elbasy, El táýelsizdigi, El erteńi uǵymdaryn qasterleı de, qoldaı da bilýimiz paryz etiledi. Bul bizdiń, urpaqtarymyzdyń bolashaǵy úshin qajet. Ózimizdiń el táýelsizdiginiń tarıhy jáne Elbasynyń el egemendigindegi róli jónindegi oıymyzdy qoryta aıtqanda, az ǵana ýaqytta Tuńǵysh Prezıdentimiz Nursultan Nazarbaevtyń jetekshiligimen elimizde ekonomıkalyq, áleýmettik, quqyqtyq jáne saıası túbegeıli ózgerister júzege asyrylǵandyǵyn bóle-jara atap kórsetý qajet. Táýelsizdiktiń alǵashqy jyldaryndaǵy Elbasy belgilegen jáne batyl júrgizgen baǵyt ózin-ózi aqtady jáne aldaǵy ýaqytta da ómirsheń bolatyndyǵyn dáleldep otyr. Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń júrgizgen bul saıasaty men baǵyty qazirgi ýaqytta «Qazaqstannyń damý joly» retinde dúnıejúzi qaýymdastyǵynan moıyndaldy. 2012 jyldyń 13 qarashasynda Qazaqatannyń BUU adam quqyqtary boıynsha Keńesiniń múshesi bolyp saılanýy da Elbasynyń qoǵamdy reformalaýǵa qatysty is-sharalarynyń álem tarapynan tanylǵanyn kórsetedi.Qazaqstannyń Táýelsizdigi men Elbasy eńbeginiń bir-birimen tyǵyz ushtasyp jatqandyǵyn, olardyń bir-birimen ajyraǵysyz egiz uǵym ekendigin aqıqat esebinde tarıh aldymyzǵa tartyp otyr.