Osydan on toǵyz jyl buryn 10 qazanda Prezıdent «Qazaqstan-2030» strategıasyn jarıalady. Bul Memleket basshysynyń Qazaqstan halqyna arnaǵan alǵashqy Joldaýy edi. Osylaısha, búkil qoǵam aldynda tuńǵysh ret el táýelsizdigin nyǵaıtýdyń uzaq merzimge arnalǵan strategıalyq mindetteri qoıyldy. Bul jyl saıynǵy dástúrge aınalyp, mine, búgingi kúnge deıin Elbasy Qazaqstan halqyna 20 Joldaýyn arnady.
Prezıdent alǵashqy Joldaýyn 1997 jyly Almaty qalasynda Parlamentte jasady. Elbasy sol kezdi keıin bylaı dep eske alady: «2030 jylǵa deıingi Qazaqstannyń damý strategıasy men ony júzege asyrýdyń birinshi kezektegi sharalary 1997 jyly 10 qazanda resmı túrde jarıalandy. Sol kúni men elimizdiń Parlamentinde Qazaqstan halqyna arnalǵan eń alǵashqy Joldaýymmen shyǵyp sóıledim. Maǵan halyqqa Joldaý degen ıdeıanyń ózi unady, onyń el qulaǵyna sińisti bolyp ketkenine qýanamyn».
Osylaısha, Prezıdenttiń Qazaqstan halqyna jyl saıyn Joldaý arnaý dástúri «Qazaqstan-2030» strategıasynan bastaý aldy. Prezıdenttik úndeý álemdik damýda óz ornyn alyp, oń-solyn tanı bastaǵan tusta jas memlekettiń baǵyt-baǵdaryn aldaǵy 30 jylǵa anyqtap berdi. Tarıhı qujat jeti baǵyt boıynsha respýblıkanyń saıası-ekonomıkalyq, quqyqtyq-demokratıalyq jáne áleýmettik-mádenı damýynyń uzaqmerzimdi josparyn qamtydy.
Álemde «Azıa barystary» retinde tanymal Ońtústik Koreıa, Sıngapýr, Gonkong, Taıvan sekildi elderdiń tabysyn zerdeleı kele, Prezıdent Nursultan Nazarbaev «Qazaqstannyń osyndaı jetistikke jetýine ne kedergi» degen suraq qoıdy. Iaǵnı, elimizdiń 2030 jylǵa qaraı «Ortalyq Azıa barysyna» aınalyp, ózge damýshy memleketterge úlgi bolýyna tolyq múmkindigi bar. Strategıadaǵy bolashaqqa baǵdarlanǵan basymdyqtar jahandanýdyń syn-qaterlerine jaýap berýge qaýqarly. Álbette, Azıa barysyna aınalý jónindegi bul asqaq maqsattyń ómirsheńdigine senbegender kóp boldy.
«Kóptegen qıyndyqtarǵa baılanysty aldymyzda turǵan bul josparlardyń oryndalýy múmkin emes deıtinder tabylady. Keıbireýler bizdiń mısıamyz ben strategıamyzdy bos sóz dep qabyldaıdy. Endi bireýler ortalyq azıalyqtardyń, onyń ishinde qazaqstandyqtardyń barys bolatyn qabileti joq deıdi. Ýaqyt bárine tarazy», - degen bolatyn Nursultan Nazarbaev alǵashqy Joldaýynda.
Osy strategıalyq maqsattarǵa qol jetkizý úshin Prezıdent Qazaqstan halqyna arnaǵan jyl saıynǵy Joldaýlarynda el aldyndaǵy asa mańyzdy jańa mindetterdi belgilep otyrdy. «Aldymen – ekonomıka, codan soń – saıasat» degen aıqyn jolmen ilgerilep júrdik. Strategıa-2030 qabyldanǵan 15 jyl ishinde memleketimiz álemdegi eń serpindi damýshy elder bestigine endi. Nátıjesinde, 2012 jyldyń qorytyndysy boıynsha ishki jalpy ónim kólemi jaǵynan álemniń 50 iri ekonomıkasynyń qataryna kirdik. 2006 jylǵy Joldaýynda Memleket basshysy álemdegi básekege barynsha qabiletti elý eldiń qataryna kirý strategıasyn aıqyndaǵan bolatyn. Bul mejege 2013 jyly jettik. 15 jyl ishinde ulttyq ekonomıkanyń kólemi 1997 jylǵy 1,7 trıllıon teńgeden 2011 jyly 28 trıllıon teńgege ósti. 1999 jyldan bastap İJÓ-niń jyl saıynǵy ósýi 7,6%-dy qurap, aldyńǵy qatarly elderdi basyp ozdy. Jan basyna shaqqanda İJÓ 1998 jylǵy 1500 dollardan 2012 jyly 12 myń dollarǵa jetti. Qazaqstan áýel bastan jan basyna shaqqanda tartylǵan tikeleı sheteldik ınvestısıalardyń kólemi jaǵynan TMD-da kóshbasshy boldy. Shıkizat resýrstarynan túsken kiris Ulttyq qorda jınaldy. Osy jyldar ishinde halyqtyń turmys deńgeıi basty ólshem bolyp qala berdi. Sóıtip, 15 jyl ishinde qazaqstandyqtardyń tabysy 16 ese ósti. Tabysy kúnkóris deńgeıinen tómen azamattardyń sany 7 ese azaıyp, jumyssyzdar sany eki ese qysqardy. Zeınetaqy tólemderiniń ortasha mólsheri 10 ese ulǵaıdy. Ult densaýlyǵyn jaqsartý, bilim berý isinde edáýir ilgerileýge qol jetkizdik.
Mine, bul 2012 jylǵy kórsetkishter. Osylaısha, «Qazaqstan-2030» baǵdarlamasyndaǵy negizgi mindetterdi respýblıka merziminen buryn oryndady. Jańa syn-qaterlerdi laıyqty qabyldaý úshin endigi jerde 2030 strategıasynyń aıasy jetkilikti emes. Sondyqtan Prezıdent osy jyldyń sońynda «Qazaqstan-2050» strategıasyn jarıalaıdy.
«2050 jyl – jaı beıneli data emes. Bul búginde álemdik qaýymdastyq baǵdar ustap otyrǵan naqty merzim. BUU-da 2050 jylǵa deıingi órkenıetter damýynyń jahandyq boljamy ázirlendi. 2050 jylǵa deıingi boljamdyq baıandamany Dúnıejúzilik azyq-túlik uıymy jarıalady. Qazir elderdiń deni osyndaı uzaq merzimdi strategıalar ázirlep, qabyldaýda. Qytaı ózi úshin dál osyndaı strategıalyq josparlaý kókjıegin aıqyndap aldy. İri transulttyq kompanıalardyń ózi aldaǵy jarty ǵasyrǵa damý strategıalaryn ázirleýde», - dedi Prezıdent óz Joldaýynda.
Endeshe, Qazaqstan HHİ ǵasyrdyń ortasyna qaraı álemniń eń damyǵan 30 eliniń qatarynda bolýǵa tıis. Úzdik otyzdyqqa kirý ońaı emes, básekelestik myqty. Sondyqtan Qazaqstan jahandyq ekonomıkalyq taıtalasqa daıyn bolýy qajet. Bul úshin memlekettilikti odan ári damytyp jáne nyǵaıtyp, ekonomıkalyq saıasattyń jańa qaǵıdattaryna kóshý kerek. Ulttyq ekonomıkanyń jetekshi kúshi – kásipkerlikke jan-jaqty qoldaý kórsetý asa mańyzdy. Jańa áleýmettik saıasat qalyptasyp, bilim berý men densaýlyq saqtaýdyń qazirgi zamanǵy jáne tıimdi júıesi qurylady. Sondaı-aq, memlekettik apparattyń jaýapkershiligin, tıimdiligi men fýnksıonaldyǵyn arttyrý mindeti qoıylyp otyr. Halyqaralyq jáne qorǵanys saıasatynyń jańa syn-qaterlerine parapar saıasat qurýǵa da úlken kóńil bólinedi.
«Qazaqstan-2050» strategıasynan keıin Prezıdent Qazaqstan halqyna úsh Joldaý jasady. Strategıany jarıalaǵannan keıin bir jyldan soń Memleket basshysy damyǵan 30 eldiń qataryna qosylý josparyn usyndy. Osy ýaqytta Úkimet naqty tujyrymdamanyń jobasyn jasap úlgergen. Sonymen, álemniń damyǵan 30 eliniń qataryna qosylý josparymyzdy eki kezeńde júzege asyrýymyz qajet. Birinshi kezeń 2030 jylǵa deıingi ýaqytty qamtıdy. Qazaqstanda osy kezeńde ındýstrıalyq dúmpý júzege asyrylýy kerek. Iaǵnı, ekonomıkanyń dástúrli salalarynyń qarqyndy ósimi qamtamasyz etilip, qýatty ındýstrıalyq óńdeýshi sektor qurylady. Ekinshi kezeńde 2030 – 2050 jyldar aralyǵynda elimizdiń ǵylymı qamtymdy jáne jasyl ekonomıka qaǵıdattaryna negizdelgen ornyqty damýy qamtamasyz etilýi tıis.
«Nurly jol» jańa ekonomıkalyq saıasaty da osy asqaq armanǵa jetýge jasalǵan taǵy bir qadam. Elbasynyń seniminshe, «Nurly jol» bizdiń ekonomıkamyzdyń taıaý jyldardaǵy ósiminiń draıveri bolady. Jańa ekonomıkalyq saıasattyń tuǵyry ınfraqurylymdyq damýdyń jospary bolyp otyr.
Táýelsizdiktiń 25 jyldyǵyna qadam basqan tusta Prezıdent jıyrmasynshy Joldaýyn jasady. Bul qujatta «jańa qaterleri men tyń múmkindikteri qatar órbigen jańa jahandyq naqty ahýalda damýdyń basty baǵyttary» aıqyndaldy. El halqy bes baǵyt boıynsha daǵdarysqa qarsy jáne qurylymdyq keshendi jańarýlardy júzege asyrýy qajet. Atap aıtqanda, qarjy sektoryn turaqtandyrý, búdjet saıasatyn ońtaılandyrý, jekeshelendirý jáne ekonomıkalyq básekelestikti yntalandyrý, jańa ınvestısıalyq saıasattyń negizderi jáne jańa áleýmettik saıasat.
Túptep kelgende, eń uly muratymyz – Máńgilik El qurý. Osy jalpyulttyq ıdeıany Elbasy «Qazaqstan-2050» strategıasynyń túp qazyǵy etip aldy. Óıtkeni, Máńgilik El – ata-babalarymyzdyń san myń jyldan bergi asyl armany.
«Biz armandardy aqıqatqa aınaldyrdyq. Máńgilik Eldiń irgetasyn qaladyq. Men qoǵamda «Qazaq eliniń ulttyq ıdeıasy qandaı bolýy kerek?» degen saýal jıi talqyǵa túsetinin kórip júrmin. Biz úshin bolashaǵymyzǵa baǵdar etetin, ultty uıystyryp, uly maqsattarǵa jeteleıtin ıdeıa bar. Ol – Máńgilik El ıdeıasy. Qazaqtyń máńgilik ǵumyry urpaqtyń máńgilik bolashaǵyn baıandy etýge arnalady. Endigi urpaq – máńgilik qazaqtyń perzenti. Endeshe, qazaq eliniń ulttyq ıdeıasy – Máńgilik El!», - deıdi Memleket basshysy.
Sóz sońynda Prezıdenttiń Joldaýlary týraly birer qyzyqty faktige toqtalsaq. Elbasynyń halyqqa úndeýleri álemniń 15 tiline aýdarylǵan. Olardyń negizinde jalpy tırajy 70 mıllıon dana bolatyn 1,5 mıllıon materıal jarıalandy. 1999 jyly eń qysqa Joldaý shyqty, ol 1436 sózden turady. 2013 jylǵa arnalǵan Joldaý eń aýqymdy – 15 465 sóz. Joldaýdaǵy túıindi sózderdiń ondyǵyna mynalar kiredi: «memleket», «qaýipsizdik», «ekonomıka», «sapa», «ınovasıa», «áleýmettik», «álem», « birlik», «básekege qabilettilik», «bıznes».
2012 jyly Prezıdent alǵash ret Qazaqstan halqyna eki ret Joldaý arnady: «Áleýmettik –ekonomıkalyq jańǵyrtý – Qazaqstan damýynyń basty baǵyty» (27 qańtar) jáne «Qazaqstan-2050» Strategıasy - qalyptasqan memlekettiń jańa saıası baǵyty» (14 jeltoqsan). Osydan keıin 2014 jyly da Elbasy eki Joldaý jasady.
