Quralbek Mamyrbek
Ol elý toǵyzdan keıingi sandy suraǵan adamǵa renishpen qaraıtyn , keıde tipti saıqy mazaq etkendeı ashýlanyp ketetin ádeti bar edi . Sońǵy kezderi surasań únsiz meńireıip qalatyn boldy , kúz aqyrynyń bókterdegi boz tumanyndaı búk túsip qalady, tis jaryp eshteńe aıytpaıdy . Tek únsiz oılardyń jeteginde uzaq otyratyn , barlyq nalasyn ózi ǵana kirip – Shyǵatyn qarańǵy , tar bólmesine aparyp tǵyp qoıatyndaı , áredik pártilaǵysh qara túnektiń zil – Batpan dabylayna jarysa jańǵyrysqan , sary jurttyń meńireý shoqparlaryndaı , aýyr da náýmez kúrsinip qoıady .
Ol óziniń bıyl dál elý toǵyzda ekenin anyq biledi , keler jyly alla buıyrytsa , sol ózi ómiri aıtyp kórmegen sanǵa jasy tolady , sol kezde jasyn suraǵandarǵa ne demek ? elý toǵyzǵa byltyr kelgem deıdi ǵoı , jo , jo , joq , ol múldem jaýap qatpaıdy . Súrkeıli jaqparlardyń sýyq ajaryndaı sustana qarap otyra berer . On jyl jaýap bermeýi de múmkin ! úıtkeni alpyspaı atasynyń aty ketip qalady …
Ol bir beıshara kempir . Beıshara bolǵandada jaqynǵy jyldary tipten meńireý bolyp qalǵan . Týǵan qyzynda "qanshyqtyń "astyna alyp sabap tastaıtyn kezi de bolǵan , sorly qyz oǵanda kóndikken , kóndikpeı qaıytsyn , qalaı bolmasyn anasy ǵoı . Enesi tepken qulynnyń eti aýyrmaıdy demek , biraq shyndap tepkilegende aýyrmaı qalsyn ba ? etpen súıek shydar , júrek qosa aýyrady da . Kelinderin qudaǵılaryndaı kóredi . Meniń ózim oǵan kez kelgen oına túsken bireýmin ! qysqasy ol eshkimdi tanı almaıdy . Kerisinshe oǵan ókpe artatyndar joqtyń qasy , keıde adam ǵurly kórmeıtinder de shyǵady . Ondaılarǵa aıý apańnyń qarǵys toly janarynyń ózi aq sybaǵasyn beretindeı . Qatygez taǵydyryna beretin jaýaby da osyy . Kim onyń janaryna uıalaǵan ajdaha muńnyń , tirliginiń tynysyn úzbesten , barlyq shattyǵynyń bastaýyn nájisimen tapalap , adamsha kesher tirligin arbap alyp , mańdaıǵa bitken kenishti kúnderin jalmap bitken jylan ǵumyrynyń basyna aq tamyzyp shyǵaryp salmaq? ! ony eshkimde bilmeıdi , eshkimde sezgen emes . Ózine tán emis – Emiss kúrsinýler ǵana nálet aıtyp , osy jasalmysh taǵydyryna nálet jaýdyryp jatqandaı . Sozymen emes , qoıý tumandarǵa kúńgirittene bergen , aqsham shamdaryndaı álsiz janarymen ǵana aıtatyndaı .
Ol jas kezinen talma áýrýimen aýyrǵan , qatty sharshap qalsa , nemese kóńil kúıi daǵydarysqa ushyrasa boldy talyp qalady , aýyzynan aq kóbik aǵyp , sereıip jatqanyn kórgende túrshigip ketem . Sosynda bolar ol úıge qonbaýǵa daǵydlanǵam . Áıitpese óte Eńbekshil edi , arqalap ákeletin otyndary áli kúnge deıin el aýyzynda áńiz retinde tamsana aıtylatyn , ásirese kımeshekti kisiler kóp aıtatyn . Bekerge aıý apań bolmaıdy ǵoı . Buzaýyn jamyratpaı qaıyryp berseń ǵoı , oıhoı , shirkin ! aıý apań óńirshege toly kók sandyǵyn ashqanyn kútesiń . – Qarǵam , kúnim , jaryǵym dep kelip , jýan Erinimen mańdaıyńnan shop etkizedi de , kóp kezdese bermeıtin táttilerinen ustatady ǵoı qolyńa . Qolqanatqa jaryp , turmystyń taýqymetinen biraq arylǵandaı bir masaıyrap qalatyny bar . Ata – Enesiniń arýaǵyn ardaqtap , sol syıyrlaryn da "aý – Haýlap "shaqyryp kórmedi ǵoı tipti . Amal qansha , kúıeýi Erte dúnıeden ótti de , aýrýy asqynyp osy kúıge tústi , sol bir tek ózi ǵana túsinetin tuńǵıyqtyń meńireý álpetinde , myń talyp , myń túregelip keledi . Shibin jannyń da shyqpaıtyny bolady eken Dep qalasyń . Jasaı bersin deısiń !
Jaratqannyń osy bir tilsim bolmysyna Eriksiz tańdaı qaǵasyń , adam pendesiniń tupsyz tereń sana– Sezimin, qudaıdan basqa eshkimde oqyp bilmese kerek . Tek sansyz hıkimettiń ishinen Eriksiz moıyndaı berýde ǵana .
Ol eshkimdi tanı almaıdy . Bıyl elý toǵyzda , ony ózi anyq biledi . Biraq elý toǵyzynshy sannan keıin qyrysyp qalady , jetpisten keıin sarnap tur . Sodan keıin suraý suraǵyń keledi . Mine ǵajap ! eshkimdi de tanymaıtyn meńireý qatyn , aljyǵan kempir , ózi tastaı batyp , sýdaı sińgen áýlettiń jeti atasy emes , arǵy rý atasynan bastap eshqaısy atasy men apasynyń , týys– Týǵandarynyń atyn atap kórgen emes , jańylmaıdy . Besinshi aı oǵan máńgilik besinshi , aıy joq . Elý toǵyzdan keıin únsizdik , ol eshqashan jańylyp kórgemegen . Ol bir meńireý jan , tek tergeýden ǵana jańylǵan emes …
daıyndaǵan: Bulǵyn Sýsar
