Ermuhan Bekmahanuly Bekmahanov - kórnekti ǵalym, qazaqtan shyqqan alǵash tarıh ǵylymynyń doktory, elimizde «Qazaqstan tarıhy» kafedrasynyń negizin qalaýshy, profesor, Qazaq SSR ǵylym akademıasynyń korespondent-múshesi, tarıh ǵylymynyń damýyna óz úlesin qosqan ǵalym. Ultymyzdyń aıaýly ári súıikti perzenti, halyq tarıhynyń janashyry, uly tulǵa E. Bekmahanov 1915 jyly Baıanaýyl aýdanynyń Jasybaı atty shuraıly jerinde dúnıe esigin ashty. Keńes dáýirinde Bekmahanovtar áýletiniń Abylaıhan urpaǵy ekeni ashyq aıtylmady.

Tek búgingi kúni ǵana olardyń ultymyzdyń maqtanyshy Abylaıdyń tikeleı urpaqtary ekendigin jurt jaqyn bile bastady. Osy taqyrypty qazaq baspasózinde alǵashqy kótergen Shota Ýalıhanov bylaı dep jazady: «...Abylaı hannyń balasy Ýálıdiń kindiginen on tór ul uzaǵany belgili. Sonyń bireýi – Táýke. Táýkeden Janpeıis, odan Janbabek taraǵan. Janbabek úsh ul kórgen: Begedaı, Begen, Joshy. Begennen Bekmahan men Jarmuhamed taraıdy.Bekmahannan Toqash, Dinshe jáne Ermuqan týady». Bekmahan Begenulynyń orta sharýasy bar shańyraǵynda dúnıege kelgen Ermuhan — Abylaıhannyń jetinshi býyn urpaǵy. Ermuhan 1921 jyly ákesinen aıyrylady. Ákesiz kalǵan 3 balasyna bas - kóz bolyp, shańyraqtyń barlyq aýyrtpalyǵyn analary Bápish bir ózi kótergen. Ókinishke qaraı, Ermuhannyń anasy men qaryndasy zobalań ashtyq náýbetinde ajal taýyp, múrdeleri qaı jerde qalǵany belgisiz kúıde. Áke men anadan, qaryndastan aırylǵan Ermuhan aǵasy Dinsheniń qaramaǵy men qamqorlyǵy arqasynda mektepte oqyp, bilim alady.

1932 jyly Baıanaýyldaǵy jeti jyldyq mektepti támámdaǵan soń, Ermuhan Semeı qalasyna jol tartady. Baıan óńiriniń oqý izdegen azamattary úshin Semeı qasıetti Mekke men Medıneden kem emes. Bul jolmen aǵaıyndy Sátbaevtar, Aımaýytov pen Marǵulan t.b. súıindik-qarjastyń oqımyn degen, oqý bilim jolyna túsken talantty jastary ótken. Semeı - talaby bar óren jastardan ultqa qaltqysyz qyzmet isteıtin zıaly qaýymdy ósirgen qala. Semeıde Ermuqanǵa deıin onyń týǵan aǵasy Dinshe oqydy. Bul bir ónerli jas edi. Ol qazaqtyń belgili jazýshysy  Dıhan Ábilevpen qatar oqıdy. Zamandastarynyń bári de Dinsheniń keremet ónerli bolǵanyn garmon, mandolın, dombyra aspaptarynda Baıannyń sulý ánderin babyna keltirip aıtatyn ónerpaz bolǵanyn aıtady.

 E. Bekmahanov Semeıde bir jyldyq daıyndyq kýrsyn bitirgennen keıin, 1933 jyly oqý - aǵartý halyq komısarıatynyń joldamasymen Voronej qalasyna sapar shegedi. Munda ol memlekettik pedagogıka ınstıtýtynyń tarıh fakúltetine túsip, ony 1937 jyly aıaqtaıdy. E. Bekmahanovtyń Tambov pen Voronejde oqyp júrgen ómir kezeńinen derekter az. Voronejdiń tarıhı qala bolǵandyǵyn jáne «Qazaqtyń Gerodoty» atalǵan A. I. Levshınniń otany ekenin aıtsaq artyq bolmas. E. Bekmahanovtyń tarıh ǵylymyna tereńnen kelýi osy jyldary qalyptasty. Ol halyq tarıhy jóninde ózindik tujyrymdamalar jasaý qabiletine ıe boldy. Únemi tyń izdenis, yjdaǵatty daıarlyq, kóp oqý onyń boıyndaǵy daryndylyq pen zerektiktiń otyn mazdata túsedi. Ásirese, ol tarıhty shynaıy túrde zertteý ıdeıasyn óz kókiregine nyq ornata alǵan. Mine, Bekmahanovqa osy qasıeti úlken abyroı - bedel áperdi, eldiń esinde, jurttyń aýzynda júrgizdi, bıik turǵyǵa kóterildi. E. Bekmahanov - ǵulama ǵalymdyǵymen qatar tálimger ustaz, aǵartýshy-pedagog.

Onyń pedagogıkalyq joldaǵy qyzmeti Almaty qalasyndaǵy № 28 mektepten bastaý alady. Mektepte muǵalim bolýmen birge ol 1937 jyly Almatydaǵy pedagogıkalyq ǵylymı-zertteý ınstıtýtynda (qazirgi Y. Altynsarın atyndaǵy Qazaq bilim akademıasy) eńbek etti. Óziniń uıymdastyrýshylyq qabiletimen kózge túse júrip, halyqtyń oqý-bilim meńgerýine aıryqsha úlesin qosty. E. Bekmahanov 1939-1940 jyldary atalmysh pedagogıkalyq ǵylymı-zertteý ınstıtýtynyń dırektory qyzmetin de atqarady. Ýaqytpen sanaspaı, atqaryp júrgen qyzmetine qaramaı, ǵylymmen de shuǵyldanýdy eshqashan bosańsytpaǵan. Instıtýt dırektorlyǵymen qosa Qazaq pedagogıkalyq ınstıtýtynyń (qazirgi Abaı atyndaǵy Almaty ýnıversıteti) aspırantýrasynda oqyp, túbegeıli ǵylymǵa den qoıǵan. Aspırantýrada ol Dıqan Ábilev, Málik Ǵabdýllın, Álı Esmaǵambetov, Dúısenbek Erkimbekov sıaqty belgili azamattarmen oqydy.

 E. Bekmahanov óziniń ǵylymı izdenisin esh toqtatpaı, jetildire túsýge umtylǵan. Uly Otan soǵysy jyldarynda ártúrli oqý oryndarynda tarıh páninen dárister oqıdy. Onyń bul qyzmeti ómiriniń sońyna deıin jalǵasty. E. Bekmahanovtyń ómir tarıhyna shola qarasaq, ol 1941-1942 jyldary Qazaq KSR Oqý halyq komısarıatynda mektepter basqarmasynyń bastyǵy, 1942-1944 jyldary Qazaq KP Ortalyq Komıtetiniń lektory, 1943-1948 jyldary Qazaq Ǵylym akademıasynyń tarıh, arheologıa jáne etnografıa ınstıtýtynda aǵa ǵylymı qyzmetker, ınstıtýt dırektorynyń orynbasary bolyp qyzmet atqarady. Onyń ǵylym jolyndaǵy alǵashqy izdenisteri pedagogıka salasymen tyǵyz baılanysty.

Ǵalym E. Bekmahanov qazaq mektepteri úshin tuńǵysh ejelgi dúnıe tarıhy men KSRO halyqtary tarıhy boıynsha ádistemelik-quraldar jasaýǵa belsendi qatysady. Atalmysh ǵylymı eńbekter 1938-1939 jyldary «Halyq muǵalimi» (qazirgi «Qazaqstan mektebi») jýrnalynda jarıalanyp, ustazdardyń ǵana emes, sondaı-aq bylaıǵy jurttyń da qyzyǵýshylyǵyn týdyrdy. E. Bekmahanovtyń tarıh ǵylymyna basy bútin den qoıýy soǵys kezeńimen tuspa-tus keldi. Onyń tarıh ǵylymyndaǵy alǵashqy qadamdaryna, keıin úlken arnaǵa ulasýyna qamqorlyq jasap, jetekshilik etken KSRO ǵylym akademıasynyń akademıgi, belgili tarıhshy Anna Mıhaılovna Pankratova bolǵan edi. Akademık-tarıhshy jas ǵalymǵa baǵyt-baǵdar berip, ǵylymı izdenisiniń jetilýine kóp yqpal etti.

Derekterge kóz júgirtsek, 1941 jyldyń kúzinde Máskeý túbindegi qaýipti jaǵdaıǵa baılanysty Reseıdiń iri tarıhshy-ǵalymdarynyń toby Almatyǵa jiberilgen. Ortalyqtan kelgen tarıhshylardyń ishinde A.M. Pankratovadan basqa M. P. Vátkın, N. M. Drýjının, Ia. Ia. Zýtıs, A. P. Kýchkın sıaqty tamasha mamandar boldy. İsker ǵalym A. Pankratova olardyń bárin shoǵyrlandyryp, soǵys talabyna saı ǵylymı jumysqa paıdalanýdy usynady. Bul ıdeıanyń basy-qasynda sol kezde Oqý halyq komısarıatynda qyzmet isteıtin E. Bekmahanov ta júredi.

Sóıtip, Reseı men Qazaqstan ǵalymdarynyń úlken toby aldymen mektep muǵalimderi úshin soǵys jaǵdaıynda tarıh pániniń oqytý ádistemesin az ýaqytta jasap shyǵarady. Atalmysh ádistemelik qural tez arada baspaǵa jiberilip, tipti Ózbekstanda da jaryq kóredi. Budan soń, reseılik tarıhshylar men jergilikti ǵalymdar toby birlese otyryp, erte dúnıeden bastap sol kezge deıingi qazaq tarıhynyń bir tomdyǵyn jazýǵa kirisedi. Orys ǵalymdarynyń kópshiligi qazaq tarıhyn tolyqqandy bilmeıtin. olar Almaty muraǵattarynan, Ulttyq kitaphanadan maǵlumattar arnaýǵa múmkindik alady. Osy jumystarǵa aralasqan ǵalymdardyń ishinde eń jasy ári kózge túser, kóńilden shyǵar is atqarǵany E: Bekmahanov bolǵan. «Qazaq KSR tarıhyn» daıyndaý barysynda úlken daý týǵyzǵan másele 1837-1847 jyldardaǵy Kenesary Qasymulynyń kóterilisine baılanysty órbıdi.

Avtorlar ujymynyń ózara talqysynan soń, E. Bekmahanovtyń kózqarasy kópshilik qoldaýyna ıe bolyp, kitaptyń sol taraýyn jazý oǵan júkteledi. «Qazaq KSR tarıhynyń» bir tomdyǵy 1943 jyly Almatyda basylyp shyqty. Bul eńbek Keńestik respýblıkalardyń tarıhyn zertteýdegi alǵashqy jumys bolýmen erekshelenedi. Sondaı-aq, ony jasaýǵa bedeli zor, bilimi mol ǵalymdardyń qatysýy - kitaptyń mańyzyn arttyrdy. Ol - ol ma, «Qazaq KSR tarıhy» stalındik syılyqqa da usynyldy. Bul usynys sarapshylardyń synynan súrinbeı ótkenimen, avtorlar qýanyshy uzaqqa sozylmady. Kitaptyń mazmundyq máselesi úlken daýǵa ulasyp, E. Bekmahanov úshin búl másele tragedıaǵa aınaldy. Stalındik syılyq jónindegi komıtettiń sońǵy májilisinde KSRO Ǵylym akademıasynyń korespondent múshesi Iakovlev «Qazaq KSR tarıhy» orystarǵa qarsy jazylǵan, saıası jaǵynan zıandy kitap degen orynsyz pikirler aıtyp, sarapshylardyń oıyn san-saqqa aýdarady. Nátıjesinde syılyq berilmeıtin bolyp sheshiledi. Iakovlevtiń aıtýynsha «Otan tarıhy - birtutas KSRO tarıhy, ıaǵnı «orys ulty turǵysynan» jazylǵan tarıh bolýy kerek, ár respýblıkanyń jeke ulttyq tarıhyn jasaý zıandy, ınternasıonalızm pikirine saı kelmeıdi-mis». Árıne, onyń kózqarasy - shovınısik turǵydaǵy shatpaqtar ekeni sózsiz. Kitap tóńiregindegi teris pikirlerdiń aýyrtpalyǵy aldymen E. Bekmahanovqa túsedi.

E. Bekmahanov 1943 jyly Máskeýde «Qazaqtardyń Kenesary Qasymuly basqarǵan azattyq kúresi» taqyryby boıynsha júrgizgen zertteýleri negizinde kandıdattyq dısertasıasyn qorǵaıdy. Al, 1946 jyly nebári 31 jasynda «Qazaqstan XIX ǵasyrdyń 20-40 jyldarynda» taqyrybyndaǵy doktorlyq jumysyn qorǵap, ony 1947 jyly jaryqqa shyǵarady.

Alaıda, Kenesary búligin synaýshylar E. Bekmahanovtyń monografıasyn qatal synǵa ala bastaıdy. «Qazaq KSR tarıhyna» baǵyt alǵan syn-pikirler endi onyń monografıasyna oıysady. Jergilikti synshylar úshin «Qazaq KSR tarıhy» avtorlaryna, bedeldi Máskeýlik ǵalymdarǵa soqtyǵýdan góri monografıa avtoryna «Qamshy ala júgirý» tıimdi kerindi. Áýeli, jalaqor-synshylar E.Bekmahanov ózge bireýdiń qoljazbasyn «urlap, kóshirgen» dep jala japty. Alaıda istiń anyq-qanyǵyna tekserý júrgizgen akademık Drýjının «kóshirip alǵan» degen pikirdi múlde teriske shyǵaryp berdi. 1948 jyldyń aqpanynda KSRO Ǵylym akademıasynyń tarıh ınstıtýt ǵylymynda E. Bekmahanovtyń monografıasy talqyǵa salynady. Talqylaýda qazaqstandyqtar Kenesary Qasymuly kóterilisi «reaksıashyl, feodaldyq - monarhıalyq, ultshyldyq» sıpatta degen «ortaq pikir» bildirip turyp alady. Olarǵa Bahrıshın, Drýjının, Vátkın jáne Kýchkınder qarama-qarsy shyǵyp, akademık Grekov avtordyń jeke basyna soqtyǵý, ony býrjýazıashyl, ultshyl dep aıyptaý, ǵylymı  pikirtalasqa jat áreket ekendigine kóńil aýdarady. ǵylymynda E. Bekmahanovtyń monografıasy talqyǵa salynady. Sonymen, 1948 jyly Máskeýde ótken aqpan keńesi E. Bekmahanovqa tóngen qaýipti seıiltkendeı boldy. Ókinishke qaraı daý-janjal onan soń da órshı túsedi. 1948 jyldyń 14-19 shilde aralyǵynda Qaz KSR ǴA tarıh, etnologıa jáne arheologıa ınstıtýtynda ǵalymnyń «Qazaqstan XIX ǵasyrdyń 20-40 jj.» monografıasyn taǵy da talqylaýǵa saldy. Bes kúndik talqylaýda onyń eńbegin synaýshylar óte qatal pikirlerge jol berdi. Pikirlerge den qoısaq, «E. Bekmahanovtyń kitaby - mazmuny jaǵynan negizsiz, býrjýazıashyl-ultshyldyq saryndaǵy ıdeıasyz eńbek, ǵylymı jaǵynan zıandy» degen syqyldy bolyp keledi.

Qazaq «ultshyldaryna» qarsy maıdan múldem boı bermeı, E. Bekmahanov 1951 jyly iri saıası qatelikteri úshin QazMÝ-dyń KSRO tarıhy kafedrasy profesorlyǵynan shyǵarylady, ýnıversıtetten qýylyp, ǵylymı-ataq dárejelerinen aıyrdy. Qazaqstandaǵy tuńǵysh Qazaqstan tarıhy kafedrasynyń ashylýy da E. Bekmahanovtyń taǵdyrymen baılanysty bolǵanyna kóz jetkizý qıyn emes. «Ultshyldardy áshkereleýdiń» alasapyran tusynda Qazaq KSR tarıhy kafedrasy da jabylyp, tek 1958 jyly, ıaǵnı E. Bekmahanov aıdaýdan oralǵan soń ǵana qaıta jumysyn bastaǵan. E. Bekmahanov budan keıin de KGB-nyń «quryǵyna» iligip, baqylaýda bolady. Ol alasapyran osy ýaqytta Almaty oblysy, Narynqol aýdanyndaǵy mektepte, onan soń, Jambyl oblysy, Shý aýdanyndaǵy bir aýylda tarıh páninen muǵalim bolady. Sońǵysynda júrgende, ıaǵnı 1952 jyly tutqyndalyp, 25 jylǵa sottalady. Qazaq tarıhynyń iri bilgiri , oıy suńǵyla ǵalym E.Bekmahanov stalındik qýǵyn - súrginniń, shovınısik kózqarastyń Qurbany boldy. Kenjelep qalǵan tarıh ǵylymyn qaz-qaz bastyrý jolynda mańdaı terin tóge eńbek etken onyń esimi tasalanyp, muralary joqqa shyǵaryldy. Ideologıalyq sheńberge moıynsunbaǵan ǵalym óziniń naǵyz der shaǵyn tutqynda ótkizdi. Onyń tutqyndalýymen birge qazaq tarıhy da qapasqa qamaldy, tarıhı muralarymyzdyń orny úńireıip qaldy. Keńes dáýiri halyqtyń, ulttyń tarıhshylaryn emes, jetekke erip, aıtqanǵa kónip, shekteýli jumystarmen ǵana aınalysatyn «partıanyń senimdi tarıhshylaryn» jasaqtaýǵa tyrysty. Týrasy kerek, bul prınsıpke kónbegenderdiń «kózine kók shybyn úımeletip», aıdaýǵa saldy, áýletimen qýdalady, áýre – sarsańǵa salyp qoıdy. Qatań baqylaý jasap, olardyń naqty tarıhı dúnıelerdi jazýyna tyıym saldy.

1953 jyldaǵy ózgeristerdiń nátıjesinde KSRO-nyń bas prokýrory E. Bekmahanovtyń aqtaý qaǵazyna qol qoıady. Alaıda, aıtýly ǵalymnyń ómiri budan keıin de tynyshsyzdyqqa toly boldy. Ol 1954 jyly QazMÝ-ǵa qaıta ornalasyp, tek aǵa oqytýshylyq qyzmetin ǵana atqardy. Jeke úı-jaıy bolmaı, jaldap turýǵa májbúr boldy. Osyndaı ádiletsizdikterdiń bárine de toqyramaı, tozbaı, qaıyspaı qarsy tura bilgen ǵalym ǵylymı izdenisin de toqtatpady. Boıdaǵy bar kúsh-jiger, aqyl-oıyn ǵylymı izdenisterge arnady.

1957 jyly Máskeýdegi «Ǵylym» baspasynan onyń «Qazaqstannyń Reseıge qosylýy» atty kólemdi jańa monografıasy jaryqqa shyqty. Osydan keıin oǵan doktorlyq ǵylymı dáreje men profesorlyq ataǵy qaıtarylyp berildi. 1958-1966 jyldary ǵalym alańsyz eńbek etti. Osy jyldary ol oıynda júrgen orasan kóp, ushan-teńiz ıdeıalaryn iske asyrýǵa tyrysty. Onyń redaktorlyǵymen birneshe ǵylymı jınaqtar jarıalandy. Ǵalymnyń jetekshiligimen tyń taqyryptarǵa zertteýler júrgizilip, oqýlyqtar daıarlandy, ǵylymı Keńes ashylyp, odaqtyq ǵylymı keńester men konferensıalar uıymdastyryldy. E. Bekmahanov 1962 jyly Qazaq KSR Ǵylym akademıasyna korespondent-múshe bolyp saılandy. Onyń oıy Qazaqstan tarıhyn elimizdiń barlyq joǵary oqý oryndarynda engizý edi. Ol sońǵy jyldary ǵana iske asty. Tarıhymyzdyń aıtýly bilgiri, tarlan talant E. Bekmahanovtyń asyl tulǵasy keıingi ýaqytqa deıin óziniń baǵasyn ala almaı kelgeni ókinishti. Ǵalym janyn sala zerttegen Kenesary Qasymulynyń bolmysy, azattyq qozǵalysy búgingi egemendi elimizdiń tarıhyndaǵy aıryqsha kezeń bolyp, óz baǵasyn alyp otyr. Kenesary han qazaq kógine kóterilip, ulttyq maqtanyshqa aınaldy.

Al, onyń tarıhymyzdyń tórinen oryn alýyna E. Bekmahanovtyń eren eńbeginiń tikeleı yqpal etkeni sózsiz. Uly ǵalym 1966 jyly nebári 51 jasynda kóz jumdy. Ǵumyrynyń kelte bolýyna qýǵyn - súrginniń, aıdaýdaǵy azaptardyń sebep bolǵanyn aıtýdyń ózi aýyr ókinish ákeledi. Almas qylyshtaı aqıqat zaman týdyrǵan talantty tulǵalarymyzdy aqtap aldy. XX ǵasyrdyń sońynda qaraı, ýaqyttyń altyn kúrek jeli ońynan turyp, áleýmettik ómirimizdiń ǵana emes, sanamyzda jańǵyra bastady. Aqtalǵan arystarmen birge qazynaly mura tarıhymyz ben ádebıetimizge, mádenıetimizge qaıtyp oraldy. Mańyzy zor qaıta oralǵan dúnıelermen jadymyz jańǵyra, maýqymyz basyldy.

Ultymyzdyń rýhanı qazynasy tolysty. Qoǵamdyq ómirimizdegi tegeýirindi silkinis ótken tarıhymyzǵa jaltaqsyz moıyn burǵyzyp, shyńdyqtyń júzine qaımyqpaı týra qaraýǵa, keleshekke nyq senimmen qadam basýǵa septik jasap otyr. Halqymyzdyń kórnekti qalamgeri, akademık Ǵ. Músirepov óziniń bir jazbasynda «Tarıhty jasaýshy bar jáne jazýshy bar. Jasaýshy qatelesse, jazýshy ony túzemeımin dep áýre bolmasa kerek» degen máni zor qaǵıda keltiredi. Bul ótken tarıhty burmalamaı, aıqyn túrde jáne eshbir qospasyz jetkizýge baılanysty aıtylǵan sóz ekenin árkim de jaqsy túsiner. Mine, tamyry tereń tarıhymyzdy sondaı órede jaza bilgen, qazaqtyń tarıh ǵylymyn qalyptastyrýǵa erekshe eńbegin sińirgen birtýar tulǵa – Ermuhan Bekmahanuly edi...

Sibirde aıdaýda ótkizgen jyldary Ermuhannyń densaýlyǵyna óz áserin tıgizbeı qoımady. Ókpesine sýyq tıgizip alǵan Ermuhannyń densaýlyǵy jyl saıyn nasharlaı berdi. 1966 jyly óziniń emdeýshi dárigeriniń tabandy keńesimen Mınıstrler Keńesiniń aýrýhanasyna jatady. Alaıda Ermuhan ókpe isiginiń sońǵy kezeńinde edi. Sonymen qosa, astma aýrýy da asqynyp ketken bolatyn. Ol óziniń óletinin bilgen jáne ómiriniń sońǵy kúnderi ǵalymnyń jaǵdaıyn suraýǵa kelgen jerlesi, medısına ǵylymdarynyń doktory Hamza Jumatovqa bylaı degen: "Meniń jaǵdaıym múshkil, alaıda abyroımen ólý kerek". Dárigerler de Ermuhannyń jaǵdaıynyń múshkil ekenin túsinip, ómiriniń sońǵy kúnderi eń jaqyn adamdarynan basqa eshkimdi palataǵa kirgizbegen. Alaıda dárigerler Ermuhannyń áıeli Halıma Adambekqyzynyń ótinishimen mamyr aıynyń alǵashqy kúnderiniń birinde Baýyrjan Momyshulyna palataǵa kirýge ruqsat etken. Jaǵdaıyn surap kelgen Baýyrjan Momyshulyna Ermuhan: "Baýke, er adam úshin 50 jas degen túk emes qoı. Armandarym men josparlarymda oryndaı almaı ketip baramyn. Keshirińiz meni" depti. Keıinirek Baýyrjan Momyshuly óz esteliginde: "Ol menen óziniń tarıh boıynsha jazyp úlgermegen ǵylymı eńbekteri úshin shynaıy keshirim surady" dep jazady. Sóıtip 1966 jyldyń 6 mamyrynda Ermuhan Bekmahanov dúnıeden ozady. Ǵalymmen qoshtasý rásimi bir kúnnen keıin boldy. Kandıdattyń jáne doktorlyq dısertasıasynyń taqyrybyn Kenesaryǵa arnaǵan Ermuhannyń janazasyna ǵalym, geologıa-mınereologıa ǵylymdarynyń doktory, Kenesarynyń urpaǵy Nátaı Ázimhanuly Kenesarın arnaıy Tashkentten kelip, qaraly jıynda sóz sóılep, óziniń dosyn aqtyq saparǵa shyǵaryp salady.

Ermahan Bekmahanov Almaty qalasynyń Muhtar Áýezov, Qanysh Sátbaev, Ahmet Jubanov jerlengen Ortalyq zıratyna jerlendi.