Birneshe kún buryn BAQ betinde prezıdent maqalasy tek qazaq tilinde jarıalanyp, ulttyq sanamyz jańarýǵa jol aldy. Bolashaqqa jańa baǵdar túzedik. Memlekettik saıasatymyz jańa beleske kóterildi. Elbasy sózimen aıtqanda «Elimiz jańa tarıhı kezeńge aıaq basty». Qamshy aqparattyq agenttigi budan bylaı memlekettik saıasatty qalyptastyrǵan tulǵalardyń, ishki saıasat jetekshileriniń maqalalaryn, olardyń ómir belesteri týraly estelikterdi dástúrli túrde jarıalap otyrady.
***
Osydan alty jyl buryn ótken ǵasyrdyń sońy men jańa ǵasyrdyń basynda desek te bolar, biz prezıdent Aqaevpen kezdespek bolyp Bishkekke bet túzemek edik. Sol jazdyń aptabynda eki saǵatqa sozylǵan jolymyz Muqaǵalı Maqataevtiń jarqyn da zarly lırıkasymen ádemi órnektelip edi. Altynbek Muqaǵalıdiń óleńderin jatqa bilgenimen qoımaı, ony bar ján-tánimen, bolmysymen, júregimen ǵana emes aqylymen de sezip qabyldaıtyn. Ol ózgeshe adam bolatyn. Keıde qatty sýyq yzǵardan keıin appaq, jyly tań atyp, shatyrdan aqqan tamshylardyń jylýy kúnniń óńin asha túsedi ǵoı. Altynbek te sondaı sátterde jarqyraı ketetin.
Altynbek ekeýmiz bir-birimizben óte tyǵyz baılanysyp, serttesken jan dos boldyq dep aıta almaımyn. Dastarhan basynda da jıi kezdese qoımadyq, bir-birimizben sheshilip syrlasa da qoımadyq. Biraq on jyl boıy kúndelikti aralasyp, jumyla bir ispen aınalysyp keldik. Biz bir-birimizge ıek arta bildik.
2004 jyldyń qyrkúıeginde ekeýmizdiń aramyzda asa aýyr áńgime boldy. Salmaqty áńgime. Men onyń ózime taqqan synyn qabyldaı almadym, menińshe onyń aıtqandary ádiletti emes-tin. Sodan keıin biz jarty jyl boıy sóılespeı júrdik. Al 2005 jyldyń aqpanynda Almatyda kezdeısoq jolyǵyp qaldyq. Sonda biz qandaı pozısıany ustansaq ta, bir-birimizben degen syılastyǵymyzdy joǵaltpaımyz dep sheshtik. Jáne sol sózimizde turdyq. Artynsha ol maǵan birneshe ret telefon shalyp, bir-eki ret qysyltaıań jaǵdaıda ózin qoldaǵanym úshin alǵysyn bildirdi. Men de onyń qandaı jaǵdaıda bolsa da sol bir qystaǵy áńgimeden bas tartpaǵanyna rıza boldym.
2006 jyldyń aqpanynda eshkim kútpegen qasiretti oqıǵa boldy. Sol keshte Altynbektiń múmkindigi bolsa, ol mindetti túrde menimen habarlasar edi. Meniń buǵan senimim zor. Múmkin, sol kesh basqasha aıaqtalar ma edi. Biraq oǵan mundaı múmkindikti bermese kerek.
Altynbek júrekti azamat bolatyn. Zákeń-Zamanbek Nurqadilovtiń jıeni qaıtys bolǵanda Altynbek maǵan habarlasyp: «Biz Zamanbekke baryp kelýimiz kerek, ol jumyssyz otyr. Qazir odan bári bas tartqan, eshqaısysy aralasqysy kelmeıdi. Ol qazir óte qıyn jaǵdaıda qalyp otyr», - degen bolatyn. Al ol kez ekeýiniń qarym-qatynasy birshama shıelenisip qalǵan kezeń edi. Biraq Altynbektiń er-azamatqa tán mundaı qadamǵa barýy bizge tańsyq emes-tin. Óıtkeni, ol úshin bul qalypty jaǵdaı-tyn.
1992 jyly prezıdenttiń tapsyrmasymen ol meni ákimshilikke jumysqa shaqyrdy. Shynymdy aıtsam, men ol kezde múlde basqa nárseni josparlap otyrǵan edim: batys elderiniń ýnıversıtetine barmaqshy bolyp, Ulybrıtanıada tájirıbe alysqan áriptesterimniń biri bıznespen aınalysýǵa shaqyrǵan. Biraq Altynbek sendirip, ılandyra biletin edi ǵoı. «Eger bárimiz ketip qalsaq, munda kim jumys isteıdi?» degen onyń qanynda bar edi.
Arada biraz jyl ótkende ol meniń Almatydaǵy saıajaıyma kelip, óziniń qyzmetten ketýi jaıly jazylǵan aryzyn kórsetti. Ol sol kezdegi premermen túsinise almady. Men onyń aryzyn jyrtyp tastadym. Sol joly biz biraz ýaqyt saıajaıda júrip áńgimelestik. Men sonda onyń budan tórt jyl buryn aıtqan sózderin esine saldym. Ol kúlip: «Men sonda seni jumysqa beker shaqyrmaǵan ekenmin»,- dep edi.
Árıne, munyń bári búrokratıalyq kákir-shúkir, shyn máninde biz ekeýmizge zaman tálkeginiń eń aýyr da qıyn joldarynan birge ótýge týra keldi. Sonda ol ózin abyroımen ustaı bildi, óz arynyń aldynda adal bola bildi. Bul- óte mańyzdy, óıtkeni ar aldyndaǵy tazalyǵyn árkim ózi ǵana biledi. Aıtpaqshy, bireý bilse, bireý bilmes, Aqparat mınıstrligi Astanaǵa alǵashqylarynyń biri bolyp kóshti. Sonda Altynbek qyzmetkerlerine bar jaǵdaıdy jasap, jumystyń bárin qaıtadan bastady. Sol jyldary eldiń qarjylyq qaýqary da máz emes-tin. Ol ózin-ózi jarnamalap jatpaı, ý-shýsyz-aq basqarýshylyq mindettiń barlyq aýyrtpalyǵyn kótere alatyn, sheshe de biletin.
Altynbek qashanda bir qasıetimen erekshelenetin. Onyń boıynda saıasatkerdiń boıynan tabyla bermeıtin bir erekshelik bar-tyn: ol qandaı da bir problemany ár taraptan kórip qana qoımaı, ony sheshýdiń birneshe jolyn taýyp beretin. Altynbek oılamaǵan jerden meniń kóz aldymda saıası tapqyrlyqty sýyryp salatyn. Bul – tabıǵı qasıet, muny eshqandaı bilimmen jetildire almaısyń. Buryn osy genetıkalyq daryndylyq jetkilikti bolatyn. Qazir tıimdi saıası qyzmetke qol jetkizý úshin ıntellektýaldy trenıń ótkizip, sabaq alyp otyrý kerek. Altynbek sońǵy jyldary óz boıyndaǵy biraz qasıetterin jetildirip, sabaqtap otyrdy, muny onyń sóz saraptaýynan, oı tolǵaýynan baıqaýǵa bolady. Ol tabıǵı daryndylyq pen bilimi, tájirıbesi bir-birimen ushtasyp, myqty da tereń tulǵa retinde ómiriniń altyn shaǵyna jetip qalǵan edi.
Adamdy jaqsy bilseń, onyń qanshalyqty iri tulǵa ekenin, qulashyn keńge silter keńdigin, iriligin kóre bilmeısiń. Altynbekti bilgenderdiń birazy osyndaı optıkalyq elesterden shyǵa alǵan joq. Bul adamzat balasyna tán kózqarastyń qarǵyspen atqan ereksheligi – janynda neshe jyl birge júrgen adamnyń qadirin onyń kózi taıǵanda ǵana túsinip, bile alasyń.
Maǵan únemi qarama-qarsy otyrǵan Altynbektiń sol bir aqyldy da adal, myǵym kózqarasy jetispeı turady.
Jas Alash gazeti. 2006 jyl
(Marat Tájınniń Qazaqstan Respýblıkasy qaýipsizdik keńesiniń hatshysy kezinde Altynbektiń týǵan kúnine oraı jazǵan maqalasy)
