Halyqaralyq áıelder jáne analar merekesi – 8 naýryz úlken mereke retinde toılanatyny bárimizge málim. Óz eri úshin týyp-ósken jerin, erkelep ósirgen ata-anasyn tastap, ózge shańyraqyń tútinin túteımin degen qyzdarymyzǵa, balany 9 aı qursaǵynda kóterip, ómir boıy júreginde saqtaıtyn Analarymyzǵa, bar ómirin otbasyna arnaıtyn áıelder qaýymyna arnap bir kúndi ǵana emes, ár kúndi mereke etý artyq bolmaıdy. Sol sekildi, ákelerimiz ben er azamattarymyzdyń merekesi de elenbeı qalsa, durys emes, árıne. Soǵan oraı 2012 jyly elimizdiń kúntizbesinde «qyzyl kún» paıda bolǵan edi. Sol ýaqytqa deıin aty atalǵanymen, elenbegen 7 mamyr, ıaǵnı Otan qorǵaýshylar kúni 2012 jyldan bastap memlekettik mereke retinde atalyp júr. 7 mamyr qatardaǵy data retinde eleýsiz qalmaı memlekettik mártebege ıe boldy.

Al, atalmysh merekeni keı jigitterimiz tek áskerge baryp kelgen nemese áskerı bazadan habary bar jigitterdiń merekesi dep, solarǵa silteı salady. Sonda bul qoǵamda sizder kimsizder? Iá, bálkim qoǵam úshin mańyzdy is atqaryp jatqan shyǵarsyzdar, biraq Otan qorǵaýshylar kúni meniń merekem emes dep at tonyn ala qashqan minezderińiz naǵyz azamatqa tán qylyq emes.

Sonda Otan qorǵaýshylar degenimiz kimder deısizder ǵoı. Iá, óz elin qorǵaýǵa, eliniń namysyn qashan da aqtaýǵa daıyn azamat – naǵyz Otan qorǵaýshysy bolyp sanalar, bálkim. Biraq, meniń túsinigimdegi Otan qorǵaýshysynyń odan da úlken maǵynasy bar. Otan otbasynan bastalady demekshi, seniń otbasyń – Otan, seniń anań, ákeń – Otan,   seniń ápkeń, qaryndasyń – Otanǵ, seniń ár baýyryń – Otan. Eń birinshi kezekte ár azamat sol Otandy qorǵap úırenýi tıis. Qarap otyrsaq, buǵan da qaýqary jetpeıtin azamattarymyz jetip jatyr.

Kópke topyraq shashapaımyn. Naǵyz er dep ataýǵa laıyq azamattarymyz bar. Olarǵa qarap rıza bolasyń, elimizdiń bolashaǵyna senimdilik tanytasyń. Alaıda, «biraq» deıtin jaıttardyń bary kóńil qynjyltady. Búgingi tańda qanshama erlerimiz usaqtalyp bara jatyr. Oǵan birneshe mysaldardy keltirip ótkim keledi.

Qarapaıym bir jaǵdaıdy aıta keteıin. Avtobýsta otyrǵan sátim edi. Bir ýaqytta aıaq astynan eldiń nazaryn ózine aýdarǵan janjal týyndady. Joq, eldiń nazaryn janjal aýdarmady, dardaı er azamattyń qarıa ájeıge daýys kóterýi aýdardy. Sondaǵysy, álgi ájeıdiń sómkesi jigittiń áppaq shalbaryn bylǵap qoıǵan. Ań-tań bolǵan jurt jigittiń ashýyn basýǵa tyrysqanymen, álginiń qart kisige aıtary taýsylar emes. «Typ-tynysh úılerińde otyrmaısyńdar ma?» degennen bastap, «ábden masyl bolyp bittińder» degen yzaǵa toly sózimen aıaqtady. Baıǵus ájeıdiń ne sezingenin kim bilsin? Únsiz tura berdi. Álgi jigit te miz baqpady, keshirim de suramady, uıalmady, qyzarmady. Syrtta minez kórsetken azamat otbasynda da dál sondaı ekenine kúmánym joq. Iaǵnı, óz anasyna daýys kóteredi, qaryndasyn jylatady, ápkesin syılamaıdy. Óz Otanyn qorǵaýǵa ol jigittiń qaýqary jetpesi anyq. Sonda bolashaqta otbasy sondaı jigitke qalaı arqa súıemek?

Taǵy bir mysal. Búgingi zamanda er men áıeldiń teńesip ketkeni burynnan qozǵalyp kele jatqan másele. Er adam isteıtin dúnıeni áıel de isteı alady deımiz de, eki jaqtyń kúshin teńestirip qoıamyz. Biraq, biraq... Áıel adam eńbektenip, er adam úıinde áıelin kútip otyratyn bolsa, ne deımiz? Áıelim kelgenshe úı jınap qoıaıyn, tamaq pisirip qoıaıyn, azyq-túlikke baryp keleıin dep júretin erkekterdiń bary jasyryn emes. Sóıtedi de, «7 mamyr – meniń merekem, men búgin demalam, túk istemeımin» dep shalqaıyp jatady. Bul erkekter qoǵam úshin kimder? Eń bastysy, otbasy úshin kim?

Osyndaıda syqaqshy Ospanhan Áýbákirovtyń kekesinmen jazylǵan «Bizdiń aǵaı tamasha» degen álgi bir áni eriksiz eske túsedi:

Bizdiń aǵaı qyzyq adam tamasha,

Qyzyǵy bar san jetpeıtin sanasa.

Jeńgemizdi syılaıtyny sonshalyq-

Tompań qaǵyp júgiredi balasha.

Jeńgeı ketse qydyryp,

Kesh keledi kún júrip,

 Aǵaı úıde otyrady,

Shalpyldatyp kir jýyp,

Bizdiń aǵaı, bizdiń aǵaı tamasha...

Dál osyndaı «tamasha aǵaılar» búginde kóbeıip barady. Ol ol ma? Bir shege qaǵa almaıtyn, krannyń túbinen sý tamshylasa da santehnık shaqyrtatyn, ne dalanyń, ne qalanyń sharýasyna qyry joq aqsaýsaq jigitter de qaýlap keledi bizdiń qoǵamda. Al, mal soıý, bas-sıraq úıitý, et músheleý bolashaqta aqysy qymbat jeke kásipke aınalatyn túri bar. Sebebi, buryn ekiniń biri biletin osy iske qazir aýyldyń ózinde tek orta jastaǵy kisiler jaýapty bolyp qalǵan. Jas jigitterimiz sharýadan bos qalǵan. Al erteń ol óz Otanyn, otbasyn qalaı qorǵamaq?

Basty taqyryp retinde alatyn taǵy bir máseleni aıta ketken jón. Tyrysqan shalbarlar, boıalǵan uzyn shashtar, tesilgen qulaqtar. Joq, men qyzdar jaıly emes, qazaqtyń búgingi jigitteri jaıly aıtyp turmyn. Oǵan mysal da kóp. Kóshede júrgen jigitterdiń kóbin dál osyndaı beınemen kóremiz. Tipti, naǵyz mádenıettiń ordasy bolýy tıis sahna tórlerinde de júredi bundaı jigitter, jigitter emes-aý, jigit-symaqtar. Adamnyń erkinidigin shekteýge bolmaıdy deıdi de, óz bilgenderin isteıdi. Mundaılar sahna syrtyndaǵy halyqqa qandaı tárbıe bermek, budan buryn qandaı áke bolmaq? Óz áıelinen esh aıyrmashylyǵy joq bul jigitterden qandaı urpaq órbimek? Eń bastysy Otanyn, otbasyn qalaı qorǵamaq?        

Endi bir másele, keı jigitterimizdiń áskerge barýdaǵy maqsaty jóninde aıtpaqpyn. Búgingi qoǵamdaǵy zań boıynsha, áskerı bıletsiz jigitterdi jumysqa almaıdy. Ne 1 jylǵa jýyq áskerge baryp kelýi tıis, ne ýnıversıtetterdegi áskerı daıyndyq kýrstaryna barady. Sondaǵy kóbiniń maqsattary – bolashaqta jumyssyz qalmaý. Jigiter dál bulaı aıtpasa da, áskerı bıletti alýǵa asyqqan azamattarymyzdyń is áreketinen osyndaı dúnıeni baıqaýǵa bolady. Al áskerge ákelerimiz ne úshin barǵan? Naǵyz óz-ózine senimdi, sózine jaýap beretin, óz jaqyndary úshin bárine tótep bere alatyn er azamat bolyp tárbıelený edi ǵoı ákelerimizdiń maqsaty.

Qurmetti jigitter qaýymy, qolǵa qarý alyp, soǵysqa attanbaı-aq qoıyńyzdar, tóbelesýdiń neshe túrli ádis-tásilderin bilmeı-aq qoısańyzdar da meıli. Eń bastysy, otbasyńyzǵa tireý bolyńyz, anańyzdyń qamqory, qaryndasyńyzdyń qorǵany, ápkeńizdiń janashyry, jaryńyzdyń arqa súıer azamaty bolyńyz. Al otbasy – sizdiń Otanyńyz! Sizdiń basty mindetińiz – sol Otandy qorǵaý.

Al jigit basyńyzben anańyz ben ájeńizge tatıtyn úlken kisilermen jaǵa jyrtysyp tursańyz, ózińiz tireý bolýdyń ornyna áıelińizdiń etegine siz jarmasyp júrseńiz, óz úıińizdiń bir shegesin ózińiz qaǵa almasańyz, qyz balalarmen jarysyp qulaǵyńyzdy tesseńiz, shashyńyzdy ósirseńiz, 7 mamyrdy sizderdeı jigitterdiń qurmetine arnap Otan qorǵaýshylar kúni dep ataýdyń qajeti qansha?!  

Qamshyger: Gúlim JAQAN