Japondyq psıhıatrlar shızofrenıamen aýyrǵan adamnyń jilik maıyn aýystyrý arqyly ony tolyq emdep jazǵan.

Bul oqıǵa Frontiers in Psychiatry jýrnalynda jarıalaǵannan keıin avtorǵa hattar kele bastaǵan. Onda mundaı jaǵdaı burynda da bolǵanyn jazylǵan.

Dárigerler psıhıkalyq aýrýǵa shaldyqqandardyń negizgi aýrýyn emdeı kele jan aýrýyn kezdeısoq tolyq emdep jazǵan jaǵdaılar bolǵan.

Bir jyl ótkennen keıin ǵalymdar onyń qalaı jumys isteıtinin túsingendeı.

Tańǵalarlyq oqıǵa

N. esimdi emdelýshi 24 jasqa tolǵanda onyń oılary syrt kózge kórinetindeı jáne ony ózge adamdar kóretindeı elestedi. Al kıno kórip otyrǵanda akterler oǵan qupıa belgiler berip, onymen baılanysqa túsýge talpynǵandaı kórindi. N. esimdi emdelýshiniń júıkesi toza bastady. Tez ashýlanatyn boldy. Túnde uıyqtaýdyń ózi azapqa aınaldy.

Psıhıatr Sýósı Mıaoka paranoıdty shızofrenıa degen dıagnoz qoıǵan. Alaıda dári kómektespegen.

Bir jyl ótkennen keıin emdelýshiniń jaǵdaıy nasharlaǵan. Ol tez sharshap, aýa jetpeı, qyzýy kóteriletin bolǵan. Medısınalyq tekserý nátıjesinde, N. esimdi emdelýshi leıkozdyń aýyr túrine shaldyqqany anyqtaldy. Bul  qan raginiń bir túri. Onyń ómirin saqtap qalý úshin jilik maıyn aýystyrý kerek boldy.

Donor tabyldy. Transplantasıa sátti ótti. Transplantasıadan keıin er adam galúsınasıadan arylyp, shızofrenıanyń izi de qalmady. Mamandar muny ǵajaıypqa balap otyr.

Bastapqy kezde dárigerler bul ýaqytsha jáne kóp uzamaı galúsınasıa qaıtyp keledi dep oılady. Alaıda sodan beri birneshe jyl boldy. Dáriger Mıakanyń aıtýynsha, N. esimdi azamat dári ishpese de onda shızofrenıanyń eshqandaı belgileri qalmaǵan.

Qupıa baılanys

Emdelýshiniń jilik maıyn aýystyrý - ımýndyq júıeni jańalaıdy. Hımıoterapıa eski lımfosıtterdiń kózin joıady. Al jańalary donor aǵzasynda qalyptasady.  

Árıne, bir ǵana jaǵdaıǵa baılanysty qorytyndy jasaýǵa bolmaıdy. N. esimdi azamattyń operasıaǵa deıin jáne keıin ishken dárileriniń kómegi tıgen bolýy múmkin, biraq emdelip shyqqany onyń psıhıkalyq jaǵdaıy ımýndyq júıemen baılanysty bolǵanyn kórsetedi.

Bul tańǵalarlyq boljam. Adam mıy men ımýndyq júıeniń arasynda qandaı baılanys bolýy múmkin? Kóptegen zertteýshiler baılanys bar degen qorytyndyǵa kelip jatyr.

Bul saladaǵy zertteýler alǵash 100 jyl buryn jasalǵan. XIX ǵasyrdyń sońynda dárigerler psıhıkalyq aýrýlardy emdeıtin aýrýhanalarda tumaý beleń alǵanda emdelýshilerdiń psıhıkalyq jaǵdaıy jaqsarǵanyn baıqaǵan.

(Naýqastyń jilik maıyn aýystyrý ımýndyq júıeni jańalaıdy)

Avstrıalyq dáriger Iýlıýs Vagner-Áýregg psıhıkalyq aýrýlardy emdeıtin jańa ádis oılap tapty. Ol naýqastardyń qyzýy kóterilgeni úshin olarǵa bezgek aýrýyn juqtyrǵan. Keıbiri qaıtys boldy, biraq kóbi psıhıkalyq aýrýdan jazylyp shyqqan. Bul jańalyǵy úshin dáriger 1927 jyly Nobel syılyǵyn aldy.

• Rakty tolyq jazýdyń aýyly alys emes nemese bir Nobel syılyǵynyń tarıhy

• Djeıms Ellıson men Tasýký Hondzó raktyń ımýndyq terapıasyn oılap tapqandary úshin Nobel syılyǵyn almaq

Terapıanyń mundaı túrin qoldaný 1950 jyly toqtatyldy. Sebebi ol óte qaýipti edi. Birneshe jyl buryn psıhıkalyq derti bar áıel qan aýrýyna shaldyǵyp, qatty qyzý kóterilgennen keıin shızofrenıadan tolyq aıyqqan. Dese de keri áserin bergen jaǵdaılar bolǵan. Nıderlandyda leıkemıamen aýyratyn naýqasty emdeý úshin shızofrenıamen aýyratyn aǵasynyń jilik maıyn salǵan. Emdelýshi jazylǵan, biraq shızofrenıamen aýyra bastaǵan.

Mundaı jaǵdaılar óte sırek kezdesedi, biraq álem boıynsha olardyń sany kóbeıip keledi. Ǵalymdar psıhıkalyq aýytqý men ımýndyq júıeniń baılanysyn zerttep keledi.

Djons Hopkıns ýnıversıtetiniń neırovırýsologıa bóliminiń profesory Robert Iolkenniń sózinshe, shızofrınıasy bar ár úshinshi naýqasta ımýndyq balans buzylǵanynyń belgileri bar.