Búgin Almatydaǵy Naýryzbaı men Qabanbaı batyr kósheleriniń qıylysyndaǵy saıabaqta "Qýǵyn-súrgin qurbandaryn eske alý kúnine" oraı gúl shoǵyn qoıý rásimi ótti. Muhtar Taıjan, Rysbek Sársenbaı, Tólegen Júkeev, Dáýren Qýat, Janbolat Mamaı bastaǵan qoǵam belsendileri qýǵyn-súrgin qurbandarynyń rýhyna quran baǵyshtady. Jınalǵandar turǵanyna shırek ǵasyrǵa jýyqtaǵan "Osy jerde 1931-1933 j.j. asharshylyq qúrbandaryna eskertkish ornatylady" degen qara tastyń ornyna eskertkish ornatý jaıyn talqylady. Muhtar Taıjan myrza eskertkishti Qazaq úkimeti qolǵa alyp ornatý kerek dese, "Abaı.kz" portalynyń Bas redaktory Dáýren Qýat qoǵamdyq top quryp, Almaty qalalyq ákimshilikke yqpal etý kerektigin, tym bolmasa halyqtyń óz qarajatymen eskertkish ornatý múmkindigin qarastyrýdy aıtty. Rysbek Sársenbaı myrza mundaı ulttyq is-sharalarǵa qazaq bıliginiń tym samarqaý ekendigin, tipti múldem nazar aýdarmaıtyndyǵyn qaperge saldy. Tym qurysa "Qurbandaryna" degen sóz durys jazylmaǵan "qara tasqa" qarap, jurt óziniń ulttyq qasiretin urpaqqa jetkize almaǵan mynaý qaı memleket ózi" degen suraqpen tarasty....
qamshy.kz Búgingi qasiret kúnine arnap, redaksıa poshtasyna kelip túsken aqyn Dáýletbek Baıtursynnyń "Keshe kek, búgin birlik!" óleńin nazarlaryńyzǵa usynyp otyrmyz. Kez emes jaýǵa shabar atqa minip, Tarıh sel áketti alys qatty aǵyzyp. Óksigen ótken shaqtyń shejiresin, Shertken sol kóz jetkizem hattan bilip. Bir kúıden basua kúıge birden buryp, Bolshevık belsendiler júrgen búlik. Ómirdiń buzdy kelip óz yrǵaǵyn, İrgesin jalańashtap túrgen búrip. Zorlyqpen qystaqtasyp «qalashyq» bop, Alysta qaldy shyrsha balashyq top. Yryldap kóteremniń jemtigine, Adamnan ıtter artyq talasyp toq. Babamdy halyq jaýy baı-qulaq dep, Sypyrdy bar túligin qaıǵy qap dep. Konfeska taqyr jerge otyrǵyzdy, Túskendeı tóbesine aı qulap kep. Qor boldy qaıran qazaq sory qaınap, Áketti malyn aıdap, qolyn baılap. Ashtyqtan isip-keýip ólgen adam, Shashylyp jatty ońy men soly jaılap, Aǵaıyn aǵaıynǵa buryla almaı, Qyryldy keı áýlettiń biri qalmaı. Bilmeıtin qıanatty qaıran halyq, Jer qushty kollektıvtiń búrin almaı. Urandap kolhoz, sovhoz qurylsyn dep, Qýandy kórip turyp qyrylsyn dep. Tursa da dán qambada, mal óriste, Azyqsyz óldi adamdar birinshi ret. Esepsiz esten tanyp jan qyrylǵan, Aırylǵan aq-maıymen sarqymyzdan. Jaılaýdyń betin kórmeı jabyrqap jurt, Toqyrap sal-seriler án jyryńnan. Sondaı bir soıqan salyp komýnıster, Súreńsiz kóz aldymda kórinister. Buzyldy bir-aq kúnde el irgesi, Naýqanmen jelge ushty kóbik ister. Jasaldy qolmen qyrǵyn asharshylyq, Aqymaq atqa mindi nashar shirik. Bilmeıtin ózge kásip maldan basqa, Tappady qazaq baıqus jasar tirlik. Qurtýdyń joly sol bop dúr qazaqty, Basyna úıgen ákep kúlli azapty. Yrqyna kónbegendi júndeı tútip, Aqyryp aıdap baryp túrme japty. Aırylǵan maldan qazaq sansyrady, Astynda joqshylyqtyń janshylady. Halqymnan alty mılıon ekeý qaldy, Jetkeni búgingige tamshylary. Osyndaı kónpis pe edik biz burynnan? Soldatqa jas qazaqty tizdi myńnan. Mılıondap ketti bozdaq qyrshyn ǵumyr, Orysty qormaımyz dep bizdi qyrǵan. Umytty «Otanym» dep keshegini, Mıdaıǵyp shatystyrdy esebińdi. Arysyn attandyryp alǵy shepke, Kúzetip qaldy jesir tósegińdi. Qalǵanyn soǵys jalmap barsa kelmes, Batyrlar ajal qushty qansha derbes. Qazaqtyń saǵyn solaı syndyrǵan soń, Sarqynyn sarjaǵaldar malsha kórmes. Oılasaq ótken kúndi órtenemiz, Qatqandaı jyl on eki aı ólkege muz. Aq-qyzyl túbimizge jetken eken, Bolyp ek qandaı halyq ertede biz. Ultymyz kóp shetinep kóp setildi, Al búgin órteńdegi kók sekildi. Bir Alla ózi berdi azattyqty, Úsh ǵasyr ótip baqyt kórsetildi. Oılasam mıym qyzar, qanym qaınap, Ondaıda namys ólip, arym jaırap. Dúnıe qyzyl otqa oranady, Qaıysqan qara ormandy jalyn jaılap. O, meniń, egemendik atqan tańym, Bereke beıbitshilik tapqan sánin. Men seni nege ǵana jyrlamaımyn, Óıtkeni ómir boıy qatty ańsadym... Saǵynyp qatty ańsadym ult aıbynyn, Álemge jar salamyz shyrqaı búgin. Nyǵmetke keneldirdi Alla bizdi, Beti aýlaq bolsyn endi sum qaıǵynyń!!
Dáýletbek BAITURSYNULY
QJO-nyń múshesi.




