Búgin Astanada «Quryltaı saılaýy: konstıtýsıalyq negizder jáne saıası transformasıa» atty saraptamalyq talqylaý alańy ótti.
Quqyqtanýshy ǵalymdardy, saıasattanýshylardy, áleýmettanýshylardy, ekonomıserdi, elimizdiń jetekshi saraptamalyq ortalyqtarynyń jáne memlekettik organdardyń ókilderin biriktirgen saraptamalyq alańdy QR Prezıdenti janyndaǵy Qazaqstannyń strategıalyq zertteýler ınstıtýty men Qoǵamdyq saıasat ınstıtýty uıymdastyrdy.
Saraptamalyq alańǵa qatysýshylar aldaǵy Quryltaı saılaýynyń konstıtýsıalyq negizderin, jańa saıası modeldiń jumys isteý erekshelikterin, sondaı-aq Qazaqstan Respýblıkasynyń jańa Konstıtýsıasyn iske asyrýdaǵy saıası partıalar men qoǵamdyq baqylaýdyń rólin talqylady.
Quryltaı saılaýynyń konstıtýsıalyq jáne quqyqtyq negizderine arnalǵan birinshi sesıany saıasattanýshy Ǵazız Ábishev júrgizdi. Pikirtalas barysynda qatysýshylar jańa ókildi organdy qalyptastyrýdyń konstıtýsıalyq negizderin, saılaýdy ótkizýdiń quqyqtyq kepildikterin, qoǵamdyq baqylaý tetikteri men azamattardyń saılaý quqyqtaryn qorǵaýdy qamtamasyz etý máselelerin, sondaı-aq aldaǵy saılaý naýqanyn aqparattyq súıemeldeýdiń rólin talqylady.
VIII-shi shaqyrylymdaǵy Májilistiń eks-depýtaty Marat Bashımov saılaýdy retteıtin konstıtýsıalyq qaǵıdattardy egjeı-tegjeıli talqylap, Negizgi Zań Quryltaıdyń memlekettik bılik júıesindegi ornyn anyqtaıtynyn jáne saılaý prosesiniń quqyqtyq standarttaryn belgileıtinin atap ótti.
Saıasattanýshy, VIII-shi shaqyrylymdaǵy Májilistiń eks-depýtaty Aıdos Sarym aldaǵy saılaý naýqany jańa konstıtýsıalyq modeldiń alǵashqy praktıkalyq synaǵy bolady degen pikir bildirdi. Onyń pikirinshe, alǵashqy saılaýdyń sapasy jańa ınstıtýttardyń ornyqtylyǵy men qoǵamnyń olarǵa degen senim deńgeıin aıqyndaıdy.
QR Ádilet mınıstrliginiń Zańnama jáne quqyqtyq aqparat ınstıtýtynyń dırektory Janar Jigitekova saılaý zańnamasyn buzý faktileri boıynsha sot arqyly qorǵalýdyń, shaǵymdaný tetikteriniń jáne zańdyq jaýapkershiliktiń mańyzyn atap ótti.
Talqylaý alańynyń ekinshi sesıasy jańa elektoraldyq jaǵdaıda saıası partıalardyń strategıasy men orny máselesine arnaldy. Sesıany QR Prezıdenti janyndaǵy Qazaqstan strategıalyq zertteýler ınstıtýtynyń dırektory Jandos Shaımardanov júrgizdi.
Saraptamalyq alańnyń ekinshi bóliginde partıalyq júıeniń transformasıasy, partıalyq qurylystyń damýy, saıası ókildiktiń sapasyn arttyrý, partıalardyń ártúrli áleýmettik toptarmen ózara is-qımyly, sondaı-aq qazirgi medıanyń jáne saıası mádenıettiń saılaý úderisterine yqpaly talqylandy.
Saıasattanýshy Edýard Poletaev Quryltaıdy tek partıalyq tizimder arqyly qalyptastyrýǵa kóshý saıası partıalardyń qoǵam múddesin bildiretin negizgi ınstıtýt retindegi rólin edáýir arttyratynyn aıtty.
Óz kezeginde L.N. Gýmılev atyndaǵy Eýrazıa ulttyq ýnıversıtetiniń prorektory, saıasattanýshy Indıra Rystına partıalardyń ıdeologıalyq biregeıligin nyǵaıtý, kadrlyq áleýetin damytý jáne túrli áleýmettik toptardyń suranystaryn tereńirek túsiný qajettigine toqtaldy.
Saıasattanýshy ári medıamenedjer Syrym Itkýlov qazirgi saıasattaǵy popýlızm men tehnokratıalyq tásildiń araqatynasyna qatysty pikir bildirdi. Ol azamattardyń uzaq merzimdi senimi emosıalyq urandarmen emes, kásibı sheshimder men partıalardyń mazmundy qyzmeti arqyly qalyptasatynyn aıtty.
Qazaqstandyq qoǵamdyq damý ınstıtýty Basqarmasynyń tóraıymy Juldyzaı Ysqaqova partıalardyń ártúrli aýdıtorıalarmen maqsatty jumys isteýine kóshý qajettigin aıtyp, áıelderdiń saıası kóshbasshylyǵyn damytý máselesine erekshe toqtaldy.
«Strategıa» áleýmettik jáne saıası zertteýler ortalyǵynyń prezıdenti Gúlmıra Ileýova azamattardyń elektoraldyq minez-qulqyna qatysty áleýmettanýlyq kózqarasyn usyndy. Ol jańa saıası modeldiń ornyqtylyǵy ınstıtýttardyń sapasyna ǵana emes, saıası mádenıettiń deńgeıine jáne partıalardyń qoǵammen turaqty ózara baılanysyna da táýeldi ekenin atap ótti.
Qorytyndy talqylaý barysynda sarapshylar Quryltaıǵa alǵashqy saılaýdyń tabysty ótýi qoǵamdyq senimdi nyǵaıtýǵa, demokratıalyq ınstıtýttardy odan ári damytýǵa jáne Qazaqstan Respýblıkasy jańa Konstıtýsıasynyń qaǵıdattaryn iske asyrýǵa mańyzdy úles qosatynyna senim bildirdi.
