Búginde elimizdegi mektep dırektorlary oqýshylardy ózge memleketke qyzmet etip, jat eldiń ekonomıkasyn kóterýge daıyndap jatyr. Bul týraly Shyǵys Qazaqstan oblys ákimniń orynasary Jaqsylyq Omar málim etti. Onyń aıtýynsha bul máselege oblys ákimi Danıal Ahmetov qatty kóńil bólip otyr. Bir qaraǵanda Jaqsylyq Muqashulynyń kóterip otyrǵan máselesi ózekti bolýy múmkin. Alaıda, bul máselege alańdap, shyr-pyr bolýdyń asa qajeti joq.
Óıtkeni, UBT tapsyrýdan bas tartyp Reseıge ketken jastardyń kópshiligi orys mektepterin bitirgen jastar. Demek olardyń basym kópshiligi orys dıasporasynyń ókilderi. Endeshe Jaqsylyq Omardyń mektep basshylaryna renjip, olardy synaýy durys emes.
– Sizder oqýshylardy ózge memleketke qyzmet etý úshin, jat eldiń ekonomıkasyn kóterý daıyndaısyzdar ma? Álde, sizder bizdiń oqýshylardyń Qazaqstannan tys jerde bilim alýyna múddelisizder me? Bul saıası másele, olardyń bilim alýyna memlekettiń qarajatyn jumsaımyz. Al, olar bilim alýdy bóten elde jalǵastyrady jáne sonda qalyp qoıady. Iaǵnı, mektep dırektorlary, muǵalimder durys jumys júrgizbeıdi degen sóz. Bul – ulttyq qaýipsizdik máselesi. Biz balalarǵa bastapqy bilim berip, kitaptarmen jáne jyly mekteppen qamtamasyz etemiz. Al olar mektep bitirgen soń «Saý bol, Qazaqstan!» dep, shetelge taıyp turady, bilim alýdy sonda jalǵastyrady. Olardyń basym bóligi oqý ozattary, úzdik oqýshylar. Buǵan aldymen sizder, mektep basshylary jaýaptysyzdar. Myna jerde turyp uıalǵan túr kórsetýdiń qajeti joq! Jumys isteý kerek! Oqýshylarmen, ata-analarmen belsendi jumys júrgizý qajet. Ata-analardy shaqyryp, balanyń bilimi, bolashaǵy týraly naqty talqylaý, áńgimeler júrgizý shart. Bizdiń Óskemendegi joǵary oqý oryndary Novosibir men Tomsk ýnıversıetterinen 10 ese artyq bilim beredi. Al, sizder memleket bolashaǵyn oılamaıdy ekensizder, onda oryndaryńyzdy bosatyńyzdar, – dedi Jaqsylyq Omar.
Eger ulty qazaq jastarymyz jappaı Reseıge bilim alýǵa ketip jatsa bul árıne ulttyq problema bolǵan bolar edi. Alaıda, shet elge ketip jatqan jastardyń basym bóligi ózge ult ókilderi ekenin eskergen jón. Máselen, resmı statısıkaǵa júginsek, 2014 jyly 31 myńnan astam azamat shet elge kóship ketken. Olardyń 26 600 – Reseıge, 2300 – Germanıaǵa, 1300 – Belarýsıaǵa qonys aýdarǵan. Demek shet elge qonys aýdarýshylardyń basym bóligi orys dınasporasynan shyqqan azamattar. Olar áli kúnge Qazaqstandy otanym dep sanamaıtynyn osylaı dáleldeýde. Al, oryssha oılap, áreket etetin azamattar Ýkraınanyń oıranyn shyǵarǵanyn esten shyǵarmaǵan jón. Úkimet ekinshi Ýkraına bolǵysy kelmese orystardyń otanyna kóshkenine qarsy bolmaýy kerek. Óıtkeni, Reseı «otandastarymyzdyń quqyǵy tapttalyp jatyr» dep soltústikkke basyp kirýden taıynbaıdy. Mine sol kezde ultyq qaýipsizdik máselemizge qaýip tónedi. Sebebi, Reseımen shekaralas aımaqtarda qazaqtardyń úles salmaǵy orystarmen salystyrǵanda áldeqaıda az.
Bir qyzyǵy bizdiń Úkimet orystardyń tarıhı otanyna oralǵanyna qarsy bolyp otyr. Máselen, ótken jyly QR Bilim jáne ǵylym vıse-mınıstri Takır Balyqbaev reseılik JOO-lar qazaqstandyq jastardy ózderine jıi shaqyratynyn aıtyp, shaǵymdanǵan bolatyn. Sondyqtan da mınıstrlik orys oqýshylar úshin UBT kezinde birqatar jeńildikter jasap otyrǵanyn aıtty. Alaıda dál osy mınıstrlik shet eldegi jastardy otanǵa ákelip, bilim berýdi nazardan tys qalyryp alǵan sıaqty. Sebebi shet eldegi mıllıondaǵan qandastarymyzdyń basym kópshiligi qylshyldaǵan jastar. Olarǵa qolaıly jaǵdaı jasasa Qazaq eline kelip, elimizdiń ekonomıkalyq áleýetin kóterer edi. Ókinishke oraı, Kárim Másimov basqaratyn Úkimetke qazaq balasynan góri, elimizdegi orys dıasporasynyń bolashaǵy mańyzdy bolyp otyr.
Serik JOLDASBAI
Astana
