ماسكەۋدە قۇربىم ءبىراز ۋاقىت ءبىر باسپادا جۇمىس ىستەدى. باسپا قازاقستانداعى مەديسينالىق ۋنيۆەرسيتەتتەرگە قازاقشا كىتاپ شىعارىپ بەرىپ، ميلليونداعان پايدا تاۋىپ جاتىر. ءبىر كۇنى قۇربىم ەكى ورىستىڭ قازاقتار تۋرالى ايتىپ جاتقان اڭگىمەسىن كەزدەيسوق ەستىپ قالىپتى. «قازاقستاندا اقشا كوپ، قازاقتار اقشانى قالاي جۇمساۋدى بىلمەيدى. قازاقستان بولمايتىن جوبالارعا قىرۋار اقشانى وڭدى-cولدى شاشىپ جاتىر. اقىماقتار عوي. قازاقستاننان ءالى ءبىراز پايدا تابامىز» دەپ ءبوسىپ وتىر دەيدى. ولار، ارينە، قۇربىمدى بايقاماعان.
قۇربىمنان وسى اڭگىمەنى ەستىگەندە وكسىپ-وكسىپ جىلاعىم كەلدى. قازاق باسپالارىنىڭ باسشىلارى «اقشا جوق» دەپ جىلاعاندا بايعۇستارعا قالتاڭداعى ەڭ سوڭعى اقشاڭدى بەرىپ، كوز جاسىن سۇرتكىڭ كەلەدى. سوسىن باسپا باسشىلارىنىڭ جۇمىسقا بىر-ەكى قىزمەتكەردى عانا قابىلداپ، باسقا ورىندارعا بالاسىن، قىزىن، ايەلىن، كوڭىلدەسىن «تىركەپ قويىپ»، ولار جۇمىسقا كەلمەي، اي سايىن باسپا قىزمەتكەرى رەتىندە جالاقى الىپ وتىراتىنى ەسىڭە تۇسەدى. مەملەكەتتەن تەندەر الىپ، اقشانى قاراقان باسىنىڭ مۇددەسىنە جۇمساپ جاتىر ما؟ جۇمساپ جاتىر. تىم «اقىلدى»، ءيا؟ وسىنداي قازاقتاردى اۋزى قيسايىپ قالعىر الگى ورىستار قالايشا اقىماق دەيدى، ا؟ مەديسينا ۋنيۆەرسيتەتتەرىن ارالاپ، رەكتورلارمەن كەلىسىم-شارت جاساپ، قازاق تىلىندە مەديسينالىق كىتاپ شىعارۋدىڭ ءبىزدىڭ باسپا باسشىلارىنا قاجەتى قانشا؟ مەملەكەتتەن الاتىن تەندەر بار ەمەس پە...
بىرەسە وپپوزيسيانىڭ، بىرەسە بيلىكتىڭ گازەتىندە جۇرەتىن بەلگىلى ءبىر رەداكتور ءقايبىر جىلى جۋرنال شىعاردى. اككى رەداكتور ايىنا ەلۋ-جۇز دانا عانا جۋرنال شىعارىپ، جۋرنال سىرتىنا پالەن مىڭ تيراج دەپ كورسەتىپ، مەملەكەتتەن العان ميلليونداعان تەڭگەنى قالتاسىنا باستى. بۇل – ءبىر عانا مىسال. بيلىكتە جۇرگەن تانىسى ارقىلى ميلليونداعان تەڭگە الىپ (اقشانىڭ ءبىرازىن تەندەر الىپ بەرگەنى ءۇشىن سول تانىسىنا بەرەدى عوي)، ەشكىمگە كەرەگى جوق، حالىققا تۇك تە بەرەرى جوق گازەت-جۋرنال شىعارىپ جاتقان رەداكتورلار از ەمەس.
جۋرناليستيكاسىن جەمقورلىق جايلاعان ەلدىڭ بيلىگى قاشاندا بىلگەنىن ىستەيدى.
...بىردە ماعان باسشىلاردىڭ بىرەۋى «جاپ-جاس قازاقتىڭ قىزى جۇمىسسىز ءجۇر ەكەن. وبال عوي. «قازاقستاننىڭ» باسشىسى ءۇش ماقالا جازىپ اكەل، ەگەر ماقالاڭ ۇناسا، جۇمىسقا الام» دەپ شارت قويىپتى. سول قىزعا ەرتەڭگە دەيىن جاقسى ءۇش ماقالا جازىپ بەرشى، سوسىن ءوزى ۇيرەنىپ كەتەر» دەدى. الماتىدا پاتەردە جۇرگەن، ءارى جۇمىسسىز قىزدى قاتتى ايادىم. تۇنىمەن ۇيىقتاماي، تاڭعا دەيىن ءۇش ماقالا جازدىم. ماقالانىڭ يدەياسى دا – وزىمدىكى. ەرتەسىنە بەتىنە «كراسكىنى» اياماي جاققان، سىلقىم بيكەش كەلىپ، مەنەن ماقالانى الىپ كەتتى. ماعان ماقالاعا تاپسىرىس بەرگەن كىسى «مەن «قازاقستاننىڭ» باسشىسىنا حابارلاسىپ، ول قىزدى جۇمىسقا ال دەپ ءوتىنىش جاساعام. سەنىڭ ماقالاڭدى وقىپ، ۇناتىپ، جۇمىسقا الىپتى» دەپ ءوزىنىڭ «قۇدىرەتتىلىگىنە» تامسانۋدى ۇمىتپادى.
مەن ول كەزدە تىم تازا ەدىم. جۋرناليستيكا سالاسى «كوڭىلدەستەر مەكەنىنە» (بۇل ءسوزىم كوڭىلدەسىنىڭ ارقاسىندا "جۇلدىز" بولىپ جۇرگەن جۋرناليستەرگە قاتىستى) اينالىپ كەلە جاتقانىن پايىمداي دا المايتىن ەدىم. تۇسىنەسىز بە، جيىرما جاستاعى اقىماق ەدىم.
كەيىن مەن «قازاق ادەبيەتى» گازەتىنەن كەتىپ، جۇمىسسىز قالدىم. ءوزىم بولسام پاتەردە تۇرام. اۆتوبۋسقا تولەيتىن دە اقشام بولمادى. الماتىداعى رەداكسيالاردى جاياۋ ارالاپ، جۇمىس ىزدەپ، تابانىمنان توزدىم. داعدارىس كەزى بولاتىن. ءوز بەتىممەن جۇمىس تاپپاي شارشاعان سوڭ، باياعى «قازاق جاستارىنا جانى اشيتىن» تانىس كوكەمە ۇيالا-ۇيالا ءوتىنىش ايتتىم. كوكەم باياعى قىزدى اياعانداي، «مىنا قىز پاتەردە تۇرادى عوي، وبال عوي» دەمەدى. شارشاعان، بارىنەن كوڭىلىم قالعان مەن قولىمدى ءبىر سىلتەپ، ماسكەۋگە كەتىپ قالدىم. شىنىمدى ايتسام، ەلگە ورالۋدان قاتتى قورقام. سەبەبى، مەن ءوز ەلىمدە ءوزىمدى بوتەن سەزىنەم...
«قازاقستان بولمايتىن جوبالارعا قىرۋار اقشانى وڭدى-cولدى شاشىپ جاتىر» دەگەن ورىستىڭ سوزىندە شىندىق بار.
باسقاسىن ايتپاعاندا، داعدارىس كەزىندە پارلامەنت سايلاۋىن وتكىزىپ، قانشاما ميلليونداعان قارجىنى جەلگە ۇشىردىق. قۇدايىم-اي، ءبىزدىڭ بيلىكتىڭ ادرەنالين الاتىن باسقا «ويىنى» قالمادى ما؟
ءبىزدىڭ ەلدە پارلامەنتتىڭ «زاڭ شىعارماي»، «سالتانات قۇراتىنىن» (سيمۆول رەتىندە) بۇرىننان بىلەتىنبىز، بۇل جولى كوزىمىز انىق جەتتى. جاستارى پاتەردەن-پاتەردە قاڭعىرىپ، ۆوكزالدا، اۋەجايدا تۇنەپ جۇرەدى، ال دەپۋتاتتارى بەسجۇلدىزدى قوناق ۇيدە (تاۋلىگىنە 120 مىڭ تەڭگە) تۇرادى. پارادوكس!
جۋرناليستيكاداعى جىن-ويناقتان شارشاسام دا، بيلىكتىڭ سايتان كەيپىندە كورىنۋىنە تاڭعالۋدى ۇمىتسام دا، ول – مەنىڭ قوعامىم عوي.
ەلگە بارعان سايىن توپىراقتى ۋىستاپ الىپ، ۇزاق يىسكەپ تۇرام. مەن ماسكەۋدە ىلعي دا وسى ءيىستى ساعىنام. تۋعان جەردىڭ ءيسى! وسى ءيىس قانا مەنى سىرتقا تەپپەيدى. «مەن ساعان ءتۇبى ورالام!» دەپ كۇبىرلەيمىن.
مەملەكەتتىڭ قارجىسىن وڭدى-سولدى شاشىپ، ەندى كەلىپ، «داعدارىس، داعدارىستان شىعۋدىڭ ءبىر جولى – جەردى ساتۋ» دەيدى... جوق-جوق، مەن تۇسىنە المايمىن.
نەگە ەكەنىن بىلمەيمىن، «جەر ساتىلادى» دەگەندى ەستىگەلى ءىشىپ-ىشىپ، دۇكەنگە بارىپ، ساتۋشىدان «باسىمدى جازۋىم كەرەك، سوڭعى رەت قارىز بەرە تۇرشى» دەگەن القاشتىڭ بەينەسى كوز الدىمنان كەتپەي قويدى.
قازاقستاننىڭ الەمدىك ارەناداعى ورنىن ەسكە وتىرىپ، مەن ەلباسىما «ومبى، ورىنبور، استراحاندى قازاققا قايتارىپ بەرىڭىزشى» دەپ ءوتىنىش ايتا المايمىن، ءبىراق قازاقستاننىڭ ازاماتى رەتىندە «جەر ساتىلماسىن!» دەپ تالاپ ەتۋگە تولىق قاقىم بار! ول – مەنىڭ جەرىم، قازاقتىڭ جەرى. ول جەردىڭ يەسى – ءبىز!
اياگۇل مانتايدىڭ فەيسبۋكتەگى پاراقشاسىنان الىندى.
