ەجەلدەن-اق تىلسىم كۇشتەر الەمى ادامزات بالاسىن جۇمباق بولمىسىمەن قىزىقتىرىپ كەلەدى. بالعىن بالالىق شاقتان باستاپ ءتۇرلى تاڭعاجايىپ ەرتەگىلەر مەن ميفتەرگە، فانتاستيكالىق باياندارعا، سيقىرلى دۇنيەلەرگە سەنىپ وسەمىز.
شىندىعىندا دا تىلسىم كۇشتىڭ بارىنا كوز جەتكىزگىسى كەلگەندەر جىندار مەن رۋحتاردى شاقىرادى. ولارمەن بايلانىس ورناتاتىن باقسى-بالگەرلەرگە جۇگىنەدى، بولاشاعىن بولجايدى. قۇپيا الەمنىڭ جۇمباعىن شەشۋگە قۇشتار بولادى. ونىمەن قوسا بۇل تاقىرىپقا جازىلعان كىتاپتار مەن ينتەرنەت سايتتارى تولىپ جاتىر.
الەمنىڭ ۇلى كلاسسيكتەرى تۋدىرعان شىعارمالاردا دا جىندار مەن سيقىرشىلار شەتكەرى ەمەس. ماسەلەن، وسكار ۋايلدتىڭ سۇلۋلىق ءۇشىن جانىن ىبىلىسكە ساتقان «دوريان گرەيدىڭ پورترەتى» اتتى رومانى، ونورە دە بالزاكتىڭ «سەنىڭ ءومىرىڭ وسىنىڭ ىشىندە. ءاربىر تىلەك تىلەگەن سايىن، مەن دە قۋسىرىلىپ كەمي تۇسەمىن. سەنىڭ ءومىرىڭ دە تاۋسىلا تۇسەدى. مەنى يەمدەنگىڭ كەلە مە؟ ەندەشە ال. اللا سەنىڭ تىلەگىڭدى ەسىتەدى» دەگەن سانسكريپشە جازۋى بار «شەگىرەن بىلعارىسى»، ميحايل بۋلگاكوۆتىڭ «ماستەر مەن مارگاريتاسى» ءتىزىلىپ كەتە بەرەدى.
فرانسيا مەن انگليا اراسىندا 1337 جىلى باستالعان ءجۇز جىلدىق سوعىستا وتقا ورتەلگەن فرانسۋز قىزى جاننى د’اركتىڭ وقيعاسىن بىلمەيتىن جان جوق. بۇل سوعىستا باس اسكەرباسىلاردىڭ ءبىرى بولعان جانناعا ءار ءتۇرلى ادام كەيپىندە پەرىشتە ارحانگەل ميحايل جول سىلتەپ وتىرعان.
عۇمىرىنىڭ سوڭىنا دەيىن "فاۋستتى" جازعان گەتە ءوز شىعارماسىنداعى: "سونىمەن سەن كىم بولدىڭ؟-دەگەن سۇراققا: «مەن زۇلىمدىقتى اڭساعان، ءبىراق ءاردايىم جاقسىلىق تۋدىراتىن كۇشتىڭ ءبىر بولىگىمىن» دەپ جاۋاپ بەرگەن جىننىڭ بار جانە ولاردىڭ دا تىرشىلىكتىڭ ءبىر بولىگى ەكەندىگىنە اقيقاتتى دالەلدەر كوپ.
چەحتاردا: «ەلەسسىز قامال - قامال ەمەس» دەگەن ماقال بار ەكەن. ولگەن ادامنىڭ ارۋاعى، ەلەستەردىڭ ومىردە بار ەكەندىگى جايلى ەل اۋزىنداعى اڭىزدار دا جەتەرلىك.
ءوز تاريحىمىزعا كەلسەك، باتىرلارىمىز جاۋعا شاپقاندا اتالارىنىڭ ارۋاعىمەن جىگەرلەنگەن. قولىنا اسا تاياعىن ۇستاعان باقسىلار بولعان. قازىرگى زامان جازۋشىلارى تۋدىرعان، كەيىپكەرلەرى قانىشەرلەر مەن قورقىنىشتى جىن-شايتاندار بولاتىن تۋىندىلار جەلىسىمەن ءتۇرلى فيلمدەر دە ءتۇسىرىلىپ، قانشاما ادامنىڭ ساناسىن بيلەپ وتىر.
مانسۇردىڭ وقيعاسى
تۇنىمەن ەگىن باسىن كۇزەتىپ، جاپان دالادا كەرەۋەت قويىپ، جالعىز تۇنەگەن مانسۇر تاڭ قىلاڭ بەرە ۇيقىسىنان: بالام ويان! –دەگەن دىبىستان تۇردى. تازا اۋادا ءتاتتى ۇيقىعا باتقان ول - زارەسى قالماي جاستىقتان باسىن جۇلىپ الدى. كوزىن اشىپ قاراسا جانىندا قاپ-قارا بولىپ كيىنگەن اجەي وتىر. بوگدە جاننان شوشىنعانى سونشالىق، ءتىلى كۇرمەلىپ، ىس-ارەكەتكە شاماسىز قالدى. وسىدان سوڭ جۇمباق كاريا قولىنداعى تاياعىن الىپ، بىر-ەكى اتتاپ عايىپ بولادى. بۇل مانسۇر اتتى جىگىتتىڭ باسىنان وتكەن، ءوز اۋزىنان شىققان وقيعا.
راحاتتىڭ وقيعاسى
راحات، ادەتتە، دوس-جاراندارىمەن باس قوسا قالسا، سىراحانادان شىقپاي، تالاي بوتەلكەنى سىمىرە ءىشىپ، جاستىقتىڭ تويىن تويلايتىن. وسىنداي وتىرىستان ابدەن ماسايراپ كەلگەن سوڭ سىرتتا تۇرعان نارعا قۇلاي كەتتى. ەشتەمەنى سەزبەي، قاتتى ۇيىقتاپ جاتقان كەزدە تىنىسى تارىلىپ، قىسىلىپ، ارەڭ ەس جيدى.
ويانا سالىسىمەن، تۇرىنەن ادام شوشىرلىق قارا كەمپىردى كوزى شالدى. ءوز كوزىنە سەنەرىن بىلمەي جانتالاسقان جىگىت - قىلقىندىرعان قۇبىجىقپەن الىسا كەتتى. كاليماعا ءتىلىن ارەڭ كەلتىرىپ، بار كۇش-جىگەرىن جيناپ، وزىنە تارپا باس سالعان كۇش يەسىن ءبىر ۇرعان ەدى، ساۋىلداعان قۇم سياقتى شاشىراپ كەتتى.
ەرتەڭىنە بولعان وقيعانى ءارى ويلاپ، بەرى ويلاپ شىندىققا مۇلدەم جاناسپايتىندىعىنا ءوزى دە تاڭدانىپ، ءتۇسىم بولار دەگەن ويمەن ۇمىتا باستادى. وسىلايشا كۇن ارتىنان كۇن جىلجىپ، تاعى دا شىمكەنتكە جولعا شىقتى.
سوزىلعان تەمىر جولمەن جۇيتكىگەن پوەزدىڭ ىشىندە وتىرىپ، ەرىكسىز قاسىنداعى ناماز وقىعان جىگىتكە نازار اۋداردى. ساپارلاسىنا تاياۋ كەلىپ، اڭگىمەگە تارتتى. ءسوز اراسىندا راحات جانىنداعى جىگىتتىڭ بىلدەي ءبىر مەشىتتىڭ يمامى ەكەندىگىن ەستىدى. وسىنداي جاس جىگىتتىڭ نە سەبەپپەن ءدىن جولىنا تۇسكەنى راحاتتى قاتتى قىزىقتىردى. ونى ءوزى سۇراپ تا الدى. الگى جىگىت: «مەن ايتسام سەنبەيسىڭ، ءبىراق...» دەپ راحاتقا ءدال ونىڭ باسىنان وتكەن سول ءبىر قارا كەمپىر قىلقىندىرعانداعى اڭگىمەسىن ايتىپ بەردى. وعان تاڭ-تاماشا بولعان راحات ءلام-ميم دەمەستەن ءۇنسىز ويعا باتتى.
امان-ەسەن ۇيىنە ورالعاندا دا قىزىق ءبىر وقيعا بولىپتى. راحات قارىنداسى ارايمەن ۇيدە جالعىز قالعان ءبىر ءتۇنى ۇيىقتاپ جاتقان جەرىنەن تۇرىپ، ۇيقىلى-وياۋ قابىرعاعا قاراپ، قاتتى ايعايلاعان ەكەن.
وسى وقيعالاردىڭ كەيىپكەرى ورتاق. ول قارا كيىنگەن قورقىنىشتى كارى كەمپىر. بۇل ادامعا ءبىر نارسەنى ەسكەرتكەلى كورىنەتىن جىنداردىڭ ءبىر ءتۇرى بولۋى مۇمكىن. «اللانىڭ ءوزى دە راس، ءسوزى دە راس» دەيتىن اباي اتامىزدىڭ پايىمىنا باراتىن بولساق، قاسيەتتى قۇراندا دا ءىبىلىس پەن پەرىشتەنىڭ، جىننىڭ بار ەكەندىگىنە كۋالىكتەر كەلتىرىلگەن.
“ءار-راحمان” سۇرەسىنىڭ 74-اياتىندا جىنداردىڭ جۇماققا باراتىندىعى تۋرالى ايتىلادى، ياعني، مۇسىلمان جىندار جانناتقا كىرەدى. “ءار-راحمان” سۇرەسىنىڭ 31-اياتىنداعى «ءساقالاين» كاليماسىندا دا «ەي، ادامدار مەن جىندار» دەگەن سوزدەر كەزدەسەدى. “ناس” جانە “جين” سۇرەلەرى دە جىنداردىڭ بار ەكەنىن اشىق تۇردە دالەلدەيدى.
(جالعاسى بار...)
