تابىس دەكلاراسياسىن قالاي تولتىرۋ كەرەك؟ ول ارادا نەنى كورسەتىپ، نەنى كورسەتپەگەن ءجون؟ مۇلىكتى جاسىرىپ قالسا نە بولادى؟ قازاقستاندىقتاردى مازالاعان بۇل ساۋالدارعا رەسپۋبليكالىق كاسىپكەرلەرگە كومەك ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى دميتريي كازانسيەۆ جاۋاپ بەردى. 

ونى ايتۋىنشا، تابىس دەكلاراسياسىن تولتىرعا كەزدە مۇلكىن جاسىرعان ادام قاتتى ۇتىلادى.

"بىرەۋلەر ءوزىنىڭ مۇلكىن جاسىرىپ قالعىسى كەلۋى مۇمكىن. بۇل دۇرىس ەمەس. كەرىسىنشە، مۇندايدا ۇتىلاسىز. ماسەلەن، ەندى جىل سايىن ءسىز قارجىلىق جاعدايىڭىز بويىنشا مىندەتتى تۇردە ەسەپ بەرەسىز، ونىڭ قايدان شىققانىن دالەلدەپ بەرۋىڭىز كەرەك بولادى. دالەلدەي الماساڭىز، ايىپپۇل، وعان قوسا سالىق تولەيتىن بولاسىز. ايىپپۇل كولەمى 30 اەك بولسا، سالىق سول سومانىڭ 10 پايىزىن قۇرايدى"، - دەيدى ول.

ءقازىر، ياعني باستاپقىدا تىركەلگەن دۇنيەلەرىڭىزگە ەشكىم دالەل تالاپ ەتپەيدى، دەيدى ول. سوندىقتان بۇل مۇمكىندىكتى ۇتىمدى پايدالانىپ، باسىڭىزدا بار مۇلىك پەن اقشانى، ءتىپتى مالدى دا زاڭداستىرىپ العان ابزال.

نەنى دەكلاراسيالايمىز؟

• جىلجىمايتىن مۇلىكتى (عيماراتتار، جەر تەلىمدەرى، ۇيلەر، پاتەرلەر، قازاقستان ىشىندەگى جانە ەلدەن تىسقارى جەردەگى ساياجايلار جانە ت.ب.)؛
• جىلجيتىن مۇلىكتى (كولىكتەر: موتوسيكل، ياحتا، جەڭىل جانە اۋىر كولىكتەر جانە ت.ب.)
• اقشانى (بانكتەگى جانە ودان تىسقارى جەردەگى ەسەپشوتىڭىزدا، دەپوزيتتە، كارتاداعى اقشانى، قولداعى اقشاڭىزدىڭ قانشا ەكەنىن كورسەتەمىز)؛
• قارىزدى (نوتاريالدى تۇردە كۋالاندىرىلعان جانە كۋالاندىرىلماعان قولحاتتار تىركەلەدى). بۇل جەردە ءىس جۇزىندە ءسىز كىمگە قارىزسىز، سول ادامنىڭ ءجين-ى جانە سىزگە قارىز ادامنىڭ ءجين-ى كورسەتىلۋى ءتيىس؛
• مۇراعا قالعان، سىيلىققا كەلگەن تاريحي باعالى بۇيىمدار، اشەكەيلەر؛
• بيولوگيالىق اكتيۆتەر، ياعني بۇل گرافاعا قوراداعى مالدى تىركەيمىز. 

"ەگەر جالعىز ات بولسا، ونى تىركەۋدىڭ قاجەتى جوق. ال قوراداعى ءىرى-قارا بەس-التاۋ بوپ، ونىڭ قۇنى 500 مىڭ تەڭگەدەن اساتىن بولسا، ونى تىركەگەن ءجون"، - دەيدى ساراپشى.

ەكى ەسەپ تاپسىرۋ كەرەك

تابىس دەكلاراسياسىن وتكىزگەن سوڭ جەكە تۇلعا ونىڭ باسقا فورمالارىن دا وتكىزۋدى جالعاستىرادى: قىسقا جانە كەڭەيتىلگەن ەسەپ.

قىسقا ەسەپتى قىزمەتكەرلەر، زەينەتكەرلەر، ستۋدەنتتەر تاپسىرادى. ولار جالاقىدان باسقا ءبىر جىل ىشىندە مۇلىگىنە قاتىستى ەشقانداي وزگەرىس بولماسا، وسى قىسقا ەسەپتى تولتىرادى. ال قانداي دا ءبىر دۇنيە ساتىپ سالسا، وندا قوسىمشا كەڭەيتىلگەن ەسەپ وتكىزۋگە تۋرا كەلەدى.

كەڭەيتىلگەن ەسەپتى كوبىنە كاسىپكەرلەر تاپسىرادى.

قولدا بار جادىگەردىڭ قۇنىن بىلمەسەڭىز نە ىستەيسىز؟

"ماسەلەن، مۋزەيدە تۇراتىن باعالى زاتتى سىيعا الاسىز. وندايدا سىيلىق بەرۋشىدەن چەك سۇراۋ كەرەك. ول بولماسا، وندا باعالاۋشى ماماندى شاقىرتىپ، اقىسىن تولەپ، قۇنىن بەلگىلەتىپ الىڭىز"، - دەيدى مامان.

باعالى سىيلىقتاردى تابىس دەكلاراسياسىندا "وزگە قۇندى زاتتار" دەگەن بولىككە تولتىرۋ كەرەك.

تاكسيستەر تابىسىن دەكلاراسيالايدى

"جەلىلىك ماركەتينگپەن اينالىسۋشىلارعا 2020 جىلعا دەيىن جەكە كاسىپكەرلىك اشىپ، سالىق تولەۋگە كەڭەس بەرەمىن. ءتىپتى، بۇل بيزنەس سىرتتا تىركەلگەن بولسا دا ءبارىبىر ول زاڭسىز دەپ تانىلادى.

ويتكەنى بۇل - بيزنەس، كارتاڭىزعا تابىس ءتۇسىپ جاتىر، ەرتەڭ ونى زاڭداستىرۋ وتە قيىن بوپ كەتەدى. ال ءىرى جەلىلىك كومپانيالار ەندى قازاقستاندا رەسمي تۇردە تىركەلىپ، مەموراندۋمعا قول قويادى. ءبارى اشىق بولادى"، - دەيدى كازانسيەۆ.

ول تاكسيستەردىڭ دە تابىسى دەكلاراسيالاناتىنىن، جەلىلىك ماركەتينگكە قاراعاندا بۇل ارادا اسا ۇلكەن ماسەلە جوقتىعىن ايتتى.

"ءقازىر كوشەدە جول بويىن تورۋىلدايتىن تاكسي نەكەن-ساياق. كوبىسى، 80 پايىزدان استامى ساندىق جۇيەگە قوسىلدى. يندرايۆەر، ياندەكس تاكسي سىندى ۇيالى قوسىمشانى پايدالانعان تاكسيستىڭ كۇندەلىكتى تابىسى ءقازىر اۆتوماتتى تۇردە كورىنىپ تۇرادى. سوندىقتان ولارعا تابىسىن دالەلدەۋدە ۇلكەن ماسەلە تۋىندامايدى. ونىڭ ءبارى قوسىمشا تابىس رەتىندە دەكلاراسيادا تىركەلەدى"، - دەيدى ول.

تابىس دەكلاراسياسىن دۇرىس تولتىرماسا نە بولادى؟

سالىق ينسپەكتورى جەكە تۇلعانىڭ مالىمەتتەرىنە وزدىگىنەن كىرە المايدى. بارلىق اقپارات اۆتوماتتى سيپاتتا بولادى.

"اقپاراتتىق جۇيە دەرەكتەردىڭ سايكەس كەلمەيتىنىن اۆتوماتتى تۇردە انىقتايدى. مىسالى، تابىس دەكلاراسياسىنداعى مالىمەتتەر مەن قىسقا ەسەپ ىشىندەگى دايەكتەر سايكەس كەلمەسە، وندا جەكە تۇلعانىڭ پوشتاسىنا سالىق ورگانىنا شاقىرتۋ كەلەدى. وندايدا 30 كۇن ىشىندە سالىق ورگانىنا بارىپ، توبە كورسەتپەسەڭىز، شوتتارىڭىز بۇعاتتالىپ قالادى"، - دەيدى كازانسيەۆ.

ۇسىنعان: ماقپال سەمباي