تارازعا قالا مارتەبەسى رەسمي تۇردە 155 جىل بۇرىن بەرىلگەن. بۇل تاريحي وقيعا شاھارعا 1864 جىلدىڭ 4 ماۋسىمىندا ورىس اسكەرىنىڭ باسىپ كىرۋىمەن تىعىز بايلانىستى، دەپ جازادى Qamshy.kz اقپارات اگەنتتىگى. 

2000 جىلدان استام تاريحىندا باسىنان الماعايىپ كۇندەردى وتكىزگەن تاراز اتاۋى رەسمي جازبالاردا ءحىح عاسىرلاردان باستاپ كەزىگە باستادى. ماسەلەن ءسىبىر كورپۋسىنىڭ كومانديرى، گەنەرال-مايور ا.كرويەپۋستىڭ رەسەي ۇكىمەتىنىڭ ۆيسە-كانسلەرىنە 1864 جىلدىڭ 7 ناۋرىزىندا جولداعان حاتىنان 155 جىل بۇرىنعى اۋليەاتا (قازىرگى تاراز) قالاسى جايىنداعى مول مالىمەتتەر الۋعا بولادى. سول تۇستا اۋليەاتا ىشكى قورعانى 170*50، 70*275 مەتر اۋماقتى قامتىعان. قورعان ىشىندە 5 ۇزىن كوشە جانە ولاردى قيىپ وتەتىن تاعى 5 كوشە بولعان. بۇل كوشەلەردە شامامەن 570-كە جاقىن ءۇي ورناسلاسقان ءارى ولاردىڭ 517 ۇيىندە جايما دۇكەن بولعان ەكەن. سونداي-اق ءسىبىر كورپۋسىنىڭ كومانديرى، گەنەرال-مايور ا.كرويەپۋستىڭ حاتىندا اۋليەاتا قالاسى قورعانىنىڭ ىشىندە شويىن قۇياتىن زاۋىت، 8 ۇستاحانا، كەرۋەن ساراي مەن 3 مەشىت بولعاندىعى جازىلعان. ال قورعان ماڭىنداعى قالاداعى 4 كوشەدە 250 ءۇي جانە 5 مەشىت قىزمەت كورسەتكەن. سونىمەن بىرگە ءحىح عاسىر ورتاسىندا قازىرگى تاراز قالاسىندا 22 جايما دۇكەن، شويىن قۇياتىن زاۋىت، 15 تەرى يلەيتىن، 2 سابىن قايناتاتىن، 2 شام جاسايتىن كاسىپورىن بولعان كورىنەدى. بۇعان قوسا شاھار اۋماعىنداعى 3 كەرۋەن-ساراي شىعىستان-باتىسقا، باتىستان-شىعىسقا ەرسىلى-قارسىلى كوشكەن كوپەستەر قوناتىن ورىن رەتىندە كادەگە جاراعان. ال قالاداعى 2 مونشانىڭ تاۋلىك بويى تۇتىنۋشىلارىن قابىلداۋى اۋليەاتاداعى تۇرمىستىق قىزمەت كورسەتۋ سالاسىنىڭ تاريحىنىڭ تەرەڭدە ەكەنىن ايعاقتايدى.

قالاي دەسەكتە وسى ءبىر دەرەكتەردىڭ ءوزى عاسىرلار كوشىمەن تارازدان اۋليەاتاعا، ودان ميرزويانعا كەيىننەن دجامبۋل، جامبىل، تاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى جىلدارى تاريحي اتاۋىنا يە بولعان شاھار تاريحىنىڭ شىنىندا مىڭجىلدىقتارمەن ولشەنەتىنىن دالەلدەي تۇسەدى. ءارى جىبەك جولى بويىنداعى قالا رەتىندە تارازداعى ساۋدا-ەكونوميكالىق بايلانىستىڭ تامىرىن تەرەڭگە جايعانىن اڭعارۋ قيىن ەمەس. باستىسى شويىن قۇيۋ زاۋىتى، سابىن قايناتاتىن، تەرى يلەيتىن، شام جاسايتىن كاسىپورىنداردىڭ بولۋى قالاداعى ونەركاسىپ سالالارىنىڭ نەگىزى 2 عاسىر بۇرىن سالىنعانىن كورسەتەدى.

اۋليەاتانىڭ (قازىرگى تاراز قالاسى) دامۋىندا 1917 جىلعى قازان توڭكەرىسى دە ءوز ءىزىن قالدىردى. ءدال وسى قالادا كەڭەس ۇكىمەتىن ورناتۋ ىسىنە قازاقتىڭ ءبىرتۋار ازاماتى تۇرار رىسقۇلوۆ بەلسەنە ارالاسىپ، اۋەلى اۋليەاتا ۋەزدىك اتقارۋ كوميتەتى ءتوراعاسىنىڭ ورىنباسارى، كەيىننەن ءتوراعاسى قىزمەتتەر اتقارىپ، جەرگىلىكتى تۇرعىندار اراسىندا بەلەڭ العان اشتىقتىڭ الدىن الۋ شارالارىنا بەلسەنە اتسالىستى.