Keshe men úshin erekshe áserli de qýanyshty kún boldy. Sebebi, Qytaıda Altaı aımaqtyq 1 orta mektebinde birge oqyǵan dosym ári sabaqtasymnyń maǵan arnap osydan on eki jyl buryn jazǵan haty qolyma tıdi.
On eki jyl!
On eki jyl boıy ıesin kútken saǵynyshty sálem, kóńili alaı-túleı arpalysta, ishki oıy, rýhy ózin san márte suraqqa alyp, alań kúı keshken dosymnyń muń tunǵan syrlary qaǵaz paraqtaryn ashqan bette-aq maǵan aýyr salmaǵyn ańǵartyp sala berdi... Múmkin, ózgeler úshin bul sózderdiń asa bir úlken máni joq shyǵar, ózgeler emes hatty on eki jyl buryn kórsem men de onsha tebirenip ketpes pe edim...
Ras, on eki jyl boıy amanat arqalaǵan hat men úshin osynsha uzaq ýaqyttan keıin qolyma tıgenimen qundy. Alaıda men ony ýaqyttyń zańdylyǵyna áste baǵyndyrǵym kelgen joq. Men úshin úsh paraqtan turatyn osy hat ǵaryshqa sińip ketip, on eki jyldy on eki saǵattaı ǵana ótkizip maǵan jetti jáne jaı ǵana jetpeı on eki jyldyń aldynda áldenege eleńdep, ishteı júdegen kóńilin úmittiń álsiz otyna jylytyp otyrǵan dosymnyń qystyqqan júrek lúpilin, shıryqqan jan tynysyn ala keldi... Sol arqyly men kók baıraqty otany men ultyn sheksiz súıgen, maqtan tutqan, biraq kóńilinde qýanysh pen kúdiktiń, sharasyzdyq pen senimniń alaýly oty, yzǵarly sýyǵy alma-kezek aıqasqan alystaǵy qazaq jastaryn kórdim...
Sondyqtan men bul hatty jeke ózime jazylǵan ádettegi sálem hattan góri dosymnyń qazaq eline, ata jurty, ana otanyna áppaq kóńilimen arnaǵan jan syry retinde jarıalaǵandy jón kórdim. Olaı bolsa hatty birge oqıyq:
Sálem hat (Murat Almasbekulyna)
Qadirmendi aǵaıyn qandaı? Kúnderiń kóńildi, ómiriń mándi, qaýymdastar qoǵamynyń, baýyrmal aǵalardyń ásem qalasy Almatydaǵy araıly kúnderińdi ary jalǵastyrýda bolarsyń. Úı-ishiń, áke-shesheń, aǵa-baýyryń barlyǵy da ordaly otan qushaǵynda birinshi baılyq densaýlyǵynyń arqasynda nur shuǵylaǵa bólenýde bolar.
Qytaı elinde, jat qolynda týǵan jerińmen birlikte qalǵan aǵaıyn-dostaryń barlyǵy saý-sálemet eldiń qolyna telmirgen kúnderin jalǵastyrýda. Birinshi maýsymdaǵy jazǵan hatyńdy tapsyryp alyp, aıryqsha qýandym. Sebebi, tarıhı azaby basynan aryla qoımaǵan bizderde ultyna, otanyna degen ańsaý, shól bar emes pe!
Hatyńda otan týraly, ult týraly oılanatyn kez jetpedi me? Qytaıdy qımaısyńdar ma? degen túsinik, suraýlar qoıypsyń. Bizdiń qytaıdy qımaı nemese senderdi saǵyndyryp qınaıyq degen oıymyz joq.
Habarlasa almaǵanymyzǵa uzaq ýaqyttar boldy. Ókinishtisi, sen qarashańyraqqa attanardan burynǵy birer jylda kezige almaǵanymyz edi. Áńgimeni arydan bastasaq, joǵarydaǵy suraqtaryńa oraı ázir bizdiń jetersiz jiger, muqalǵan qaırat astynda amalsyzdan armany kóp, dármeni az turmys quly bolyp qalǵan qysqasha jaıymyz bar. Óziń ketken soń orta mekteptegi ulaspaly tarıhymyz da uzamaı aıaqtap, kópten ańsaǵan ýnıversıtet tabaldyryǵyn attaǵamyz. Qysqa jip kúrmeýge kelmeıtin tar dúnıede dármensiz tirshiligimizdi jalǵastyrǵanymyzǵa mázbiz. Negizgi jaǵdaı osylaı, ózińe aıtar bir is, Almatyǵa bıyl barǵan kóktoǵaılyq Ularbek Dáleıulymen tanysyp al, meniń jaqsy dosym, sen týraly biledi.
Odan keıin hat bergen balalar ekeýi de meniń jaqyn baýyrym, Beısen Sultanuly jáne Qopan Ápesuly bul ekeýine shamańnyń kelisinshe kómektesip qoı. Basqalaı kóp aıtar joq. Biz jaqta baspa kórmegen jaqsy kitaptar bolsa jiberip ber, bul jaqtan qajet qylatyn nárseleriń bolsa kelgen-ketkenderden hat jazyp tapsyr. Úlken kisilerge menen sálem aıt. Álgi Serikke arnaýly hat jazǵanǵa qysqa ýaqyt jar bermedi, jaqsylap sálem aıtqaısyń, basqa sabaqtastarǵa da solaı. Hosh, saý bol! Allanyń araıly kúnderiniń birinde ásem qala Almatyda jolyǵar bolaıyq qımas aǵaıyn!
Qasenbek Núsipbekuly 20,03.2002 Tún.
Hat osylaı aıaqtalǵan. Negizi hatqa túsinik berýdiń qajeti shamaly edi. Alaıda men ózim sezinip jetken áserimdi irkip qala almadym. Qasenbekti kórmegeli mine 13 jyl boldy. Ókinishke qaraı onyń Qazaq eline áli joly túsken joq. Ózi aıtpaqshy, turmystyń san taraý soqpaǵymen týǵan jerinde tirlik keshýde. Biraq, inisi Núsipbek Rızabek atajurtqa kelgen. Astanada bilim aldy, qazir Elordada jýrnalısıka salasynda qyzmet etedi. Al, talantty aqyn, ultshyl azamat Ularbek Dáleıuly men meni ómir ózi tanystyrdy, qazir arman-muratymyz bir dostarmyz.
Bir qyzyǵy, men Qazaqparatta qarymdy jýrnalıs Beısen Sultan men tanyspaǵanda bul hat bálkim ýaqyt qoınaýynda kúnder men túnderdiń kórpesin jamylyp áli jata berer me edi. Alaıda men hatty sol kezde bere almaǵanymen amanatqa qıanat etpeı, ony on eki jyl boıy búldirmeı saqtap, menimen tanysqan soń ony sonaý Taldyqorǵannan qıys jatqan týystarynyń aýylynan aldyryp, aman-esen qolyma tıgizgen Beısenge myń alǵys aıtamyn. Tek Qopan ekeýine kómektesersiń degen dosymnyń ótinishin ýaqytynda oryndaı almaı qaldym) alaıda ıgiliktiń erte-keshi joq, Beısen qazir menimen birge. Qajet dep tapsa qoldan kelgen kómekti kórsetýge ár kez daıynmyn. Al, Serik sabaqtasymyzben Almatyd daıyndyq kýrsyn birge oqyp, bir bólmede turdyq. Ol QazUÝ-diń matematıka fakúltetin úzdik bitirdi, qazir Almatyda mektepte ustazdyq etedi.
Qasenbektiń kitap týraly ótinishi meniń moıynymdaǵy bir mindetim bolary anyq. Onyń áli de sol on eki jyldyń aldyndaǵy kitapqumar qara tory bozbala qalpynda ekenine senimim zor. Ózi ári balýan ári aqyn jigit edi, baspadan kitaptary jańa shyǵyp jatqan jas aqyn-jazýshylarymyzdyń kitaptaryn jolym tússe ózim aparyp beremin, bolmasa solaı baratyn adamdardan alyp júre alǵanynsha berip jiberemin.
Meni tereń oıǵa jetelegen bir jaǵdaı dosymnyń ótinishteri edi. Basqa emes, kitap jiberýimdi, baýyrlaryna qaraılasýymdy, jaqyn dosymen tanysýymdy ótinedi. Rýhanı qalaý, baýyrlayna degen qamqor kóńil, dosymmen tanyssa degen kópshil, birlikshil aq nıet.
Iá, qazirshe osymen toqtalaıyn, biraq maǵan osy hat kóńil túkpirimdegi syr sandyqtyń qaqpaǵyn sańylaýlap asha bastaǵandaı, buıyrtsa odan tógilgen «qazynalardy» oqyrmanmen bólisip qalarmyn...
P.S. Sýrette, sol jaq shette qoldy qaltaǵa salyp shirep turǵan sabaz sol Qasenbek dosym. Janymdaǵylar 9 «s» klastyń noıandary. Synyp jetekshimiz aqyn Ádil Qojanbaı boldy.
