Ońtústik Qazaqstan oblysynda ata qonysyna oralǵan on otbasy ólmestiń kúnin keship otyr. Shekara aýmaǵynda ornalasqan bul aýyl jurtshylyǵy on bir jyl burynǵy ómirin saǵynyshpen eske alady. Tek ol kezde bul turǵyndar kórshi Ózbekstan eliniń azamaty bolǵan, - dep habarlaıdy Qamshy.kz Nur.kz -ke silteme jasap.
Ońtústik Qazaqstan oblysy, Saryaǵash aýdanyndaǵy Dostyq aýylyndaǵy on úıdiń halqy 2005 jyly Qazaqstan men Ózbekstan elderiniń arasyndaǵy shekara demakrasıalanyp, "qazaqstandyq" degen statýsqa ıe bolǵan. Bir ókinishtisi, el azamattyǵyn alǵan qandastarymyz sodan beri kógildir otyn bylaı tursyn, sýsyz kún keship otyr.
Aýyldan úsh shaqyrymdyq qashyqtyqta ornalasqan kórshiles eldimekennen sýdy tasyp ishýde. Ol úshin lıtrine eki teńge jumsaıdy. Alaıda sýdyń sapasy kóńil kónshiterlik emes. Jaǵdaıy barlar shamamen jıyrma shaqyrym jerdegi Abaı aýylynan kólik jaldap, taza sýdy sol jaqtan tasyp otyr.
"Bizdiń aýyl Ózbekstanǵa qaraǵan kezde sýymyz da, gazymyz da bolatyn. Qalaı Qazaqstanǵa óttik, kórshi el onyń bárin toqtatyp tastady. Ábden ábirjip tyńdyq. Shekaranyń arǵy jaǵynda jaıqalǵan jasyl jelekti qarańyz da, bizdiń aýyldy salystyryp kórińizshi. Bizdegi taldarymyz sýdyń joqtyǵynan qýrap barady", - degen aýyl turǵyndary Ózbekstan elinde turǵan kezderin saǵynyshpen eske alǵanymen, ol jaqqa qaıta kóship barǵysy kelmeıtindikterin aıtty.
Ekinshi toptaǵy múmkindigi shekteýli Raıhan Óserbaevanyń joldasy men uly januıasyn asyraý úshin únemi túzde júredi. Aýylda kelini men qos nemeresi tórteýi turady.
Densaýlyǵy syr bergen Raıhan ana sýsyz tirshilik etýdiń azabyn bulaısha tartamyn dep oılamaǵanyn jasyrmaıdy. Óıtkeni osydan on bir jylǵy ómiri qazir quddy bir ertegige aınalǵandaı.
Bul aýylda sý bolmaǵan soń mal men egin sharýashylyǵyn qolǵa alý tipti qıyn. Sol sebepten aýyl jurtshylyǵy kórshiles eldimekendegi egis alqabynda jaldanyp jumys istep, nápaqa taýyp júr.
Jumyssyzdyq demekshi, kópten beri tartyp otyrǵan azabyn jaıyp salǵan Raıhan Óserbaeva jaqynda kelinin jumysqa turǵyzbaq bolyp jańadan ashylǵaly otyrǵan balabaqsha basshylyǵymen sóılesipti.
Ondaǵylar ashyqtan-ashyq "stavkalaryn" aıtqan soń onsyz da múmkindigi shekteýlilerdiń qatarynda júrgen ol tóbesinen jaı túskendeı sezimde bolǵanyn jasyrmaıdy.
Óıtkeni Dostyq aýylynda qarapaıym tárbıeshi bolyp jumysqa turý úshin tórt júz myń teńgeń bolýy kerek eken. Suraǵan aqshany taýyp bere almaǵan múgedek kelinim taǵy da jumyssyz qaldy dep qynjyldy.
Al 24 jastaǵy kelini Gúlmıra Jaldarovanyń bul bosaǵany attaǵanyna tórt jyl bolǵan. Baspanaly shańyraqqa kelin bolyp tústi degen aty bolmasa, kez-kelgen ýaqytta úısiz qalamyz ba dep qorqady.
Sebebi bul úıdiń qujaty joq. Sonyń saldarynan memlekettik mekemelerden qandaı da bir anyqtama alý úshin isi túsip bara qalsa, talaı qıynshylyqqa tap bolatynyn jasyrmaıdy. Amaldyń joqtaǵynyn ár anyqtamaǵa suraǵan aqshasyn berýge týra keletinin ashyp aıtty.
Jas kelinniń bul sózine kórshileri de qosyla ketti. Olardyń sózderine sensek, munda ondaı anyqtama alý 1000 teńgeden joǵary baǵalanady eken. Bul aýylda qujaty joq úıde turyp jatqandar tek bul otbasy ǵana emes.
Erekshe aıta keterligi, Dostyqta mektep, balabaqsha, aýrýhana degen atymen joq. Ol úshin turǵyndar kórshi Ushqyn aýylyna barady.
Qýanyshqa oraı, jergilikti bılik qurǵaqshylyq beleń alyp bara jatqan bul aýyldyń balalaryn esten shyǵarmapty. Olar kórshi Ushqyn aýylyndaǵy mektepte qatynap oqýy úshin arnaıy avtobýs bólgen.
Balabaqshaǵa baratyndar da kólikpen qamtamasyz etilgen. Tek naýqastardyń kúni aýyldaǵy kóligi barlarǵa qarap otyr. Aýyl arasynda taksı qatynamaıdy. Kóligi joqtar kórshi aýyldaǵy sharýalaryn bitirý úshin esek arbany kólik etip júr. Sýdy da sonymen tasýda.
Dostyq aýylynyń taǵy bir turǵyny Nargıza Akımbaeva joldasy pyshaq astyna túskeli jaǵdaıy tipten qıyndap ketkenin aıtyp, zar ılep otyr. Qaryzǵa belshesinen batqan ol jaqynda joldasyn múgedektikke shyǵarmaq bolyp, taban tozdyrǵanyn aıtty. Aqyry bolmaǵan soń kórshi-qolańnan estýi boıynsha quzyry bıikteý bir áıelmen sóılesip, mán-jaıdy túsindiripti. "Bárin sheship beremin" degen ol bul qyzmeti úshin kómekke zárý kelinshekten 200 myń teńge suraǵan.
"Egiste kúni boıy jumys isteıtin mende ondaı aqsha qaıdan bolsyn? Kúnine eki myń teńge tabamyn. Keıde ol da joq. Joldasym operasıadan shyqqan soń balalarmen úıde otyrady. Jaǵdaıym qıyn bolyp ketti. Týystyń bárine qaryzbyn", - degen onyń kózin muń shaldy.
On bir jyldan beri sý azabyn tartyp otyrǵan Dostyq aýylynyń halqy shekara qyzmetindegiler mazany alyp bitti deıdi. Ol aýmaqtaǵy topyraqty shekarashylar jıi qoparyp otyrady. Al onyń shańyn tikenek symǵa jaqyn ornalasqan turǵyndardyń jutýyna týra keledi.
"Topyraqty qoparý - olardyń mindeti ǵoı. Sol arqyly júrgen izdi anyqtaýǵa bolady. Bul eldiń qaýipsizdigi úshin kerek eken. Meıli, onysyna da kóndik. Tek bizge osydan birneshe jyl buryn "úılerińdi jóndeýden ótkizbeńder, kóshirilesińder" dep jergilikti bıliktiń ókilderi eskertý jasap, úı men jer beriledi dep ýáde etken. Kúte-kúte sharshadyq. Endi taǵy qansha jyl bulaı otyrýymyz kerek?", - dep ashyndy turǵyndar.
Sonda da kúderlerin úzbegen halyq osynshama otbasyny memleket kerek qylmaı qoımaıdy degen senimde. Aýyl ákimshiligi bolsa, turǵyndarǵa mán-jaıdy túsindirip, aldaǵy josparlaryn aıtýmen álek. Dostyq aýyldyq okrýginiń ákimi Tasbaý Polatovtyń aıtýynsha, bul másele bıliktiń nazarynan eshqashan túsken emes. Tek eldiń zańdaryna azdap renishi baryn jasyrmady. Qoldyń qysqalyǵy qolbaılaý bolyp otyrǵan kórinedi.
"Bizdegi zańdardyń bári durys. Tek keıbir tustarynda jaǵdaılar jasalsa... Eger meniń quzyrymda bolsa, járdem berer edim. Maǵan ruqsat berseń, sheshim shyǵaryp berer edim. Tek ol úshin men birinshi qorytyndy alý kerekpin. Ony arnaıy qurylǵan komısıa shyǵarady. Bul másele búginde qaralyp jatyr. Degenmen memelket barlyq otbasyǵa úı salyp bere almaıdy. Jer berýi múmkin. Biraq, ol úshin aldymen ınfrastrýktýra sheshilýi tıis", - dedi Polatov.
Aıta ketetin jaıt, azapqa toly kún keship otyrǵan bul otbasylardy kóshirý maqsatynda Dostyq aýylyna baratyn Abaı-Kalhabad tas jolynyń eki jaq betinen 80 gektar jerdi berý úshin aýyldyń bas jospary jasalynǵan. Tek ázirge bul turǵyndar qashan kóshiriletinin eshkim kesip aıta almaıdy.
