Ult, til, dilge qatysty pikirlerin ashyq aıtatyn Aıbol Saparbek esimdi áleýmettik jeli qoldanýshysy osyndaı bastama kóteripti,- dep habarlaıdy Qamshy.kz 365info.kz silteme jasap.
«Bilim jáne ǵylym mınıstri bolyp akademık Asqar Jumadildaev taǵaıyndalsyn» dep jazypty Saparbek. Óz kezeginde jelidegi qaýym buǵan barynsha qoldaý bildirgen eken.
Asqar Jumadildaevti bilmeıtin qazaq joq. Ol táýelsiz Qazaqstan tarıhyndaǵy Leıbnıs, Sınbıel, Iakobıan, Vronskıan, Novıkov algebralarynyń assosımmetrıalyq esepterin sheshken jalǵyz qazaq.
Senesiz be? Amerıkanyń matematıka qoǵamy málimeti boıynsha onyń ǵylymı eńbekteriniń silteme ındeksi 100-den joǵary.
Táýelsizdik jyldary Asekeń sheteldiń mańdaıaldy ýnıversıtetterinde dáris oqyp, ǵylymı jumystarmen aınalysýǵa birinshi bolyp shaqyrtý alǵan.
1995 jyldan bastap 10 jyl Eýropada qyzmet istedi. Gambýrg, Múnhen, Bılefeld, Kıoto, Oksford, Stokgolm ýnıversıtetterinde profesor boldy. Ol Amerıka matematıka qoǵamynyń, Shved koróldigi Ǵylym akademıasynyń, Japon ǵylym men tehnologıa qoldaý qorynyń, INTAS jáne Soros qorynyń stıpendıalary men granttaryna ıe bolǵan. Solaı.
Asqar Jumadildaev Táýelsizdik jyldary eki ret Joǵarǵy Keńes depýtaty bolyp saılanyp, elimizdiń damýyna qatysty tarıhı sheshimder qabyldaýǵa atsalysqany belgili. Ol – Qazaqstannyń táýelsizdik deklarasıasyn qabyldap, elimizdiń Ánurany, Eltańbasyn qabyldaýǵa atsalysqan depýtattardyń biri.
Asqar Jumadildaevtyń mekteptegi muǵalimi Qalı Dúısemanovtyń aıtýynsha, Asqardyń qoıǵan suraqtaryna naqty jaýap berý úshin, kóp muǵalimder onyń oqıtyn synybyna daıyndyqsyz barmaǵan. Tipti, bilmeıtinderin birinen-biri surap otyratyn kezder bolǵan.
Ǵalym bıyl 60-qa toldy. Demek, onyń áli de bolsa kúsh-qýaty boıynda. «Jumadildaev mınıstr bolǵan jaǵdaıda bilimniń, ǵylymnyń kósegesi kógerip, qazaq tiliniń ahýaly túzeler edi» deıdi kópshilik.
Saǵadıev vs Jumadildaev
Jumadildaev qazirgi Bilim mınıstri Saǵadıevtiń ár bastamasyna syn kózben qaraıtyn jáne bul taraptaǵy pikirin buqpaı ashyq aıtatyn sanaýly ǵalymnyń biri.
«Biz qazaqtyń tili baı deımiz. Sol baı tilimiz orta mektepke bilim berýge jaramaıtyn bolsa, ol tildiń ne keregi bar?! Mınıstrliktiń ókilderi «qazaq tarıhyn qazaq tilinde oqytatyn boldyq» dep jetistik retinde aıtyp otyr. Bul jetistik emes, kúlkili nárse. Búkil ǵylymnyń barlyǵy ana tilinde oqytylýy kerek» dep árdaıym aıtyp júr.
«Bizdiń mınıstr qazaq balalarynyń bilimi tómen dep aıtady. Bos sóz. Keshegi ótken UBT-da eń jaqsy nátıje kórsetken qazaq mektebiniń balalary. Qudaı biledi, «Bolashaqpen» shetelge oqýǵa ketkenderdiń 80 paıyzy qazaq mektebin bitirgen balalar. Qazaqsha mektepte oqý metodıkasy qalyptasty» degen ol taǵy birde.
Qalaı bolǵan kúnde qazaqtildi aýdıtorıa Jumadildaevtyń jaǵynda. Muny Saǵadıev te sezedi. Biraq, sheshim qabyldaıtyn joǵary jaq. Qazaq jaqsy kóretin Jumadildaevty ulttyń bolashaǵy úshin mınıstrlikke ákelýge ázir me, álde…
