Qurmetti qazaqstandyqtar!

Búginde búkil álem jańa syndarmen jáne qaterlermen betpe-bet kelip otyr. Álemdik ekonomıka áli-de jahandyq qarjy-ekonomıkalyq daǵdarys saldarynan aıyǵa qoıǵan joq. Qalpyna kelý óte baıaý jáne senimsiz qadamdarmen júrýde, al keıbir jerlerde áli quldyraý jalǵasýda. Geosaıası daǵdarys pen jetekshi derjavalardyń sanksıalyq saıasaty álemdik ekonomıkany qalpyna keltirýde qosymsha kedergiler týyndatýda. Men ózimniń tájirıbemnen aldyn ala sezip otyrǵanymdaı, taıaýdaǵy jyldar jahandyq synaqtardyń ýaqyty bolady. Álemniń búkil arhıtektýrasy ózgeredi. Barlyq elder osy kúrdeli kezeńnen laıyqty óte almaıdy. Bul shepten tek myqty memleketter, judyryqtaı jumylǵan halyqtar ǵana ótetin bolady. Qazaqstan, álemdik ekonomıkanyń bir bólshegi jáne geosaıası qysymnyń epısentrine tikeleı jaqyn ornalasqan el retinde, barlyq osy úderisterdiń teris yqpalyna tap keledi. Nátıjesinde ne bolyp jatqanyn biz kórip otyrmyz: álemdik naryqtarda baǵa quldyraýda jáne, tutastaı alǵanda, ekonomıkalyq ósim baıaýlaýda. Halyqaralyq valúta qory men Dúnıejúzilik bank tarapynan 2014 jáne odan keıingi eki jylda álemdik ekonomıkanyń damýynda boljam tómendeý jaǵyna qaraı qaıta qaralǵany belgili. Sondyqtan keıbir pozısıalardy jedel túrde qaıta qarap, sondaı-aq, aldaǵy kezeńderdiń josparlaryna túzetýler engizý qajet. Bizde yrǵalyp-jyrǵalýǵa ýaqyt joq. Búgin aıtylatyn sharalardy 2015 jyldyń 1 qańtarynan bastap júzege asyrý kerek. Biz teris úrdisterdiń aldyn alý úshin barlyq yqtımal sharalardy jedel qabyldaýǵa tıispiz. Búgin meniń tapsyrmam boıynsha Úkimet belsendi jumysqa kirisip ketti, - dep habarlaıdy Qamshy.kz e-history.kz saıtyna silteme jasap.

Biz 2015 jylǵa arnalǵan respýblıkalyq búdjettiń parametrlerin qaıta qaradyq. Bul durys, óıtkeni, bizdiń eksporttyq shıkizat resýrstaryna baǵanyń quldyraýy búdjettiń kiris bóligine qarjy túsýin tómendetýge alyp kelýde. Biraq, soǵan qaramastan, Úkimet aldyna ońaı emes, alaıda, naqty mindet — barlyq áleýmettik mindettemelerdi tolyq kóleminde qamtamasyz etý mindeti qoıylyp otyr. Daǵdarys jaǵdaılarynda, álemdik tájirıbe kórsetip otyrǵanyndaı, ekonomıkalyq saıasatty qaıta baǵdarlaýlar júrip jatyr. Qoldaýdy ekonomıkalyq ósim men jumyspen qamtýda asa úlken mýltıplıkatıvti tıimdilik beretin salalar alýy tıis. Mundaı tájirıbe bizde buǵan deıin bolǵan. Bizdiń 2007–2009 jyldardaǵy daǵdarysqa qarsy tabysty sharalarymyzdy eske alsaq ta jetkilikti. Kórip otyrǵandaryńyzdaı, ómir bizdiń josparlarymyzǵa túzetýler engizýde. Jáne biz partıanyń tuǵyrnamasyn búgingi kún shyndyǵy turǵysynan qaraı otyryp jańa mazmunmen tolyqtyrýǵa tıispiz. Meniń tapsyrmam boıynsha Úkimet damýdyń jańa aýqymdy baǵdarlamasyn jasaýdy aıaqtady. Búginde, aldymyzda turǵan syn-qaterlerge jaýap bere otyryp, men Qazaqstannyń «Nurly Jol» Jańa Ekonomıkalyq Saıasaty týraly jarıalaımyn.

Men 2015 jylǵa arnalǵan halyqqa jańa Joldaýymdy osyǵan arnaımyn. Ol kontrsıkldy sıpatqa ıe bolady jáne bizdiń ekonomıkamyzdaǵy qurylymdyq reformalardy jalǵastyrýǵa baǵyttalady. Bul neni bildiredi? Syrtqy naryqtardaǵy jaǵdaı ońtaılylyǵymen erekshelenip, munaı men bizdiń eksporttyq ónimderimizge baǵa aıtarlyqtaı joǵary-deńgeıde bolǵan jyldary biz shıkizat eksportynan túsken tabystardy Ulttyq qorǵa baǵyttap keldik. Ulttyq qordyń negizgi mindetteriniń biri bizdiń ekonomıkamyzdyń syrtqy esten tandyrýlar aldyndaǵy ornyqtylyǵyn, onyń ishinde, tabıǵı resýrstarǵa baǵa tómendegen jaǵdaıda da, joǵarylatý bolyp tabylady. Osy jyldardyń bárinde shıkizat óndirý men odan túsken tabystardy biz osy Qorǵa salyp keldik. 10 mıllıard dollardy biz 2007–2009 jyldardaǵy daǵdarysqa qarsy kúreske baǵyttadyq. Qalǵan, aqshany iship-jep jáne jumsap qoıǵan joqpyz, saqtadyq jáne kóbeıttik. Qazir biz osy rezervterdi paıdalanýǵa tıis bolatyn kezeń týyndap keledi. Bul qarjy qıyn ýaqyttardy eńserip, ekonomıkamyzdyń ósimin yntalandyrýǵa kómektesetin bolady. Bul resýrstar qysqa merzimdik sharalarǵa arnalmaǵan. Olar ekonomıkany ári qaraı qaıta qurylymdaýǵa baǵyttalatyn bolady. Naqty aıtqanda, kóliktik, energetıkalyq, ındýstrıalyq jáne áleýmettik ınfraqurylymdardy, shaǵyn jáne orta bıznesti damytýǵa baǵyttalady. Aqpan aıynda Ulttyq qordan ekonomıkalyq ósim men jumyspen qamtýdy qoldaý úshin 2014–2015 jyldarǵa 500 mıllıard teńgeden eki transh boıynsha 1 trıllıon teńge bólý týraly sheshim qabyldanǵan bolatyn. Bastalǵan jobalardy aıaqtaý jáne asa ótkir máselelerdi sheshý úshin Úkimetke Ulttyq qordan 500 mıllıard teńge kólemindegi ekinshi transh qarjysyn myna maqsattarǵa baǵyttaýdy tapsyramyn. Birinshi. Shaǵyn jáne orta bıznesti, sondaı-aq, iri kásipkerlikti jeńildikpen nesıeleýge qosymsha 100 mıllıard teńge bólý qajet. Bul tamaq jáne hımıa ónerkásibindegi, mashına jasaýdaǵy, sondaı-aq, qyzmet kórsetýler salasyndaǵy jobalardy júzege asyrýdy qamtamasyz etedi.

Ekinshi. Bank sektoryn saýyqtyrý jáne «jaman» nesıelerdi satyp alý úshin 2015 jyly Problemaly nesıeler qoryn qosymsha 250 mıllıard teńge kóleminde kapıtaldandyrýdy qamtamasyz etýdi tapsyramyn. Úshinshi. Jańa ınvestısıalar tartý úshin tıisti jaǵdaılardy jaqsartý qajet. Osy maqsatta 2015 jyly «qurǵaq porttyń" birinshi kesheni qurylysyn aıaqtaýǵa, «Qorǵas-SHyǵys qaqpasy» jáne Atyraý men Tarazdaǵy «Ulttyq ındýstrıalyq munaı hımıasy tehnoparki» arnaıy ekonomıkalyq aımaqtary ınfraqurylymdaryna 81 mıllıard teńge baǵyttaýdy tapsyramyn. Tórtinshi. Buǵan deıin bólingen 25 mıllıardqa EKSPO-2017 kesheni qurylysyn jalǵastyrýdy nesıeleý úshin 2015 jyly qosymsha 40 mıllıard teńge bólýdi tapsyramyn. Besinshi. EKSPO-2017 qarsańynda bizge Astananyń kóliktik ınfraqurylymyn damytý týraly oılastyrý qajet. Astana aeroporty osy jyldyń ózinde-aq óziniń maksımaldy ótkizý qabileti — 3,5 mıllıon adamǵa jetedi. Sondyqtan onyń áleýetin ulǵaıtý úshin 2015 jyly jańa termınal qurylysy men ushý-qoný jolaǵyn qaıta jańǵyrtý úshin 29 mıllıard teńge bólýdi tapsyramyn. Bul ótkizý qabiletin 2017 jylǵa qaraı jylyna 7,1 mıllıon jolaýshyǵa deıin ulǵaıtýǵa múmkindik beredi. Qurmetti qazaqstandyqtar! Ekonomıkany damytýda jańa syrtqy táýekelderdi esepke ala otyryp, bizge iskerlik belsendilik pen jumyspen qamtýdy yntalandyrý úshin jańa bastamalar qajet. Jańa Ekonomıkalyq Saıasattyń Tuǵyry men búgin jarıalaǵaly otyrǵan Infraqurylymdyq damýdyń jospary bolady. Ol 5 jylǵa eseptelgen jáne qatysýǵa 100-den astam sheteldik kompanıalar nıet bildirip otyrǵan ÚIIDB-ny júzege asyrýdyń Ekinshi besjyldyǵyna sáıkes keledi. Jalpy ınvestısıalyq portfel 6 trıllıon teńgeni quraıdy, memlekettiń úlesi — 15 paıyz. *** Qazaqstan — ushqan qustyń qanaty talatyn ulan-ǵaıyr aýmaqtyń ıeci. Sondyqtan, atalǵan jospar orasan qarajat pen eńbekti, asa aýqymdy jumysty qajet etedi. «Eldiń órkenin bilgiń kelse, jolyna qara» degen qaǵıda qalyptasqan. Barys-kelis pen alys-beriste jol qatynasy aıryqsha mańyzǵa ıe. Kóne zamandarda iri qalalarymyzdyń kóbi Uly Jibek jolyn jaǵalaı qonys tepken. Qazir-de qaınaǵan tirshilik kúre joldardyń boıynda. Jol — shyn máninde ómirdiń ózegi, baqýatty tirliktiń qaınar kózi. Barlyq aımaqtar temirjolmen, tasjolmen, áýe jolymen ózara tyǵyz baılanysýy kerek. Astanada toǵysqan toǵyz joldyń toraby elordanyń jasampazdyq rýhyn taratatyn ómir-tamyrǵa aınalýy tıis. Aımaqtardyń ózara baılanysyn jaqsartý eldiń ishki áleýetin arttyrady. Oblystardyń bip-bipimensaýda-sattyǵyn, ekonomıkalyq baılanystaryn nyǵaıtady. El ishinen tyń naryqtar ashady. Osylaı, alysty jaqyn etý — búgingi Joldaýdyń eń basty túıini bolmaq. *** Birinshi. Kóliktik-logıstıkalyq ınfraqurylymdardy damytý. Ol makroóńirlerdi habtar qaǵıdaty boıynsha qalyptastyrý aıasynda júzege asyrylatyn bolady. Onyń ústine, ınfraqurylymdyq qańqa Astanamen jáne makroóńirlerdi magıstaraldy avtomobıl, temirjol jáne áýe joldarymen shuǵyla qaǵıdaty boıynsha ózara baılanystyrady. Birinshi kezekte, negizgi avtojoldar jobasyn júzege asyrý qajet. Bular Batys Qytaı — Batys Eýropa; Astana — Almaty; Astana — Óskemen; Astana — Aqtóbe — Atyraý; Almaty — Óskemen; Qaraǵandy — Jezqazǵan — Qyzylorda; Atyraý — Astrahan. Sondaı-aq, eldiń shyǵysynda logıstıkalyq hab jáne batysynda teńiz ınfraqurylymyn qurýdy jalǵastyrý qajet. Batys baǵytta Kaspıı porty arqyly eksporttyq áleýetti arttyrýǵa Quryq portynan aýqymdy paromdyq ótkeli jáne Borjaqty — Ersaı temirjol jelisi yqpal etetin bolady. Úkimetke Qytaıdyń, Irannyń, Reseı men EO elderiniń «qurǵaq" jáne teńiz porttarynda termınaldyq qýattar salý nemese jalǵa alý máselesin oılastyrýdy tapsyramyn. Ekinshi. Indýstrıalyq ınfraqurylymdardy damytý. Infraqurylymdyq jobalardy júzege asyrý qurylys materıaldaryna, kóliktik-kommýnıkasıalyq, energetıkalyq jáne turǵyn úı-kommýnaldyq salalar úshin ónimder men qyzmet kórsetýlerge úlken suranys týdyrady.

Osyǵan baılanysty, birinshiden, jumys istep turǵan arnaıy ekonomıkalyq aımaqtarda ınfraqurylymdar qalyptastyrý jumystaryn aıaqtaý kerek. Úkimetke jáne ákimderge olardy naqty jobalarmen tolyqtyrý boıynsha jedel sharalar alý qajet. Ekinshiden, óńirlerde SHOB óndirisin damytý men qosymsha ınvestısıalar tartýǵa baǵyttalǵan jańa ındýstrıalyq aımaqtar salý máselesin oılastyrǵan jón. Týrızm úshin ınfraqurylym — jeke baǵyt. Onyń basty basymdyǵy jumys oryndary sanyn kóptep qurý múmkindigi bolyp tabylady. Munda bir jumys ornyn qurý ónerkásipke qaraǵanda 10 ese arzanǵa túsedi. Úshinshi. Energetıkalyq ınfraqurylymdardy damytý. Ótken 5 jylda energetıkada ındýstrıalandyrý baǵdarlamasy sheńberinde úlken jumystar júrgizildi. Soǵan qaramastan, magıstraldyq jelilerdiń shekteýliligi eldiń ońtústik óńirlerinde elektr energıasynyń, ortalyq jáne shyǵys oblystarynda tabıǵı gazdyń tapshylyǵyn týyndatyp otyr. Eki jobaǵa nazar salý kerek. «Ekibastuz — Semeı — Óskemen» jáne «Semeı — Aqtoǵaı — Taldyqorǵan — Almaty» baǵyttarynda joǵary vóltty jeliler salý qajet. Bul qazaqstandyq elektr stansalarynyń eldiń barlyq óńirlerin teńdestirilgen energıamen qamtamasyz etýine múmkindik beredi. Tórtinshi. TKSH men sý jáne jylýmen qamtamasyz etý jelileri ınfraqurylymdaryn jańǵyrtý. Investısıalarǵa jalpy qajettilik qarjylandyrýdyń barlyq kózderinen 2020 jylǵa deıin jyl saıyn eń azy 200 mıllıard teńge bólgende kem degende 2 trıllıon teńgeni quraıdy. Búgin TKSH-ny jańǵyrtýǵa ınvestısıalar salýǵa Eýropa Qaıta qurý jáne damý banki, Azıa damý banki, Islam damý banki, sondaı-aq, jeke ınvestorlar úlken qyzyǵýshylyq tanytyp otyr. Uzaq merzimdi ınvestısıalyq tarıfter usyný arqyly olardyń barynsha tartylýyn qamtamasyz etý qajet. Tarıfterdiń aıtarlyqtaı ulǵaıýyna jol bermeý úshin ondaı jobalardy memleket qosymsha qarjylandyrýy kerek. Osyǵan baılanysty jylý jáne sýmen qamtamasyz etý júıelerin jańǵyrtý qarqynyn jedeldetý úshin búdjette qarastyrylǵan qarjyǵa qosymsha jyl saıyn 100 mıllıard teńge baǵyttaý utymdy bolmaq. Besinshi. Turǵyn úı ınfraqurylymdaryn nyǵaıtý. Aglomerasıalar qalyptastyrý aıtarlyqtaı turǵyndar, aǵynymen qatarlasa júredi. Bul eńbek naryǵy men qalalardyń ınfraqurylymyna, sonyń ishinde, turǵyn úı qoryna qysym týǵyzady. Sondyqtan jalǵa beriletin turǵyn úı qurylysyna kózqarasty qaıta qaraǵan jón. Memleket áleýmettik jaldamaly baspanany salyp, ony turǵyndarǵa satyp alý quqyn bere otyryp, uzaq merzimdi jalǵa usynady. Baspanany tikeleı, deldaldarsyz jáne nesıege barynsha tómen paıyzben usyný onyń satyp alý qunyn arzandatýǵa múmkindik beredi. Bastapqy jarnanyń bolmaýy men ıpoteka úshin tómen paıyzdar baspanany qazaqstandyqtardyń kóptegen jikteri úshin qoljetimdi ete túsedi. Sondyqtan 2015–2016 jyldar ishinde jalǵa beriletin turǵyn úı qurylysyn qarjylandyrýdy qosymsha 180 mıllıard teńge somasynda ulǵaıtamyz. Altynshy. Áleýmettik ınfraqurylymdardy damytý. Birinshi kezekte, bul — apatty mektepter men úsh aýysymda oqytý problemalaryn sheshý. Bul — bizdiń Saılaýaldy tuǵyrnamamyzdyń negizgi ındıkatorlarynyń biri.

Úshjyldyq búdjette qarastyrylǵan qarjy bul problemany 2017 jylǵa deıin sheshýge múmkindik bermeıdi. Sondyqtan Úkimetke qosymsha 70 mıllıard teńge baǵyttaýdy tapsyramyn. Balalar baqshasynyń jetispeýshiligi — basqa másele. Mektepke deıingi mekemelerde oryndar tapshylyǵyn túbegeıli qysqartý úshin 3 jyl boıy qosymsha 20 mıllıard teńge baǵyttaýdy tapsyramyn. Ákimder jeke sektordy tarta otyryp, bul jumyspen barynsha aınalysýy tıis. Indýstrıalandyrý baǵdarlamalary sheńberinde bazalarynda ǵylymnyń ekonomıka salalarymen jáne mamandar daıyndaýmen baılanysy qamtamasyz etiletin 10 JOO anyqtaldy. Osy maqsattarǵa 2017 jylǵa deıin 10 mıllıard teńge baǵyttaı otyryp, osy joǵary oqý oryndarynyń materıaldyq-tehnıkalyq bazasyn qalyptastyrýdy tapsyramyn. Jetinshi. Shaǵyn jáne orta bıznes pen iskerlik belsendilikti qoldaý boıynsha jumysty jalǵastyrý qajet. Búginde Ulttyq qordan SHOB-ty qoldaýǵa jáne nesıeleýge baǵyttalǵan 100 mıllıard teńge tolyqtaı ıgerildi. Bul 4,5 myń jumys ornyn qurýǵa múmkindik berdi. Bul qarjyǵa suranys usynystan 23 mıllıard teńgege asyp tústi. Bıznesti 10 jylǵa bar-joǵy 6 paıyzben nesıeleýdiń buryn-sońdy bolmaǵan sharty jasaldy. Mundaı sharttar bizdiń elimizde buǵan deıin bolǵan emes. SHOB-ty ekonomıkalyq ósimniń draıveri retinde damytý jáne onyń úlesin 2050 jylǵa qaraı İJÓ-niń 50 paıyzyna ulǵaıtý boıynsha jumysty jalǵastyrǵan jón. Sondyqtan shaǵyn jáne orta bıznes úshin 2015–2017 jyldary jalpy somasy 155 mıllıard teńge nesıe jelilerin ADB, EQDB, Dúnıejúzilik bank esebinen tıimdi paıdalaný qajet. Qurmetti qazaqstandyqtar! Álemdik ekonomıkadaǵy ahýal mynadaı daǵdarysty jaǵdaılarda alǵa qoıǵan maqsattarǵa qosymsha qarjy resýrstarynsyz qol jetkizý aıtarlyqtaı kúrdeli. Kezinde Ulttyq qordyń ne úshin qurylǵanyn qaperlerińizge salǵym keledi. Onyń basty mindeti — turaqty áleýmettik-ekonomıkalyq damýdy qamtamasyz etý jáne ekonomıkany syrtqy qolaısyz jaǵdaılardan qorǵaý. Dál qazir bizdiń osy qorymyzdy qajetke jaratatyn kez keldi. Qazaqstan ózge elderdiń qatelikterin qaıtalamaı, ekonomıkalyq ósim úshin ishki qoryn barynsha tıimdi paıdalanýy tıis. Men Ulttyq qordan 2015-ten 2017 jylǵa deıingi kezeńge jyl saıyn qosymsha 3 mıllıard dollarǵa deıin bólý jóninde sheshim qabyldadym. Úkimetke bir apta merzimde Ulttyq qordan qarjy bólý úshin tıisti sheshim daıyndaýdy jáne 2015 jylǵa arnalǵan respýblıkalyq búdjet jobasynda qajetti qarjylardy eskerýdi tapsyramyn. Sondaı-aq, Úkimet qajetti sharalar qabyldap, osy qarjylardyń tıimdi ári ońtaıly paıdalanylýyn qamtamasyz etýi kerek. Men qurǵan komısıa qarjynyń tıimdi jumsalýyn qatań qadaǵalap, jeke ózime baıandap otyratyn bolady. Ár teńge úshin qatań suraý bolmaq. Barlyq ákimderge aıryqsha jaýapkershilik júkteledi. «Nur Otan» osy jumysqa belsendi aralasyp, barlyq deńgeılerde qatań partıalyq baqylaý ornatýy tıis. Ulttyq qor ınvestısıalary ekonomıkanyń tıisti salalarynda mindetti qurylymdyq reformalar júrgizýmen qosa-qabat júrýi tıis. Ol úshin jobalardy halyqaralyq qarjy uıymdarymen birlesip júzege asyrýdy qamtamasyz etý qajet. Máselen, Dúnıejúzilik bank, Azıa damý banki, EQDB jáne IDB qazirdiń ózinde 90 basymdyqty jobaǵa 9 mıllıard dollar shamasynda bólýge daıyn. Qarjylardy bólý ınvestısıalyq belsendilikti qoldaýǵa, halyqtyń tabystary-deńgeıi tómendeýiniń aldyn alýǵa jáne jańa jumys oryndaryn ashýdy yntalandyrýǵa baǵyttalǵan. Nátıjesinde qysqa merzimdi jáne orta merzimdi perspektıvada ekonomıkanyń turaqty ósýi qamtamasyz etiledi. Bizdiń bilim berýdi, densaýlyq saqtaýdy, aýyl sharýashylyǵyn damytý baǵdarlamalarymyz jalǵasa beredi. Bul týraly aldaǵy jyly Úkimettiń alǵashqy keńeıtilgen otyrysynda naqty áńgime qozǵaıtyn bolamyz. «Nurly Jol» Jańa Ekonomıkalyq Saıasat — álemniń eń damyǵan 30 eliniń qataryna barý jolyndaǵy bizdiń aýqymdy qadamymyz. Búginde tabysty jumys isteý úshin barlyq qajetti jaǵdaılar jasalǵan. Ákimshilik reforma júrgizildi, Úkimet pen atqarýshy bıliktiń jańa qurylymy jumys isteýde. Ár mınıstr ne isteý kerek ekenin biledi. Biz basqarýdaǵy qosarlanýshylyq pen qajet emes býyndardy joıdyq. Ákimder ókilettiliktiń qajetti-deńgeıine ıe boldy. Óńirlerde bári bar — baǵdarlamalar, resýrstar, qarjy quraldary. Árkim óz jumys ýchaskesi úshin jaýap beredi. Tek bilekti sybanyp, iske kirisý qajet. «Nurly Jol» Jańa Ekonomıkalyq Saıasat bizdiń ekonomıkamyzdyń taıaý jyldardaǵy ósiminiń draıveri bolady. Tek jol qurylysy arqyly ǵana jańadan 200 myń jumys orny qurylady. Al bul halyqtyń jumyspen qamtylýyn jáne tabystarynyń ósýin bildiredi. «Nurly Jol» sement, metal, tehnıka, bıtým, jabdyqtar óndirý men soǵan sáıkes qyzmetter sıaqty ekonomıkanyń basqa da salalaryna mýltıplıkatıvti áser etedi.

Joldar — Qazaqstan úshin ómir jelisi. Bizdiń keń baıtaq jerimizde joldar boıynda árkezde-de ómir paıda bolǵan jáne damyp otyrǵan. Biz Astanadan barlyq jaqtarǵa avtomobıl, temirjol jáne avıasıalyq magıstraldar taraıtyndaı kólik jelisin qurýǵa tıispiz. Júrekten taraıtyn arterıalar sıaqty. Kúnnen taraıtyn shuǵyla sıaqty. Qazaqstandyqtar salatyn jańa magıstraldar bizdiń ekonomıkamyz ben qoǵamymyzdy jańartady. Olar bizdiń elimizdiń barlyq túkpirlerin ortalyqpen berik baılanystyrady. Júk tasymaly jedeldeıdi jáne ulǵaıady. El arqyly tranzıt kólemi artady. Bizdiń azamattarymyz zamanaýı jáne sapaly avtomagıstraldarmen júrip, kez kelgen óńirge qaýipsiz jáne tez jetetin bolady. Áleýmettik ınfraqurylym jaqsarady, jańa jáne zamanaýı mektepter men aýrýhanalar joǵary sapaly qyzmetter kórsetedi. Nátıjesinde ol árbir qazaqstandyqtyń ál-aýqaty men ómir sapasynda kórinis tabady. Al eń bastysy — osynyń bári bolashaq urpaqtyń baılyǵy retinde bizdiń jerimizde qalady. Qurmetti qazaqstandyqtar! Alda úlken-de jaýapty jumystar tur. Tolysqandyqtyń jahandyq synynan ótý úshin bizdiń toptasa bilýimiz qajet. Biz barlyq qazaqstandyqtar arasyndaǵy senimdi nyǵaıtýǵa tıispiz! Bir-birimizge taǵatty bolýymyz kerek! Bular — Qazaqstannyń bolashaǵyna kiltter. Etnosaralyq kelisim — ol ómirsheńdik ottegi. Biz dem alǵan kezde ony baıqamaımyz, ol ózdiginen bolady — biz tek ómir súremiz. Birligimiz ben etnosaralyq kelisimdi bizdiń ózimiz saqtaýǵa tıispiz. Ony biz úshin eshkim eshqashan syrttan kelip jasamaıdy. Bizdiń jastarymyz jańa, táýelsiz elde ósip keledi. Búgingi býyn 90-shy jyldardaǵy etnosaralyq soǵystar men qaqtyǵystardy, kúıreýdi kórgen joq. Sondyqtan kópshiligi Qazaqstandaǵy turaqtylyq pen qolaıly ómirdi týǵannan solaı bolýǵa tıis sıaqty qabyldaıdy. Turaqtylyq pen kelisim degenimiz ne? Ol otbasylyq ál-aýqat, qaýipsizdik, baspana. Beıbitshilik — ol áke men ana qýanyshy, ata-analar densaýlyǵy jáne bizdiń balalarymyzdyń baqyty. Beıbitshilik — ol turaqty jumys, jalaqy jáne erteńgi kúnge degen senim. Beıbitshilik pen turaqtylyq — kún saıynǵy eńbekpen qorǵap, nyǵaıtýdy qajet etetin jalpyhalyqtyq jetistik. Men jastar — bizdiń bolashaǵymyzdyń tiregi degendi árkez aıtyp kelemin. Memleket jańa býynnyń aldynda barlyq esikter men joldardy ashty! «Nurly Jol», mine, bizdiń kreatıvti yrǵaqty jastarymyzdyń kúsh-jiger jumsap, qulash sermeıtin tusy osy! Aldaǵy jyly biz Konstıtýsıany qabyldaýdyń jáne Qazaqstan halqy Assambleıasy qurylýynyń 20 jyldyǵyn saltanatty túrde atap ótemiz. Osy datalardy atap óte otyryp, bizge qazaqstandyqtardy rýhanı turǵyda burynǵydan da góri kúshtirek, toptasqan jáne burynǵydan da beter taǵatty etý mańyzdy. Qazaqstan, tek alǵa — bizdiń osy basty qaǵıdatymyz tarıhtyń jańa jaýapkershilikti oramynda jańasha ún men neǵurlym tereń maǵynaǵa ıe bolatynyna meniń senimim mol. Barshalaryńyzǵa bizdiń Otanymyzdy burynǵydan da zor bıikke kóteretin jańa shyńdarǵa qol jetkizýde tabystar tileımin! Qadirli halqym! Biz Jalpyulttyq ıdeıamyz — Máńgilik Eldi basty baǵdar etip, táýelsizdigimizdiń damý dańǵylyn Nurly Jolǵa aınaldyrdyq. Qajyrly eńbekti qajet etetin, keleshegi kemel Nurly Jolda birligimizdi bekemdep, aıanbaı ter tógýimiz kerek. Máńgilik El — eldiń biriktirýshi kúshi, eshqashan taýsylmas qýat kózi.

Ol «Qazaqstan-2050» Strategıasynyń ǵana emes, XXI ǵasyrdaǵy Qazaqstan memleketiniń myzǵymas ıdeıalyq tuǵyry! Jańa Qazaqstandyq patrıotızm degenimizdiń ózi — Máńgilik El! Ol — barsha Qazaqstan qoǵamynyń osyndaı uly qundylyǵy. Ótken tarıhymyzǵa taǵzym da, búgingi baqytymyzǵa maqtanysh ta, gúldengen keleshekke senim-de «Máńgilik El» degen qudiretti uǵymǵa syıyp tur. Otandy súıý — babalardan mıras bolǵan uly murany qadirleý, ony kózdiń qarashyǵyndaı saqtaý, óz úlesińdi qosyp, damytý jáne keıingi urpaqqa amanat etip, tabystaý degen sóz. Barsha qazaqstandyqtardyń jumysynyń túpki máni — osy! «Máńgilik El» ıdeıasynyń bastaýy tym tereńde jatyr. Osydan 13 ǵasyr buryn Tonykók abyz «Túrki jurtynyń muraty — Máńgilik El» dep ósıet qaldyrǵan. Bul bizdiń jalpyulttyq ıdeıamyz memlekettigimizdiń tamyry sıaqty kóne tarıhtan bastaý alatynyn kórsetedi. Jalpyulttyq ıdeıany ómirsheń etetin — Eldiń birligi. Aýyzbirshilik qashqan, alaýyzdyq tasqan jerde eshqashan da jalpyulttyq ıdeıalar júzege asqan emes. Qazaqstannyń shyqqan shyńy men baǵyndyrǵan bıikteriniń eń basty sebebi — birlik, berekesi. Biz turaqtylyqty baǵalaı bilgenimizdiń arqasynda búgingi tabystarǵa jettik. Eshkimdi kemsitpeı, eshkimniń tili men dilin mansuqtamaı, barlyq azamattarǵa teń múmkindik berý arqyly turaqtylyqty nyǵaıtyp kelemiz. Bizdiń keıingi urpaqqa amanattar eń basty baılyǵymyz — El birligi bolýy kerek. Osynaý jalpyulttyq qundylyqty biz árbir jastyń boıyna sińire bilýge tıispiz. 2015 jyl — ulttyq tarıhymyzdy ulyqtaý jáne búgingi bıikterimizdi baǵalaý turǵysynan mereıli belester jyly. Qazaq handyǵynyń 550 jyldyǵyn, Qazaqstan halqy Assambleıasy men Konstıtýsıamyzdyń 20 jyldyǵyn, Uly Jeńistiń 70 jyldyǵyn atap ótemiz. Osynaý tarıhı belester Jańa Qazaqstandyq Patrıotızmdi urpaq jadyna sińirýde aıryqsha rólge ıe. Biz 2015 jyldy Qazaqstan halqy Assambleıasy jyly dep jarıaladyq. Eldiń tutastyǵy men birligi, tatýlyǵy men tynyshtyǵy eń basty nazarda. El birligi — bizdiń barsha tabystarymyzdyń kilti. Turaqty damýdyń qazaqstandyq modeli búginde búkil álemge úlgi. Táýelsizdigimizdiń 25 jyldyq mereıtoıyn jáne halyqaralyq EKSPO-2017 kórmesin tabysty ótkizip, elimizdiń áleýetin álemge pash etemiz. Uly joldaǵy saparymyz sátti, bolashaǵymyz jarqyn bolsyn! Barshańyzǵa «Nurly Jol» Joldaýyn júzege asyrýda tabys tileımin!