Mańǵystaýdaǵy áskerı oqý-jattyǵý kezinde sarbazdardyń qaza bolýyna qatysty áleýmettik jelide rastalmaǵan aqparat pen túrli boljam áli de tarap jatyr. Anonım akkaýnttar qaza bolǵandardyń sany, aman qalǵan sarbazdar men izdeý jumystaryna qatysty kúmán týdyratyn jazbalar jarıalaýda. NoFake.kz olardyń birqataryn tekserdi.
«Áskerılerdiń tizimi ózgertilgen» degen kúmán
Áleýmettik jelide áskerı qyzmetshilerdiń aty-jóni jazylǵan tizimniń fotosy tarap, ondaǵy qolmen qoıylǵan belgiler túrli boljamǵa sebep bolǵan. Keıbir qoldanýshylar osy tizimge súıenip, qaza bolǵan nemese joǵalǵan áskerı qyzmetshilerdiń naqty sany kórsetilmedi degen kúmán keltiredi.
Bir jazbada Gılaj A.B. jáne Dıhanbaev O.T. esimderiniń tusyna qoıylǵan suraq belgilerine nazar aýdarylyp, olardyń 24 qyrkúıekte tabylǵany týraly aqparatpen salystyrylady. Sondaı-aq Gýmarov M. esiminiń tusyndaǵy qolmen jazylǵan belgige qatysty suraq qoıylǵan.
«Aldymen 19 sarbaz dedi. Keıin 17 boldy. Bul tizim 24 qyrkúıekten beri tarap júr. Gýmarov tizimde bar, biraq onyń tusynda “200” dep jazylǵan. Suraq: bul tizimge nege túzetý engizilmegen?» dep jazady jeli qoldanýshylarynyń biri.
Qorǵanys mınıstrliginiń resmı málimetine sáıkes, oqý-jattyǵýǵa 19 áskerı qyzmetshi qatysqan. Keıin Qorǵanys mınıstrligi olardyń 17-sin Kaspıı teńizine aǵys alyp ketkenin, al eki áskerı qyzmetshiniń jaǵalaýda qalǵanyn naqtylady.
«Aınar Ahmetovti týystary izdep jatyr»
Jelide taraǵan jazbalardyń birinde merzimdi áskerı qyzmettegi matros Aınar Ahmetovtiń týystary ony izdep jatqany aıtylady. Avtordyń sózinshe, sarbaz qaryndasyna telefon arqyly habarlasqannan keıin onymen baılanys úzilgen.
«Kaspııdegi áskerı oqý-jattyǵýda aman qaldy degen Aınar Ahmetovten habar joq. Týǵan-týysy izdep jatyr. Telefonnan daýysyn estigen, sosyn habarsyz ketken. Jas sarbaz qaıda?!», — dep jazady jeli qoldanýshysy.
Budan bólek, aty-jóni kórsetilmegen basqa akkaýntta da osy taqyryp kóterilip, sarbazdyń tiriler tiziminde nege joq ekeni týraly kúmán keltirilgen.
«Mynaý ne sumdyq! Bul bala qaıda?! Tiri bolsa nege tirilerdiń tiziminde joq? Keshe sóılesse, tiri bolǵan ǵoı. Qaıda bala?», — delingen.
Alaıda bul jazbalardyń derekkózine qatysty birneshe suraq týyndaıdy. Atap aıtqanda, ekinshi jazbany jarıalaǵan akkaýnttyń aty-jóni kórsetilmegen, paraqshada buǵan deıin basqa jarıalanym bolmaǵany jáne onyń pikirler bóliminde rastalmaǵan boljamdardy odan ári órbitken pikirler jazylǵany baıqalady.
Jelide áskerı oqytý sharalaryna qatysqan sarbazdar sanyna qatysty da ár túrli manıpýlásıalyq aqparatty baıqaýǵa bolady. Olardyń 14-i qaıtys bolyp, úsheýi aman qalǵany belgili. Jeli qoldanýshylary arasynda qalǵan eki sarbaz qaıda degen suraqtar týyndaǵan. Keıinnen resmı málimet boıynsha, A. Ahmetov men Á. Maǵaýıa teńiz jalaýynda jattyǵý oryndaǵany belgili boldy.
«Kaspııdegi áskerı oqý-jattyǵýda aman qaldy degen Aınar Ahmetovten habar joq. Týǵan-týysy izdep jatyr. Telefonnan daýysyn estigen, sosyn habarsyz ketken. Jas sarbaz qaıda?!», – dep jazylǵan áleýmettik jelidegi jazbada.
Taǵy bir aty-jóni kórsetilmegen akkaýnt ta osy aqparatty taratyp, sarbazdyń «tiriler tiziminde» nege joq ekenin suraǵan.
«Mynaý ne sumdyq! Bul bala qaıda?! Tiri bolsa nege tirilerdiń tiziminde joq? Keshe sóılesse, tiri bolǵan ǵoı. Qaıda bala?», – delingen jazbada.
Alaıda jazbalarda aqparattyń qaıdan alynǵany kórsetilmegen. Ekinshi jazbany taratqan akkaýntta avtordyń aty-jóni týraly málimet joq, buǵan deıin basqa jarıalanymdar da bolmaǵan. Pikirler bóliminde de rastalmaǵan túrli boljam aıtylǵan.
Qorǵanys mınıstrligi Aınar Ahmetov pen Álı Maǵaýıaǵa qatysty taraǵan aqparatqa túsinikteme berip, eki áskerı qyzmetshiniń de áskerı bólimde ekenin habarlady.
«Qazirgi ýaqytta atalǵan áskerı qyzmetshiler áskerı bólimde jáne kún tártibine sáıkes qyzmetin atqaryp júr», – dep málimdedi QR Qorǵanys mınıstrliginiń baspasóz qyzmeti.
Keıin áleýmettik jelide eki sarbazdyń vıdeosy da jarıalandy. Aınar Ahmetov 24 qyrkúıekte kemege minbegenin, teńiz jaǵalaýynda bolǵanyn jáne oqıǵadan keıin jaqyndaryna habarlasqanyn aıtty.
«24 qyrkúıekte teńiz jaǵalaýynda boldym, ıaǵnı kemege mingen joqpyn. Oqıǵa oryn alǵannan keıin úıdegilerge habarlasyp, jaǵdaıymnyń jaqsy ekenin jetkizdim», – dedi Aınar Ahmetov.
Álı Maǵaýıa da sol kúni kemege minbegenin jáne jaǵalaý kúzetinde qalǵanyn aıtty.
Osylaısha, Aınar Ahmetovtiń habarsyz ketkeni týraly jelidegi aqparat rastalmady. Qorǵanys mınıstrliginiń málimetinshe, ol áskerı bólimde qyzmetin jalǵastyryp júr.
«Súńgýirler týraly sújetti óshirgeli jatyr»
Taǵy bir anonım akkaýntta Kaspııdegi izdeý jumystary kezinde túsirilgen súńgýirler týraly sújetti ınternetten óshirgeli jatqany týraly jazba tarady.
Alaıda bul málimdemeni rastaıtyn dálel keltirilmegen. NoFake.kz teksergen kezde atalǵan sújet eki YouTube arnasynda da ashyq turǵan jáne vıdeolar qoljetimdi.
Demek, sújettiń «óshirilip jatqany» týraly aqparatty rastalǵan fakt retinde qabyldaýǵa negiz joq.
«Aman qalǵan sarbazdardan ádeıi suhbat alynbaı jatyr» degen aqparat
Áleýmettik jelide aman qalǵan áskerı qyzmetshilerden suhbat alynbaýyn oqıǵa týraly aqparatty jasyrý áreketimen baılanystyratyn pikirler de taraǵan. Alaıda «suhbat ádeıi alynbaı jatyr» degen tujyrymdy dáleldeıtin naqty derek nemese resmı málimet joq.
Oqıǵaǵa qatysty tergeý júrip jatqanyn da eskergen jón. Qazaqstan Respýblıkasynyń Qylmystyq-prosestik kodeksiniń 201-babyna sáıkes, sotqa deıingi tergep-tekserý derekterin jarıalaýǵa shekteý qoıylady.
«Sotqa deıingi tergep-tekserý derekteri jarıa etýge jatpaıdy. Olar prokýrordyń ruqsatymen ǵana jáne tergep-tekserý múddelerine qaıshy kelmeıtin kólemde jarıa etilýi múmkin», – delingen Qylmystyq-prosestik kodekstiń 201-babynda.
Sondyqtan tergeýge qatysty barlyq aqparattyń birden jarıalanbaýy onyń ádeıi jasyrylyp jatqanyn bildirmeıdi. Tergeý barysy men prosesýaldyq áreketterge qatysty málimetterdiń bir bóligi zań talaptaryna baılanysty jarıalanbaýy múmkin.
